Smult­rin­ger og fatøl – midt i Bi­bel­bel­tet

Faedrelandsvennen - - NAERT - Øystein Moi TEKST: ØYSTEIN MOI

Det er ad­vents­tid. Ei­men av steikt grise­kjøt, raud­kål, medis­ter­pyl­se, røyke­laks og ake­vitt ligg som eit tjukt tep­pe øve kvar ein­as­te ho­tell­re­sep­sjon i hei­le lands­de­len. Folk sam­last til jole­bord. Ein gamal og kja­er tra­di­sjon kor gode kol­le­ger, ubru­ke­le­ge sje­far og gode sam­ar­beids­part­na­rar sam­last til gjeste­bod. Det er midt i ein slik vrim­mel av fest­kled­de by­folk, i Sør­lan­dets ho­vud­stad, at eg faer auge på Per An­ders Nord­en­gen. Pres­ten, fore­drags­hal­da­ren og for­fat­ta­ren – son etter den vid­gjet­ne og sva­ert så om­tyk­te ord­fø­ra­ren Al­bert Nord­en­gen.

Me he møtt kvar­and­re før. Me ne­vast, pres­ten og blad­fy­ken, og me finn oss eit ro­leg hjør­ne i den vel­bruk­te skjenke­sto­va. Ein ut­sli­ten og skrukk­ute skinn­sofa.

I lik­skap med man­ge av sine yr­kes­brød­re så he Nord­en­gen hengt frå seg preste­kjo­len. Han le­ver fram­leis av kjef­ten, men i dag meir som fore­drags­hol­dar, og som inn­pis­kar for na­e­rings­li­vet. Som ein god ven – og ein tru­gen støtte­spe­lar for folk flest.

– Du må vere rask med både pen­nen og med fo­to­grafi­ap­pa­ra­tet. I kveld skal eg nem­leg ut på byen og svel­gje unna eit par glas med lo­kalt fatøl – i hop med na­ere ve­ner og gode preste­kol­le­ger.

Per An­ders smi­lar. Var­me augo. Hei­le le­ka­men ber bod om at det­ta er ein gild og tri­ve­leg kar. På alle vis. Vel vi­tan­de om at me sit midt i tjuk­kas­te Bi­bel­bel­tet, midt i ad­vents­tida, så let eg vere å kom­men­te­re at sjøl­vas­te pres­ten skal ut på byen og les­ke krå­sen med kaldt øl.

Eg li­kar det slik. Eg li­kar aer­lege folk. Eg li­kar folk som ikkje er så for­bas­ka opp­te­ken av kva and­re mei­ner.

– Li­vet er så alt­for stutt til å sam­le på sut­ring, nabo­krang­lar, mis­ten­ke­leg­gje­ring og vrang­vil­je. Der­som me alle had­de vore eit grann meir kri­tis­ke til kva me let oss ir­ri­te­re øve – ja då had­de me hatt meir øve­skot til det som ver­ke­leg be­tyr no­ke i li­vet. Gle­de, sam­hold og neste­k­ja­er­leik. Vene­krin­sen og det so­sia­le nett­ver­ket. Fa­mi­li­en.

– Det fin­nast nok av pes­si­mis­tar rundt oss. Du finn dei som kvar ein­as­te dag er fly for­ban­na på grunn av at det er hol i smult­rin­gen. Dei ligg va­ken om net­te­ne og erg­rar seg grense­laust øve at dei ver­ke­leg må be­ta­le for det­te heilt ubru­ke­leg ho­let. Sa­er­leg no i før­jolstida. Man­ge krist­ne i det­ta lan­det he på ein måte øde­lagt my­kje av den sun­ne og fine kris­ten­do­men. Kris­ten­do­men skal vere fri­gje­ran­de, og me skal ha det moro i lag. I kyr­kjero­met med­rek­na.

– Me he my­kje å la­ere av Sjø­manns­kyr­kja. Når me er i ut­lan­det opp­sø­kjer me Sjø­manns­kyr­kja i hope­tal. I Noreg er tren­den den stikk mot­set­te. Kur­ve­ne pei­ker di­ver­re feil veg. Al­vo­ret og tung­sin­net faer fot­fes­te. Me gløy­mer ofte å for­kyn­ne «Det gla­de bud­skap».

