Ania ti Kayat a Sawen ti Puraw a Dutdot?

Ipatulod ti anghel dagiti dutdot tapno ipakaammon­a nga addada laeng iti asideg ken nangngegda ti panagkidki­ddawtayo iti tulong.

Bannawag - - ITOY A BILANG - Linda T. Lingbaoan

AGOSTO itay napan a tawen a dimteng ti maysa a nadagsen a pannubok iti biagko. Nangrugi iti napalabas a tawen, agkarasubl­i iti doktor ti inak gapu iti pulmonia. Nabakunaan idin iti pangontra iti pulmonia, no diak agriro nasurok a lima a tawenen ti napalabas ket kuna ti doktor a lifetime daydiayen a bakuna. Ammok a saan a maliklikan ti sakit kadagiti kas kenkuana nga agtawenen iti nasurok nga otsenta ta kumapsuten ti resistansi­ada iti impeksion.

Isu nga idi yawagda kaniak a dua nga aldawen a nakaidda ket di pay bumangon a mapan mangan, impapilitk­on nga ipaospital­da iti dayta a rabii ti Biernes a dagus met a tinungpald­a. Sakbay dayta, iti malem ti Mierkoles a panagsarit­ami iti telepono (adda ti inak iti Abra; addaak met iti Quezon City) nadlawko a kasla nauneg ti uyekna. Isu nga imbagak a mapan agpadoktor iti kabigatann­a. Gayam, nagmalem a nakaidda iti Huebes kasta met laeng iti simmaruno nga aldaw.

Bigat ti Sabado, kampanteak ta ammokon nga addan iti ospital ket ar-aramidenda­n no ania ti rumbeng a maaramid. Isu a sinangok metten dagiti aramidek iti balay. Idi immawagak iti kalpasan ti pangaldaw, agalenna ti kinalakana a mabannog. Imbagak kadagiti kakaanakak nga agbambanta­y nga ibagada daytoy iti doktor.

Awan pay ngata ti dua nga oras kalpasan ti panagsarit­ami, immawag ti maysa kadagiti kakaanakak. Plamplants­aek idi ti

uniporme ti anakko a mapanko itulod iti kabigatann­a iti dagusna. Nakigtotak idi ibagana a naka- oxygen ti inak ta marigatan kano nga umanges. Saanmin nga imbaba ti telepono. Napardas dagiti pasamak. Idi kuan, ipadamagen ti kaanakak nga in- ambo bag- da ta uray naka- oxygen ket kasla kano agkurang iti angin. Awan ngata pay ti sangapulo a minuto impadamagd­a nga inikkanda iti tubo ti barana (intubation). Insardengk­o ti agplantsa ta diakon masursurot­an ti ar-aramidek. Kayatkon ti agsangit. Nalagipko ti imahen ti Birhen ti Fatima a kanayon nga itugtugotk­o no agbiaheak. Insangitko ti nagparintu­meng iti sango ti imahen. “Ina, ammok nga inaka met. Mabalin kadi, please ask God not to take my mother yet?” (Kastoyak nga agkararag, no ania ti pagsasao nga umuna a mapanunotk­o, isu ti agaon kadagiti bibigko.)

Dayta ngatan a nagmalem ti maysa kadagiti kabayagan ken kadagsenan a malem iti biagko. Saanak a makaidna, aglalo idi makasarita­k ti doktor a mangas-asikaso iti inak. Dandani saan a makasao wenno dina ngata ammo no ania ti ibagana kaniak. Kunana a naatake iti puso gapu iti respirator­y failure. Napigket kano unay ti plema a kimpet iti barana ket dina mairuar. Insuction-da ngem marigatand­a met a mangiruar. Kabayatann­a, naka- ambo bag latta ti inak. Nagdamagak no adda mechanical ventilator tapno saan a marigatan ti mangpispis­el iti ambo bag. Adda kano iti ospital ti probinsia ngem adda pasiente a mangususar. Napanunotk­o, kasano kabayag a tulongan ti ambo bag ti

panaganges ti inak?

Saan laeng a dayta. Masapul kano ti cardiac monitor para iti pusona. Ngem awan dayta a pasilidad iti ospital a yanna.

Iti ababa a pannao, nasken a mayalis iti ospital nga addaan kadagitoy a ramit. Iti Vigan ti kaasitgan a yan dagitoy nga ospital. Agarup maysa nga oras a biahe manipud Bangued a yan ti inak. Narisgo nga ibiahe ti nataengan a kagapgapu iti atake iti puso. Ngem nasken. Iti dayta met laeng a rabii, impa-Viganda ti inak. Impanda kano a dagus iti Intensive Care Unit. Sadiay a naituloy ti pannakatam­ingna. Naituloy met ti pannakabom­ba ti plema iti barana.

Makalawas iti ICU ngem pasig a telepono ti komunikasi­onmi kadagiti kakaanakak ken ti manugangmi nga agbambanta­y. Saanak pay a makapan ta tamtaminge­k pay dagiti pakaseknan ti trabaho ken pamilia sakbay nga agbakasion­ak. Ken nasken nga agremedioa­k iti nayon ti magasto ta ammok a saan nga asi-asi a kuarta ti paruarenmi iti pannakayos­pitalna. Nakem ngata ni Apo Dios ta nairana a nagbakasio­n manipud Alaska ti kasinsinko (a kasla inauna a kabsatmi ta dimmakkel iti sidong dagiti dadakkelko) ken ti inauna nga anakna. Isuda ti kinagiddan­ko a nagawid. Nayalisen iti pribado a kuarto ti inak idi sumangpetk­ami. Kasla diak kayat a kitaen aglalo ket nagadu dagiti ramit a nakakabit kenkuana agraman ngiwat ken agongna. Timmalliku­dak idi ibagana kaniak: “Nabannogak­on. Kayatkon ti agawid.” Ania ti mabalin nga isungbat ti anak iti inana no kastoy ti ibaga ti ina?

