Padasem Daytoy, Kailian

Babaen ti baro a teknolohia, uray nataenganen ti rubber tree, adu pay laeng ti maitedna a tutot.

Bannawag - - Itoy A Bilang - Ni ZAC B. SARIAN

ADDA dagiti nabasbasami a no addan 34 a tawen wenno nasursurok pay ti rubber tree, arigna awanen ti serbina ta bassiten ti maitedna a latex wenno tutot a maaramid a ligay ti lugan, goma ti bisikleta, lastiko, kdp. Isu a gagangay a mapukan dagitoy ket matarikayo wenno maragadi a tabla a para iti muebles wenno saan, kas pagtungo.

Ngem itan, saan gayamen a nasken a pukanen dagiti nataengan a rubber tree. Babaen ti baro a teknolohia, adu pay la gayam ti maitedda a tutot.

Iti plantasion ti rubber tree iti Central Mindanao University iti Bukidnon a pakaipakpakatan ita ti nasao a teknolohia, adda pay dagiti rubber tree a nasursurok payen ngem 50 ti tawenda a makait-ited pay laeng iti adu a tutot.

Iti daytoy a baro a teknolohia a kunkunami, maar-aramat ti maysa a bassit nga aparato nga aw-awaganda iti Hevea 288. Maikapet daytoy iti bagi ti kayo a mangindieksion iti “ethelyne gas” iti uneg ti ukis ti kayo ket daytoy ti mamagaruyot iti adu a latex.

Kas kuna ni Dr. Reymon Ruba, mangimatmaton iti plantasion, a ti 450 a nataenganen

a rubber tree sadiay, makaited iti 80 agingga iti 90 a kilo a latex iti kada tallo nga aldaw. Idi awan pay dayta a teknolohia, makaap-apitda laeng iti sumurok-kumurang a 20 a kilo iti tunggal dua aldaw. Wen, iti panagaramat iti Hevea 288, mapaginana dagiti kayo iti kada tallo nga aldaw.

Naggapu ti teknolohia iti Malaysia ken insangpet ditoy ti Zetryl Chem Philippines ket iti plantasion ti CMU ti nakaipadasanna.

Siempre, naragsakan ni Dr. Ruba ta napaneknekan a babaen ti nasao a teknolohia, dakkel a pagsayaatan ti maitedna iti industria ti goma.

Saan met a nangina daytoy nga aparato. Sumagmamano a gasut laeng ti presiona idinto a mapan a pisos agingga iti dua a pisos laeng ti balor ti ethylene a maaramat iti panagpaaruyot iti tutot wenno latex iti kada pinuon.

Maipanggep iti presio ti rubber, kuna ni Dr. Ruba, a no dadduma, nakanginngina. Adda met panawen a nakalaklaka gapu iti sobra a suplay. Ngem ti pagsayaatan ti produkto a goma, kunana a saan a basta madadael. Mabalin nga idulin dagiti naurnong a “cup lumps” ken “creepe” iti mabayag a panawen a di madadael. Ti “cup lump” ket isu ti tutot a naurnong iti pagar-aruyotan ti latex iti mismo a bagi ti kayo. Ti met “creepe” isu ti naproseso a tutot a mailaklako met iti nanginngina.

No kangina ti goma, dakkel ti mapaspastrek dagiti mannalon nga adda mulada a rubber tree, kas kuna ni Dr. Ruba. Iti biang ti CMU, makaap-apitda iti 140 a tonelada a namagaanen a rubber (dry rubber) manipud iti ag-140 nga ektaria a plantasionda. No kangina ti rubber, mailakoda daytoy iti nasurok a P21 a milion. Idi 2017, limmaka ti rubber, mapan a P35 ti kada kilo ti cup lumps ken P90 ti kada kilo ti creepe. Mapan a P7.8 a milion ti naglakuanda.

Iti pakabuklanna, adu a mannalon ti dakkel ti mapaspastrekda iti plantasionda iti rubber tree. No babassit pay dagiti kayo, mabalin a mulaan ti nagbabaetanda iti nateng, mani, aba, ken uray pay kadagiti kayo a di unay dumakkel a kas iti kakaw, kape, kalamansi, kdp.

Masarakan dagiti nalalawa a plantasion ti rubber tree iti Zamboanga ken Bukidnon ken iti sabsabali pay a lugar iti Mindanao. Ditoy met Luzon, adda met maysa a plantasion iti Sta. Maria, Laguna ket maprosproseso ti latex dagitoy iti Sta. Cruz, Laguna.

Adda metten dagiti agmulmula iti rubber tree iti Isabela ken iti Kalinga. Bareng ad-adunto pay ti maallukoy nga agmula iti rubber tree gapu iti daytoy baro a teknolohia.—O

Ni Dr. Reymon Rubia iti plantasion ti rubber tree iti Central Mindanao University. Adda 39,000 a rubber tree a pagal-alaanda iti tutot iti ag-142 nga ektaria a plantasion.

Ipakpakita ni Dr. Reymon Ruba ti Hevea Apparatus a maikapet iti rubber tree. Adda nagyan daytoy nga ethelyne a mayindieksion iti uneg ti ukis ti kayo tapno mapadaras ti panagaruyot ti tutot wenno latex ti kayo.

Ni Dr. Reymon Ruba (adda iggemna a “creepe”) ken ti autor iti rubber processing plant ti Central Mindanao University iti Bukidnon.

Maysa nga empleado ti CMU bayat ti panangkilkilona iti “creepe.” Mailaklako daytoy iti P90 ti sangakilo. Kanawan: Ipakpakita met daytoy empleado ti CMU ti canister nga adda kargana nga ethylene a maiserrek iti uneg ti kayo babaen ti Hevea Apparatus nga adda iti kanawan.

Isagsagana ni Dr. Reymon Rubia ti lakayen a pinuon ti rubber tree tapno maalaan iti tutot.

Ag-50 a tawenen daytoy a rubber tree ngemn adu pay laeng ti maitedna a tutot.

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.