Pan de Amor (3)

Bannawag - - Itoy A Bilang - Cris J. Dacuycoy

Ti Napalabas: Simmangpet ni Amor iti Pakni manipud Spain ta umayna bangonen ti nalugi a panaderiada. Inawaganna ni Miggy a mangtulong kenkuana. Dati a crush-na ni Miggy ken agtrabtrabahon daytoy iti maysa a dakkel a panaderia idiay Kamuning, Quezon City. Iti panangam-amirisna iti pagpatakderanna iti panaderia, limmabas ni Martin a kinaeskuelaanda idi ken Miggy. Agkonkontrata daytoy iti mapatakder a balay. Kinasaritana daytoy nga isu ti mangbangon iti panaderia. Immanugot ni Martin. Insingasing pay ti baro a panagananna ti panaderia. Adu ti immay simmarabo kenkuana iti malem, a pakairamanan ni Anti Lucia. Simmangpet met ni Miggy. Idi dakamaten ni Martin ti Pan de Amor a nagan ti panaderiana, simmugpet pay ti rupa ni Anti Lucia. Pina-estimate ni Amor ti magastona sa napan naggatang ni Martin iti materiales. Agidisdiskargadan idi asitgan ida ni Anti Lucia.

(Maika- 3 a Paset)

“NAIMBAG a bigatmo, anti!” inunaakon a kinablaawan ni Anti Lucia ta amangan no makaisawang iti saan a nasayaat ti panagsaadna iti lapayagko ket madadael pay ti aldawko. Kakaisuna a naganaygay ti riknak a nakariing. Umuna a rabiik pay laeng ditoy Pakni ngem naimasko ti naturog. Sipud pannakatakuatko nga adda sabali a babai iti biag ni Miguel, awanen simbeng ti tuturogak. “Nasapakayo man nga immallatiw?”

Adda balayda iti laud nga abagatan ti balaymi ngem ad-addan nga agyanda iti dakkel a balayda idiay asideg ti eskuela a yan ti panaderiada.

“Nasaoda man nga adda nagideliber iti materiales,” kinuna ni Anti Lucia. Nagbannikes a nangsango kadagiti agidisdiskarga.

Napadiwigak ta natiliw dagiti matak ti kinepkepan ti pantalonna a di nailemmeng ti nakiting a badona. Ubingak pay ken saan met a siak daytay maud-udi iti uso ngem diak magustuan ti dait dayta agus-uso a pantalon kada shorts ita. Pinadasko ti nagaruat iti naminsan ngem iti panagriknak, kankanayon nga adda mangmermerrad iti sanguanak. Diakon naulit.

“Pagpatakderam ngarud?” kinuna manen ni Anti Lucia. Kimmita kaniak. Inyakarna iti kanawan a sakana ti dagsenna. Saan met nga agung-unget ti tebbagna ngem naidrowing iti rupana ti suronna iti makitkitana. Inkurimedko ti wingiwingko. “Dita koma amianan ken daya ‘toy balay, anti,” kinunak. Saan nga isu ti nalawa ti solar iti daya ti balaymi ngem iti panagkitak, napintas a pagyanan ti displey a tinapay ta napakni. Mayat sa pay ketdi a pangipatakderan iti panganan. Ngem asino ti pakanek? Dagiti estudiante iti hayskul? Pangadaywen met ngarud ti eskuela.

“An’a? Dita daya ‘ta balayyo, kunam?” kellaat a naisawang ni Anti Lucia. Naladaw sa ketdi a nagintaer ti sinaok iti panunotna ta nakaturong dagiti matana ken ni Martin a tumultulongen a mangsimsimpa iti pangkamadaanda iti hollow block.

“Nagenrolak idi napanka idiay Spain. Awan ti makaammo ditoy a nagbasaak…”

“Isu ti makitak a nasayaat a disso, anti,” insungbatko. Pinengdak ti riknak ta nadlawko nga immalisto ti bitekna. Kasla ngamin ammokon ti pagturongan ni saritaanmi.

“Ket no pagdissuanto koma ni Leon wenno ni Marcial inton adda mabulbuldinganda.”