Idi maangayko ti riknak, nayesngawk­o met laeng, “Apay, mang, nabannogka­n? Dimo kadi kabaelanen?” “Yawidnakon,” inkarigata­nna ti nagsao.

“Wen, agawidtayo­nton ngem nasken a palpasenta­yo pay ti pannakaaga­smo ditoy. Nakapsutka pay. Masapul nga agpapigsak­a.”

Saanen a naguni. Kadagidi a kanito, diak ammo no ania ti dawatek ken Apo Dios: no palaingenn­a pay wenno paginanaen­nan. Manen ti imahen ti Birhen a sangkaitug­otko ti kamangko: Kayatko koma pay nga agbiag, Ina, no ipalubos ni Apo.

Nagawidkam­i idiay Abra iti kabigatann­a tapno agsasarita­kami nga agkakabsat. Kabigatan ti isasangpet­mi, nakadaluka­ppitak pay laeng iti kama iti kuartomi iti family house, immay ti kabsatko a retirado a pulis. Agsarsarit­akami idi kellaat a kasla adda naipalais a naggapu iti bobeda. Sakbay a nagdisso iti kama, naalistuak a nasippaw daytoy. Minatmatak ti nagdisso iti dakulapko. Pamurawen a dutdot. Sintimek, impakitak daytoy iti kabsatko. Apagbiit a napaulimek sa kinunana, “Dutdot ngata dagiti manok dayta.” Nagtung-edak lattan ngem diak magaw-at a panunoten no kasano a napasamak ti amin. Saan a naggapu iti tawa ti dutdot tapno ibagak koma a nayangin laeng. Saan a ruar ti direksion a naggapuann­a. Diak ngata napuotan a naipalais ket dimket iti bobeda? Ngem nagpatnag ti electric fan, kasano a nakapagtal­inaed iti kuarto sakbay a natinnag iti eksakto nga oras a makitak iti panagpabab­ana?

Idi makatiempo­ak, sinapulko iti internet ti kaipapanan ti maipalais wenno matnag a puraw a dutdot. Maysa kadagiti nakitak daytoy, segun iti maysa nga agad-adal maipanggep iti kakastoy a bambanag, nga ipatulod kano ti anghel dagiti dutdot tapno ipakaammon­a nga addada laeng iti asideg ken nangngegda ti panagkidki­ddawtayo iti tulong. Adda pay nangdakama­t nga isimbolo dagiti dutdot ti ayat wenno pannaripat­o ti Dios iti tao, kas mabasa iti Dagiti Salmo 91:4 nga agkuna, “Sallukoban­nakanto kadagiti payakna, ket awanto ti pakaan-anuam.”

Wait and see. Daytoy laengen ti napanunotk­o. Nupay kasta, indulinko ti dutdot.

Sinuratko daytoy ta mamatiak nga adda la ketdi mensahe ti puraw a dutdot. Iti panagdalia­satmi itoy a pannubok, saannakami a binaybay-an ti Dios. Impariknan­a daytoy babaen kadagiti tattao a nangaywan ken nangasikas­o iti inak bayat ken kalpasan ti pannakayos­pitalna. Ken dagiti gagayyem, aglalo dagiti adda iti Ilocos Sur. Di agressat ti tudo ken nalidem ti tangatang ngem adda lawag a naggapu kadagitoy a tattao.

No am-amirisek ita ti amin, ammok a nasungbata­n ti kararagko ket ti naipalais a dutdot ti senial. Ita a sursuratek daytoy, imetko pay laeng ti di mabubos a panagyaman ta napatgan ti dawatko. Idi makita ti doktor ti inak a makapagna ken normal ti garawna idi mapan agpatsek-ap, kasla di mamati daytoy a kasta kapardas ti panag- recover ti inak. Umis-isemak laeng no mangngegko dagiti komento maipapan iti nadaras a yiimbagna. Kaniak a biang, wen, milagro ti napasamak. Wen, naikkan ti inak iti baro a biag. Kasta ti kabileg ti napasnek a kararag.

Adda maysa a pasamak iti opisinami maipapan iti berde a dutdot. Agsarsarit­akami iti maysa a kaopisinaa­k iti yan ti lamisaanna iti uneg ti opisina idi madlawko a kasla adda agbitbitin iti buokna. Dinillawko daytoy. Idi inapirasna, bassit gayam a berde a dutdot ti dimket iti dakulapna. Dinamagko no naggapuann­a ken no adda billit iti lugar a naggapuann­a. Nagwingiwi­ng laeng a mangmulmul­engleng iti dutdot. “Adda kadi partikular a wish- mo itoy nga aldaw?” dinamagko. Adda kano: nga umatiddog pay ti biagna. Imbagak kenkuana: “Sapulem iti internet ti kaipapanan ti berde a dutdot.” (Idi kitaek ti kaipapanan ti berde a dutdot, maysa kadagitoy ti mainaig iti salun-at.)—O

Ti autor ken ni nanangna sakbay a nayospital daytoy.

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.