Kawayan ti Usarenda nga Andamio iti Hong Kong Fernando B. Sanchez

Kawayan laeng a kitkitaem ngem dakkel ti maitultulong daytoy iti pannakabangon dagiti pasdek a kasla mangtuktukno kadagiti ulep.

Bannawag - - Itoy A Bilang - Ni FERNANDO B. SANCHEZ

Sumagmamano a pasdek iti Hong Kong a nakaaramatan ti kawayan a kas andamio (kanigid ken ngato, bangir a panid).

ITI ipapanmi panagpasiar ken baket idiay Hong Kong (kaduami ti buridekmi ken ti gayyem ken katrabahuanna) kasla dimi kauma a tangtangaden dagiti natatayag a pasdek a mangipakita iti kinadur-as daytoy dati a teritorio ti Great Britain. Ngem no adda adadda a nakaawis iti imatangmi iti dayta a lugar, isu dagiti andamio (scaffolding) a pagbatbatayan dagiti karpintero nga agasasintada, agpalpalitada ken agpimpinta kadagiti nangangato a patakder. Saan a tubo a landok wenno pasagi. Kawayan.

Nakakaskasdaaw, saan aya? Manipud iti Hong Kong International Airport agingga iti Kowloon wenno Hong Kong Central, ad-adda a kawayan dagiti makitam nga scaffolding. Saan a pinukaw ti modernisasion ken teknolohia ti kinapateg ti kawayan iti daytoy a paset ti lubong.

Ditoy Filipinas, a pakakitaan kadagiti agsangapulo a kita ti kawayan, di met umdas a bilangen iti ramay dagiti adu a pakausaran daytoy iti man uneg wenno ruar ti pagtaengan. No am-ammo ti niog a “tree of life” gapu iti nakaadadu a pakausaranna, manipud iti ramut agingga iti bulong, mabigbig met ti kawayan a “tallest, most versatile” a ruot iti sangalubongan. No mangrugika iti puonna, adda ditan ti rabong a mabalin a dengdengen a malaokan iti saluyot ken masagpawan iti tinuno a burikaw, bangus wenno tilapia. Mabalin a lutuen iti nadumaduma a wagas, kas koma no gettaam wenno aramidem a fresh lumpia, atsara ken dadduma pay. No itedmo ti sumagmamano a sanganayon a kawayan iti maysa nga eksperto nga agar-aramid iti muebles a kawayan, a gatangem laeng ti sanganayon iti sangagasut wenno dua a gasut a pisos, sumagmamano a ribunton ti pakailakuan dagiti produktom.

Kadagiti barangay, aramaten da uliteg a bamban a pagreppet iti bunubon wenno iti ginapasda a pagay. Usarenda pay a baklad kadagiti pupokan ti lames iti karayan ken igid ti baybay wenno pagposte iti bangonenda nga alad iti solar ken bangkag. Maputar met dagitoy nangruna ti kawayan a bayog a kasko ti kariton ken pasagad. Wenno bagi ti dyip a kas iti inaramid ti maysa nga imbentor a taga-Abra sumagmamanon a tawen ti napalabas.Wenno saan, reppetenda a

salamang wenno pagbalinenda a remmeng sa itapuakda iti karayan a pagaponan dagiti bunog ken lagdaw. Malaksid kadagitoy, kadawyan metten a mausar ti kawayan iti pannakabangon dagiti balay wenno bahay-kubo, a no di man mausar a paginanaan wenno pagpariiran, mausar payen a panganan a mairaip kadagiti restaurant. Daytoy pay ti material a mausar iti panagaramidda iti katre, tugaw kada lamisaan, wall deco, picture frame, paypay, kortina, flower vases ken dadduma pay a produkto a mangisangpet iti kuarta ken paggin-awaan. Kinapudnona, ti bamboocraft ti maysa kadagiti kangrunaan nga export product ti Filipinas idi dekada 80 iti babaen idi ti NACIDA.

Mabalin pay nga aramiden ti kawayan nga instrumento musikal a kas iti plauta, angklong, gitara, tambor, piano, ken organo a kas iti nalatak a Bamboo Organ iti Las Piñas nga adda pay laeng agingga ita kalpasan a naileppas ti pannakaaramidna idi 1824.

Addan 1,400 a kita ti kawayan a natakuatan nga agbibiag iti nadumaduma a paset ti lubong nupay kaaduanna kadagitoy ti masarakan iti Akindaya ken Akinabagatan a Daya nga Asia ken kadagiti isla iti Indian Ocean ken Pacific Ocean.

Agtubo ken dumakkelda iti man namaga ken nabasa a daga. Iti pagiliantayo, adda dua a kita ti kawayan: dagiti nalinteg ken agkalatkat. Maibilang kadagiti nalinteg a kawayan ti bayog, kiling, bulo, lungogan, anos, kawayan-tsina ken kawayan-duyaw. Dua a kita dagiti agkalatkat: bikal ken puser. Ad-adda nga agtubo ken agbiag iti kabambantayan dagiti agkalatkat a kawayan.

Iti China ken Taiwan, adda karkarna a kawayan nga aw-awaganda iti moso wenno mao shu. Iti umuna a lima a tawen, saan unay a madlaw ti idadakkelna, uray iti kasayaatan a daga a pakaimulaanna. Ngem kalpasan ti lima a tawen, mangrugin a dumakkel ken agbaludbod-- manipud iti dua a kadapan wenno nasursurok pay ti dakkelanna iti inaldaw agingga nga umabot iti 90 a kadapan iti uneg laeng ti innem a lawas. Gagangay a maar-aramat daytoy a kawayan iti panagaramid iti tela a rayon.

AGPAYSO a kasla di rumbeng nga agusartayo iti andamio a kawayan nangruna pay met no ti mapatakder ket kas iti ag-118-a-kadsaaran nga International Commerce Centre a masarakan iti West Kowloon. Kasla ngamin narukop ti kawayan. Ngem ti kinapudnona, nabayagen a maar-aramat daytoy iti China. Daytoy met laeng ti gapuna a ti kawayan ti kangrunaan a maar-aramat nga scaffolding iti pannakabangon dagiti natatayag a pasdek (skyscraper) iti Hong Kong. Kunada man a no maidilig iti landok, nalaklaka ti presio ti kawayan, nadardaras a maipatakder, ken nalaklaka a maibiahe. Ken amang a nataltalged ta naamnut ken gapu ta nalaglag-an ngem ti landok, basbassit ti madadael ken madangran no bilang ta adda matinnag nga scaffolding. Pammaneknek iti kinatalged ti kawayan a kas scaffolding ti kaadu dagiti skyscraper iti Hong Kong a nabangon gapu iti kawayan. Maibilang ti Hong Kong a kaaduan iti skyscraper iti sangalubongan no kalawa ti disso a nakaipatakderan dagitoy ti pagsasaritaan.—O

Kawayan, plastik a pagreppet, ken kartib. Dagitoy laeng ti masapul iti pannakaaramid dagiti andamio kadagiti maipatpatakder, no di man matartarimaan wenno mapappapintas a natatayag a pasdek iti Hong Kong.

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.