Amangan No Matulongannaka Daytoy Lupluppiit

Adu la ketdi dagiti mula a ditay ammo a makaagas gayam— ken mabalin a makatulong kadagiti lallaki a saanen nga umingar ti ‘tarakenda a kawitan’.

Bannawag - - Itoy A Bilang - Virgilio D. Domaloy

ADDA kadi ammom a lanut a no angrem, mabalin nga inumem ti nagangran a kas agas ti sakit ti tian, diabetes wenno diarrhea? Mabalin nga adda ta adu pay dagiti bulbulong wenno erba nga ammotayon a maar-aramat a kas agas dagita a sakit. Ngem no ngay saludsodek kenka no adda ammom a lanut a makapatibker ken ni ‘pedro’? Daytay napaneknekanen, a. Ala, mabalin nga agwingiwingka ket no maysaka a lalaki a mangbasbasa itoy a salaysay a di metten ‘agtaraok ti kawitanna’, mabalin a kunkunam iti bagim: Nagsayaat koman no adda kasta.

Baritoak pay laeng idi mangmangngegkon ti lupluppiit a nasamay kano nga agas ti bullo, sakit ti susuop ken pagpababa iti presion ti dara. Adu a mangngagas, mangngilut ken erbolario ti um-umay iti barangaymi nga Agat, maysa kadagiti 28 a barangay ti Sison, Pangasinan, tapno agalada kadagiti bulbulong, sangsanga, lanlanut ken dadduma pay nga erba a pakaibilangan ti lupluppiit nga aramatenda iti panagagasda. Kabambantayan ngamin ti amianan, daya ken abagatan ti barangay a makikiteg iti Tuba, Benguet.

Naruay dagiti dangla, banaba, tanglag, anubrang, bugnay ken dadduma pay kadagiti abaga dagiti turod ken iti agsumbangir a bakrang ti Bantay Parit kasta met iti Bantay Palina ken Sitio Pilawan iti dayaen ti Barangay Sagunto a kaparanget ti Barangay Agat.

Malagipko nga idi ilibro ti Philippine Publishing House a kukua ken imatonan dagiti Seventh-day Adventists, ti Herbal Medicine Plants, maysa kadagiti kaunaan a libro a naimaldit maipapan iti erba, sumagmamanon a tawen ti napalabas, ni Reuben Abaya Pagaduan, artist ken dekalibre a potograpo a kinaadalak iti hayskul, ti napusgan a nagala iti ladawan dagiti erba a naaramat iti libro. Dua a kamera ti inaramatna a nagretrato. Sinawarna dagiti waig, lungog ken bangkag iti Sitio Macoco, Sitio Pilawan ken Bantay Palina a sakup ti Barangay Sagunto.

Lanut ti Lupluppiit

Gagangay a lanut a kasla ramay wenno dakdakkel bassit ti kadakkelna nga agtubtubo iti igid dagiti waig, bakrang ti turod ken bantay. Agkalatkat kadagiti kayo wenno agkaradap lattan iti daga. Natayengteng a berde ti maris ti bulongna. Umarngi iti bulong ti bugnay a medio paatiddog ngem basbassit. Atiddog daytoy a lanut isu a no inka agala, guyodem sa kawikawem daytoy a kasla tali.

Segun kadagiti nakapadasen, epektibo ti naanger a lanut ti lupluppiit nga agas ti reuma ken arthritis ken pababaenna pay ti nangato a presion ti dara. Putden ti lanut iti sagdudua a pulgada. Dua wenno tallo kaputed a lanut ti paburken iti tallo wenno uppat a baso a danum. Lumabaga ti maris ti nagangran. Pabaawan wenno inumen lattan a kas iti kape wenno tsaa. Inumen daytoy iti mamindua wenno mamitlo iti agmalem. Mabalin nga uliten pay nga angren maminsan wenno mamindua, dagiti lanut. Ngem no awanen ti maris ti nagangran, suktanen dagiti lanut a yanger.

Pinadasko met ti naganger iti lupluppiit ta no dadduma mariknak ti sakit ti siket ken dagiti tumengko. Nagpaalaak iti lanut idiay bantay. Makatawen kalpasan ti panagretirok nga empleado ti gobierno, nariknak ti ut-ot iti puon ti kanigid a takiagko. Impapailutko. Magin-awaan met ngem inton agangay agsakit manen. No dadduma, agut-ot iti rabii a bunga ti diak pannakaturog a nasayaat. Gimmatangak kadagiti agas nga inyap-apros ken inyililutko ngem kaskasdi a di limmaing. Marigatanak a mangibalaybay iti labaak a mediasko isu a daytoy kanawan a takiagko ti naynay nga us-usarek.