Pinilitko ti nagkatawa. “Babbaida dagidiay, anti. Saanda a mangasawa dagidiay.”

Nagmisuot ni Anti Lucia. “Naglawa la ngaruden dita amiananyo a kukuayo, tagamtamenyo pay laeng ti pannakabagimi…” Daytan! Nariknak ti ibabara ti piditpiditko. Daytoy nga antimi a talaga… Kinapudnona, isu ti maysa a makaigapu nga inkeddengko idi ti mapan idiay Spain. Ti rantak idi, apaman a makaturposak iti kolehio, agpatulongak ken ni manang nga agpatakder iti computer shop. Sakupek amin: computer café, aglakoak iti kompiuter a nalalaka, agtarimaanak iti kompiuter, printing, tumulongak nga agaramid iti thesis dagiti agbasbasa ken no ania pay dita nga adda pakainaiganna iti kompiuter. Ngem nagbaliw ti planok idi diakon naanusan ni Anti Lucia. Bimmabbabayan a naari. No agkukua, kasla bagina amin a dagdaga da amang.

Ti ibagbagana a pagdissuan da Manong Leony ken Manong Marcy, agraman ti nagdissuan ti balayda, naipadaga kano ken ni amang. Ti nagpatakderanda iti balayda a dakkel ken ti panaderiada ti naipadaga iti daydi Angkel Dennis. Dati, di kayat ni Anti Lucia ti agbalay iti naited a dagada. Adayo ngamin iti nagpurokan dagiti balbalaymi nga agkakabagian. Nagpakaasi kano daydi Angkel Dennis iti daydi amang nga agdissoda laengen iti abay ti balaymi. Nayat daydi amang. Panakkelen ti binalayda ta adda mabalbalin ti pamilia ni Anti Lucia. Dati kanon a baknangda ta naghaw-Hawaii daydi apoda a lakay. Ti nasakit, idi matay daydi amang— immuna a natay daydi Angkel Dennis— pinasilpuan ni Anti Lucia ti balayda. Gimmamgam la ngaruden iti amianan, pinakalubanna pay ti balaymi iti balayna. Ita, ibaga manen ni Anti Lucia a pagdissuan dagiti annakna ti planok a pagpatakderan iti panaderia?

Ti nalawa a lote a kunkunana, teppang idi. Madi a pagbalayan. Gabur ti dagana. No agbagyo ket agdinakkel ti danum ti karayan, sunsonenna ti dakkel a waig ket aglipias. Bumisong ti danum iti balaymi. Kurkorenna ti daga. Ti inaramid daydi ama, pinadolna— sinagedsedna iti dadakkel a pasok— sa inkalsona dagiti langilangan nga adigi kano ti dati a balaymi. No mapan agpadigos iti nuang idiay karayan, mangyulnas a mangyawid iti sangasako a bato sa idagumpona dita. Isu met ti nagibellengan da Manong Jacko kadagiti akupenda a takki ti nuang ken bakami. In-inut a limmasag ti daga, agingga a nangaton daytoy iti kalsada a nairanta idi a dalan laeng ti ulnas.

“Pagpatakderak ngarud iti panaderiak, anti, no saan a dita?” kinunak.

“Apay pay la ngamin nga agpatakderka ket ammom met nga adda panaderiami?” malasinen ti suron ni Anti Lucia iti timekna.

“Kas nakunakon, anti… Isu ti kayat ni manang.” Inulitko ti immunan nga imbagak.

Pagsidsiddaawak iti daytoy nga ikitmi ta malagipna ti kasta idinto a dina napanunot dayta idi nagpatakder iti bukodna a panaderia ket adda met panaderiami.

“Uray, anti, a, ta saanta nga agkompetensia. Aglutoakto iti saan a kas kadagiti lakoyo. Adu ti nasursurok a luto idiay Spain,” inrasonko.

“Di pay la ngamin mangipatakderka iti sabali a negosio. Daytay mainumo iti inadalmo idi. Dimon sa pay naisapul… Lima a tawen a nagad-adalka sa dimo mausar? Sayang.”

