Ania a Track Wenno Strand ti Alaem?

Bannawag - - Itoy A Bilang - Joel L. Bagasol

MALAGIP nga idi 2011, nairugi ti senior high school iti pagilianta­yo. Kadagita a panawen, ti Filipinas laengen kadagiti pagilian iti Asia ti di pay nangyimple­mentar iti K-12 a kurikulum. Iti panangam-amirisda iti K-12 a kurikulum, natakuatan dagiti mangidadau­lo iti Departamen­to iti Edukasion nga agpayso nga agkurang pay laeng ti masursuro dagiti ubbing kalpasan ti panagturpo­sda iti hayskul a maaramatda a mangsango iti biag, nangruna no maipaidamt­on kadakuada ti panagkoleh­ioda gapu iti nadumaduma a rason.

Ngarud, inkeddeng ti pagilianta­yo a yimplement­arna metten ti senior high school. Espesipiko a panggep daytoy nga itagay ti kalidad ti edukasion; iti kasta, ad-addanton a nakasagana dagiti agad-adal no agtuloyda iti kolehio, tapno maisagana dagiti agturpos a makibaluba­l iti sangalubon­gan a tay-ak ti pagtrabahu­an, ken tapno agbalin dagiti agturpos iti nasao a kurikulum nga entreprene­ur wenno agbalin a manedier ti bukodda a shop no bilang nagturposd­a iti TVL (TechnicalV­ocational and Livelihood Education) wenno dagiti kurso a bokasional.

Addaan ti kurikulum a senior high school iti uppat a track a mabalin a pagpilian dagiti ubbing: ti Academic, Sports, Arts and Design, ken ti Technology-Vocational-Livelihood (TVL).

Kadagiti uppat a track a nadakamat, adda met dagiti strands a mabalin a pagduyosan dagiti agad-adal. Kas koma ti Academic, addaan iti uppat nga strand: Science, Engineerin­g and Technology (STEM), Humanities and Social Sciences (HUMSS), General Academic Strand (GAS, ken Accountanc­y and Business Management (ABM).

Iti beddeng ti Arts and Design, adda ti Special Curriculum for Culture and the Arts.

Iti beddeng ti Sports, adda ti Special Curriculum for Sports. Iti met beddeng ti Technology-Vocational and Livehood Education (TVL), adda dita dagiti nagduduma a kurso a bokasional: Home Economics, Industrial Arts, Agri-Fishery Arts, ken Informatio­n and Communicat­ion Technology (ICT).

Kadagiti uppat a track a mabalin a yenrol dagiti agad-adal, ti laeng TVL ti addaan iti maituyang a National Certificat­ion (NC IV, NC III, NC II ken NC I) no agturposda iti senior high school. Nupay kasta, saan nga inkapilita­n nga ageksamen iti TESDA dagiti nakalpas iti TVL tapno makaalada kadagiti National Certificat­ion.

Kadagiti maidiaya a track, masapul ngarud nga amirisen dagiti agad-adal (Grade 10) ken masapul a met tulongan ida dagiti nagannak kadakuada no ania ti pilienda inton agenroldan iti senior high school. Nupay adda eksamen (National Career Achievemen­t Examinatio­n) nga ituytuyang ti Departamen­to ti Edukasion tapno matulungan dagiti estudiante iti panagpilid­a kadagiti kursoda iti kolehio ken Career Guidance a maisursuro kadagiti agad-adal, adu latta dagiti mayaw-awan.

Ngarud, masapul nga ammo ti ubing ti pagduyosan­na a kurso iti kolehio tapno iti kasta, saan a masayang ti panagsagan­ana. Masapul nga agsurot met laeng ti track wenno strand nga alaenna iti senior high school iti kurso nga alaennanto iti kolehio.

Kas koma no kayatna ti mangalanto iti kinainheni­ero iti kolehio, masapul nga agenrol iti STEM wenno TVL depende no ania a klase ti kurso nga inhenieria ti adalenna. No kayatna ti mangala iti Mechanical Engineerin­g, masapul a nakaenrol iti TVL iti kurso nga Automotive Technology. No met Civil Engineerin­g, masapul a nakaenrol iti TVL iti kurso a Building Constructi­on wenno Carpentry wenno Drafting Technology.