Napanunotko idi agangay ti agpa-check-up. Inkonsultak iti doktorko ti marikriknak nga ut-ot ti takiagko ket inrekomendarna nga ipa-x-ray-k. Impa-x-ray-k ngarud ngem awan met ti nakitada a diperensia. Imbagak iti doktorko a kayatko ti agpa-theraphy ket sinaruronganna met.

Napanak ngarud iti Theraphy Section ti maysa a pribado nga ospital ditoy Urdaneta. Sangapulo a sesion ti imbaga ti doktor a nagbanag a 14 a sesion. Maminsan wenno mamindua iti makalawas ti theraphy-k. Maysa nga oras iti kada sesion.

Narigatanak kadagiti ehersisio nga impaaramidda. Idi makompletok ti sesion, nadlawko nga awan pimmiaan ti takiagko. Inaramidko lattan dagiti insuroda nga ehersisio kalpasanna.

Nalagipko ti lupluppiit. Awan met ngata ti mapukawko no padasek. Ket nagpaalaak idiay bantay. Rinugiak ti naganger iti lupluppiit nga inin-inumko.

Panagsapul iti Lupluppiit

Nagpakaduaak ken ni Carlito Ramos, katawenak ken barangay tanod ti Agat, a napan nagala iti lupluppiit idiay bantay. Kumakayo, tumatalaksan ken bumabangkag ni Lito. Kabesadona amin a paset ti bantay, iti man Ken-Ciriaco, Ken-Medior, Sinapangan, Pulborin ken Bantay Parit. Ammona no sadino ti nagtubuan dagiti adu a lupluppiit.

Nagtulagkami iti dayta a sardam nga alas otso iti sumuno a bigat ti panagbirokmi iti lupluppiit.

“Saantan nga umadayo, buddy,” kinuna ni Lito idi sumangatkami iti bantay. Adayo no dumanonkami iti Bantay Parit. Nasamek ken nasang-at ti dalan.

Iti sang-atan iti ballasiw ti waig a dineppaan ti akikid a hanging bridge nga awan pagkaptanna, rinugian ni Lito ti nagsapul iti lanut ti lupluppiit iti kasamekan nga igid ti desdes. Cabuaan ti yaw-awagda iti daytoy a lugar ta adu idi ti nagtubo a bua. Adda sumagmamano a lupluppiit. Tinandaanak ti itsura ti bulong ken lanutna. Iti ngalay ti sang-atan, nasarakanmi dagiti adu a lanut ti lupluppiit. Kinawikaw ni Lito dagiti lupluppiit nga inalat-atna. Dua a kawikaw. Sabali laeng dagiti innalak a lanut nga adda ramut ken bulong iti ukisna ta padasek nga imula.

Kamalmanna, nagangerak iti lanut ti lupluppiit ket kasla kape nga inarub-obko. Piniduak ti nangitangad. Inulitko pay.

Kalpasan ti sumagmamano nga aldaw, nariknak a kasla simmanikar ti siket, tumeng ken susuopko ken di metten naut-ot ti puon ti kanigid a takiagko. Kas iti kunada a kasla nagpambar laeng. Laklakaek metten ti sumang-at iti turod ta kasla pimmigsa dagiti tumengko.

Adda pay sabali a gapuna nga adu a lallaki nga agkabannuag ken uray dagiti lumallakayen ti agpagus nga uminum iti nagangran ti lanut ti lupluppiit. Yuperda pay ti lanut ti lupluppiit iti arak nga inumenda. Aphrodisiac kano wenno pagparasuk iti rikna. Gutigoten ken riingenna kano ti derrep.

Adda abogado a kasingedko a pasaray uminum iti nayanger a lupluppiit. Iti naminsan a rabii a naginnayatda ken misisna, masmasdaaw kano ni misis iti kinarasukna. Kabigatanna, kinuna kano ni misis ken ni abogado: “Nag-Viagra-ka, ania?”

Di pay napaneknekan daytoy a banag ngem kitaenyo ti Korean Ginseng a kunada a pagparasuk isu nga ilalaokda daytoy a ramut kadagiti agas a tomtomaren dagiti agsagsagaba iti erectile dysfunction tapno kanayon a natangar ken naynay nga agtaraok ti kawitanda. Amangan no addanto metten Pinoy Lupluppiit iti asideg a masakbayan.

Iti libro ni Rebecca Swanner, dati nga editor ti magasin a Penthouse, nga An Orgasm (or More) A Day, inagapadna dagiti dadduma nga erba wenno mulmula a makatulong a pagparasuk. Malaksid iti Ginseng, dagitoy nga erba ti dinakamatna a napaneknekanen a pagparasuk: Ginkgo biloba, Avena sativa (wild oats), Muira puama, am-ammo a kas “potency wood” (inararamatda idiay Europa iti manon a siglo ken nalatak metten idiay US), Black cohosh, Dong quai ken Ashwagandha, mula idiay India a napaneknekanen a nasamay nga aphrodisiac.—O

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.