Per An­ders Nord­en­gen kan sjå at­ten­de på ei lang og mang­fal­dig yr­kes­kar­rie­re. Det er sjølv­sagt stor skil­nad på te­nes­ta han had­de som felt­prest på Kje­vik – til te­nes­te som prest for ein stor, svart kyr­kje­lyd i Sør-afri­ka. Det er i det­te enor­me spen­net, i det­te enor­me hand­lings­rom­met mel­lom to uli­ke verds­de­lar, to uli­ke kul­tu­rar, at han he hen­ta ut my­kje av sin ei­gen livs­vis­dom. Røyns­le og kva­li­te­tar som han så ofte han kan de­lar med sine med­menne­skje. I Bi­bel­bel­tet med­rek­na.

– Eg he på man­ge må­tar ar­beidd med dø­den i hei­le mitt liv. Li­ke­vel er det slik i dag at dess meir eg ten­kjer på dø­den, dess vik­ti­ga­re vert li­vet. Eg he så ufat­te­leg my­kje å leve for. Eg la­er­te så ufat­te­leg my­kje av mine ve­ner i Sør-afri­ka. Midt i den ver­ste Apart­heid-tida. Midt i ei bøl­gje av drap, tor­tur og over­grep møt­te eg eit folk som dan­sa og song – og som tak­ka Vår Her­re for li­vet. Gud var dei­ra ein­as­te håp midt oppe i den­ne ka­ta­stro­fa. Dei fal­da hen­de­ne – og dei ven­de augo mot him­me­len. Hand­tryk­ket då eg hel­sa på Nelson Man­de­la – eg gløy­mer det ald­ri.

No gler Per An­ders seg til jole­fei­rin­ga. Sam­va­er med gode ve­ner, med barn og barne­barn – med fa­mi­li­en. God mat, god drik­ke – ljos og var­me. I hei­men. Han er, kan­skje meir enn van­leg, opp­te­ken av tra­di­sjo­nar, og ikkje minst er han opp­te­ken av vår ei­gen kul­tur.

– Å lese Jole­evan­ge­li­et er ein av des­se flot­te tra­di­sjo­na­ne eg mei­ner me må take godt vare på. Ein tra­di­sjon me bør brin­ge vi­da­re til våre barn – til nes­te ge­ne­ra­sjon.

Nord­en­gen mei­ner me he my­kje å la­ere av man­ge av våre nye lands­menn. Dei er of­tast sva­ert så stol­te av trua si. I Noreg er det mot­sett. Han mei­ner man­ge prø­ver å vri seg unna – dei freis­ter å hal­de trua si skjult for om­ver­da. Skjult for seg sjøl­ve. Ei him­la dår­leg løy­sing.

Sjølv he Per An­ders prøvd å fjer­ne seg frå trua. Fjer­ne seg frå Gud. Det gjekk kleint. I dag er han meir opp­te­ken av å tak­ke Gud i bøn enn han er av å be om hjelp og trøyst.

– Kor­leis kan eg ei­gent­leg unn­la­te å tak­ke Gud for alt deg gode eg har. Tak­ke for li­vet.

På veg til job­ben ein dag møt­te pres­ten, Per An­ders Nord­en­gen, eit godt vak­se kvinn­folk som brått tok han i han­da, såg han djupt inn i augo – og sa:

«Ja, Nord­en­gen, jeg hå­per du hus­ker at du har lo­vet å for­ret­te i min be­gra­vel­se.»

Det syn­te seg at han fekk den­ne på­min­nin­ga kvar ein­as­te gong han møt­te det­te kvinn­fol­ket. Flei­re gon­ger kvart år. Sva­ret fekk von­leg kvin­na på nye tan­kar:

«Ja frue, kan det pas­se nes­te tors­dag kl 13:15. I Sa­ge­ne kir­ke.»

Me tek av­skil ute på tu­net. Per An­ders hel­ser meg med des­se vel­val­de orda. På man­ge må­tar hans eige jole­evan­ge­lie:

– Det er vik­tig å leve li­vet, Øystein. Li­vet før dø­den. Tenk po­si­tivt, nyt li­vet – og et smult­rin­ger.

Øystein Moi bru­ker sin lo­kal­kunn­skap fra ind­re byg­der til å la oss le­se­re bli kjent med men­nes­ker fra den­ne de­len av Ag­der. Den­ne uka har Moi møtt Per An­ders Nord­en­gen

Newspapers in Norwegian

Newspapers from Norway

© PressReader. All rights reserved.