Nagpanunotak iti kinuna ni Anti Lucia. Dakkel kanon ti eskuela ti hayskul. Ngem awan pay ngata nagpatakder iti computer shop ita?

“Nalipatakon ti inadalko, anti,” kinunak lattan tapno maminggan.

Ti ammok, agawiden ni Anti Lucia. Ngem saan ta pinayapayanna ni Martin. “’Mayka man biit,” kinunana.

Pinanawan ni Martin dagiti kakaduana. Nakalawlawa ti isemna nga immasideg kadakami. “Apay, anti?” sinaludsodna ken ni Anti Lucia.

“Adda met laeng permityo nga agpatakder?” Nagbannikes manen ni Anti Lucia ket awan dumanan iti naiget a hepemi iti dati a pagtrabahuak idiay Spain. Saan met nga isu ti nalukmeg ngem narakab ti rupana, banag a nangnayon iti kinaburingetngetna.

Kinitanak ni Martin. Naimbag ta nakiddayak nga immuna sakbay a naisurot ni Anti Lucia ti panagkitana kaniak. Pudno a di pay naipapel ti plano ti bakery. Ngem nabalabala kanon ni Martin. Impanamnamana kaniak dayta itay agsaritakami. Inlawlawagko itay ti kayatko a mapasamak. Naawatanna met a dagus. Pinattapattana pay no mano ti magastok. Uray ta asidegka met a pagsingirak, saanta a mammaminsan a gatangen dagiti materiales, kinunana itay. Sa innayonna: Dinak met ngata itarayan. Pinasarunuanna iti katawa. Ammok a kayatnak a pagkatawaen. Kinaagpaysona, napagisemnak. Kangrunaanna, napagsiddaawnak ti kinaalistona a nakaawat iti kayatko a maaramid. Inkarina pay ketdi nga isunton ti makaammo iti plano ken pannakaala ti building permit-na. Nayangawko la ket ngarud nga adun ti naadalna iti panagkonkontratana ket abakna payen ti pudno nga inheniero. Immisem laeng iti kinunak.

“P-permit, anti?” kinuna ni Martin. Kasla agar-aripapa iti sawenna. “Adda, a, anti. Apay kadi?”

“Madamagko laeng. Amangan met no agpatakderkayo lattan nga awan permit-yo. Pakaisarsarakanyo pay,” kinunana a kasla maseknan, ngem ammokon a mangsilsilo. “Adda, anti. Diyo pakadanagan…” kinunak metten. “Alistokayo man a nakaala?”

“Pinaplanon ni manang sakbay a nagawidak, anti,” inyulbodko ta saan metten a makasao ni Martin. “Innon, kitaek man?” Diak napakadaan dayta. Uray ni Martin, napanganga. “Orihinal daydiay, anti!” inkatawak tapno agparang a kasla angawko. Awan ngamin makarawak nga ibaga. Masuronak pay ketdin ta nakarkaron sa payen ngem inspector ti kinaigetna nga agpalutpot.

“Ammok, a, ta indyinir ngarud ni Martin. Ngem ti kayatko a makita no gimmamgamkayo ketdi iti daga.”

Naglibbiak. “Kasano a makitam ti gimmamgam iti daga iti permit, anti?” insupngiarko la ket ngaruden. Ipadpadanakami ketdin kenkuana.

Kellaat a nagbaliw ti rupa ni Anti Lucia. “Sabali ket ngamin ti sasawenyo. Apay, dakayo laeng a nakaadal, aya, ti adda ammona? Uray awan nagadalanmi, adda met ammomi!”

Timmallikuden a di nagpakpakada ni Anti Lucia. Kudkudkoden lattan ni Martin ti mugingna iti panangisurotna iti panagkitana ken ni anti. Napalalo met a suronko ngem diak impadlaw.