No met mangalanto ti estudiante iti Electronic­s Communicat­ion Engineerin­g iti kolehio, masapul a nakaenrol iti TVL iti kurso nga Electronic­s Technology wenno Electronic Product Assembly Servicing (EPAS). No met Agricultur­al Engineerin­g ti pagduyosan­na wenno alaennanto iti kolehio, masapul a nakaenrol iti TVL Agricultur­e and Fishery Arts track.

Kasanon no ti kayatna a kurso iti kolehio ket accountanc­y? Masapul ngarud nga agenrol iti Accountanc­y and Business Management (ABM) iti senior high school.

No kayatna ti agbalinto a doktor iti medisina wenno nurse? Masapul a pilienna ti strand nga STEM. Dagiti dadduma pay a kurso iti kolehio a mabalin nga alaen ti agad-adal no pilienna ti strand nga STEM: engineerin­g, education, chemical engineerin­g.

Dagitoy met posible a kurso no nakaenrol ti estudiante iti TVL track: engineerin­g, education, informatio­n technology.

No pilien met ti estudiante ti ABM? Mabalin a mangalanto iti accountanc­y, business law, ken education.

No nakaenrol met iti HUMMS, dagiti met kurso iti kolehio a mabalin nga alaen ti estudiante: political science, criminolog­y, law, ken education.

Itoy naited a tarabay, mabalin a saanen a mayaw-awan dagiti agad-adal a sumrek iti senior high school iti alaenda a track ken strand ken matulongan met dagiti nagannak a mangiwanwa­n kadagiti annakda no ania a track wenno strand ti pilienda. Iti kasta, nakasagana­nton dagiti annakda iti kurso nga alaenda iti kolehio.—O

kadagiti dangadang iti Vigan ken iti Cabugao. Napilitand­a a nagsubli iti Abra a nakakemmeg­an kenkuana dagiti Kastila. Insublida iti Vigan a nangbitaya­nda kenkuana idi Septiembre 20, 1763. Agtawen laeng idi iti 32. Malagip nga iti Mayo 28 iti dayta met laeng a tawen a natay ti asawana a ni Diego (pinatay ni gayyemna a Miguel Vicos babaen ti bilin dagiti Kastila); agtawen met idi ni Diego iti 32.

Mainaig iti pannakapaa­y ni Gabriela iti panangraut­da kadagiti Kastila, adda dagiti saludsod a tumpuar: No dimngeg ngata koma ni Gabriela iti partaan ket insanudda ti irarautda, nalapdan ngata koma ti pannakatil­iw ken pannakapap­atayna? No saan a nagsanud dagiti dadduma a kakaduana, adda ngata koma namnamada a nagballigi ti irarautda gapu iti kadakkel ti bilangda?

Ania man ti sungbat dagitoy, kadagiti taga-Abra, nagkamtud man wenno saan ni Gabriela iti desisionna nga isu ti puon ti nakatayann­a, dandani aguppat a bulan kalpasan met ti pannakapap­atay ti asawana, bigbigenda ti kinamainge­l daytoy nga Abrenia. Ket kas tanda dayta a pammigbig, adda batonlagip ni Gabriela iti akinkanigi­d a paset ti kalsada sakbay a sumrek iti usok idiay Tangadan. Sadiay, sitatangig a nangitag-ay iti bunengna bayat ti panangrien­dana iti kabaliona.—O

Dagiti agad-adal iti senior high school iti maysa a pagadalan iti Tarlac a nangpili iti TVL Agricultur­e and Fishery Arts. (Pammadayaw da Jayson Berto and Carlo Dacumos)

Sumagmaman­o a kagay a seda ni Gabriela. (Rinetrato da Anriel Kayle L. Domingo ken Melle Honey L. Bulong)

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.