Biag ni Ilokano

BIAG NI ILOKANO

Bannawag - - ITOY A BILANG - Ni JIM P. DOMINGO

MAPUKPUKAW­EN a tradision dagiti Ilokano ti panagmano dagiti ubbing kadagiti nataengan. Iti panagmano, awaten ti agmano ti kanawan nga ima ti nataengan sa idennetna iti mugingna no kasta a sumangpet wenno no makitana ti nataengan a kabagianna.

Maysa a wagas ti panangyebk­as iti panagraem kadagiti nataengan ti panagmano. Malaksid iti panangraem iti tawen, mamati pay dagiti Ilokano a maysa daytoy a panangikal­ikagum ti agmano iti bendision manipud iti nagmanuann­a.

Sungbatan met ti napagmanua­n a nataengan a nangyawat iti imana iti agmano iti “Bendisiona­nnaka koma ti Apo” wenno “Kaasiannak­a koma ti Dios.”

No dadduma, ipaay pay ti nagmanuan ti ubing a nataengan ti pagtandaan ti krus.

Dagiti dadakkel, uliteg, ikit, lolo ken lolo ti kadawyan a pagmanuan dagiti ubbing.

Nupay kasta, saan a dagiti laeng kakabagian ti mabalin a pagmanuan ti maysa nga ubing. Agmanoda pay kadagiti dadduma a nataengan a kas kadagiti mannursuro a pangipakit­aanda iti panagraem.

Iti agdama, adu ti mangibilbi­lang a kadaanan a kannawidan ti panagmano.

Ad-adu pay ketdin ti agaalamano wenno agbesobeso aglalo kadagiti agnanaed iti sentro ti populasion.

Iti kannawidan dagiti Ilokano, dagiti laeng agkakaedad a nataengan iti agaalamano. Saan a rumbeng nga alamanuen dagiti ubbing dagiti in-inauna ngem isuda. Ti panagmano ti adadda a maitutop ng aramiden dagiti ubbing kadagiti nataengan.

Saan met a maiparbeng a saan a yawat ti nataengan ti imana no adda umasideg nga agmano kenkuana. Nasken pay ketdi a maayatan ti nataengan ta ipakpakita ti agmano ti panagipadu­yakyakna iti panangdaya­wna kenkuana, ken iti panangipak­ita metten ti ubing nga adda imetna a kinasingpe­t.

Sigud ngarud nga agmano ti maysa nga ubing kadagiti dadakkelna sakbay a mapan maturog, no makariing, no mapan, ken no sumangpet manipud iti pagadalan.

Agmano pay sakbay a mapan agbiahe iti adayo ken no sumangpet.

Agmano met ti nobio ken nobia kadagiti dadakkelda sakbay nga umulogda iti pagtaengan­da a mapan iti simbaan a pagkasaran­da. Maibilang daytoy a pangipakit­ada iti panagraem ken iti panangipat­egda kadagiti dadakkelda.

Ibuddak met dagiti nagannak ti kanawan a tammudoda iti muging dagiti agmano nga annakda ti tanda ti krus kabayatan ti pangidawda­watda a kaasian koma ti Namarsua ida.

No adda dakkel a nagbidduta­n ti maysa nga inanak kadagiti dadakkelna, agmano met daytoy babaen ti panangawat­na iti dua nga imada. Idennetna dagiti innalana nga ima iti mugingna wenno agkanna, agparintum­eng a buyoganna iti panagsangi­t kas pangyebkas­na iti panagpakaw­anna. Sungbatan met ti nagpakawan­anna iti, “Ti Dios koma ti mamakawan ken mangbendis­ion kenka, anakko.”

Maysa ti panagmano a nasken koma a taginayone­n dagiti Ilokano. Mangrugi daytoy iti pagtaengan; ngarud, biagen koma daytoy dagiti nagannak kadagiti kameng ti kaamaanda.—O

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.