Mababainak a dimmawat iti dispensar ken ni Martin. “Ammom metten, daydiay ti kalaingan nga antimi,” innayonko. Immisem laeng ni Martin. “Kasano gayam ‘diay plano ken permit?” inamadko. “Obraek ‘diay plano inton madamdama. Inton bigat, innak ipagna ti permit-na. Dika madanagan, alisto laeng ta saan met nga isu ti dakkel ti patakderem. Adu ti am-ammok a pagpatulongan.” “Magic?” Nagkatawa ni Martin. Naawatanna ngata ti kayatko a sawen. “Adda bassit.” “Saan a nangina ti bayad ti magician ita?” inyangawko. Immisem manen. “Saan met.” “Kasla naruamka…” insutilko latta. “Dakes dayta.” “Manmano met. Ken dagitay babassit laeng.” “Basta awan sabit, ha?” Immisem manen. “Awan…” impasingkedna. “Legalto met laeng. Ti pakaidumaanna laeng, agtrabtrabahotayon bayat ti pannakaipagna ti papelna. Ken sa met la maisab-ittayo no adda agriri.” “’ Tay kapampanawna,” kinunak a dagus. Ni Anti Lucia ti ibagbagak. “Saan nga agipulong daydiay…” inkatawan ni Martin. Nadlawko ti adu a nagbaliwan ni Martin. Dati, nakurang ti panagtalekna iti bagina. Ita, kasla metten nakaadal. Nalpasdan ti obrada. Insubli ni Martin ti natdana iti kuarta nga intedko a paggatangna iti materiales. Kalpasanna, nagpakadan.

“AN’A pay ti sapulem, indyinir? Mayat daytan!” inggarakgak ti lakay a mangsirsirig iti patpatakderenda a landok ti poste. Adda iggem daytoy a buttuon wenno plump bob. Ig-iggaman met ni Martin ti landok ti poste. Alisto ti garawda. Idi la kalman a nangrugida a nagkali iti pundasion . Innemda amin.

Naggagarakgak dagiti kakaduana. Adda pay kimmita kaniak. Nagsabali la ket ngarud ti riknak. Kasla siak ti pagasasaritaanda. Agtaktakderak iti asideg ti ridawmi a mangbuybuya iti ar-aramidenda.

“Inton maiplastaryo dayta, isardengyo pay laeng ta mangaldawtayon!” impukkawko ken ni Martin. Inaldawanda ngem siak ti nangisingasing a pakanek ida iti aldaw. Di met kayat ni Martin a kontrataen ngamin.

Kimmitada amin kaniak. Sa insublida ti imatangda iti ar-aramidenda, sa adda nangipukkaw: “Mayat la unayen!” Nagkakatawada manen. Nagmuregregak. “Ipidegyo ngaruden ta intay manganen,” imbilin ni Martin. Maay-ayatanak a mangbuybuya iti pannanganda. Naragsakda nga agiinnangaw. Idi makapalpada, maysamaysan nagsapul iti pagiddaanna. Di nagbayag, agur-urokdan.

Saan a naturog ni Martin. Sinaggaysana nga inunor a rinukod ti kauneg dagiti kinalida nga abut. Inasitgak.

“Inka pay aginana, engineer,” kinunak. Namin-adu ngamin a nangngegko nga inawaganda iti engineer. Tinaliawnak. Immisem. “Mayatka met,” kinunana. “Engineer-ka gayam, dimo la imbagbaga,” insutilko latta. Ammok a saan a nagbasa ta nagsardeng idin.

“Saanak pay nga engineer,” kinunana nga agkatkatawa. “Aw-awagandak laeng iti kasta ta agkonkontrataak.”

“Ngem engineer-kanto?” kinunak gapu iti imbagana a saan pay nga engineer.

Pinaludipannak nga immuna sa simmungbat. “Bareng, a.”

Nagseriosoak a nangperreng kenkuana. “Nagbasaka?”

“Nagenrolak idi napanka idiay Spain. Awan ti makaammo ditoy a nagbasaak. Narigat. Adu nga anus. Agrebrebiuak ita para iti board. Bareng adda gasat, a,” kasla mababain pay a nagpudno ta nagdumog pay.

Saanak a nakauni. Iti panangmatmatko kenkuana, nadlawko a dimmakkel ti panagraemko kenkuana. Nalagipko la ket ngarud ni Miguel. Ania ngata met ti araramidenna ita?

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.