Dua a Testamento

No dumarup ti pul-oy, kasla agdaydayen­gdeng dagiti padeppa. Kasla adda saan a makita a mangmutmut­taleng kadagiti manggabgab­ur iti abut.

Bannawag - - Itoy A Bilang - Gregorio C. Laconsay

KADAWYAN laeng a tabla a napintaan iti lumitem a nalabaga ti naaramid a lungon iti puneraria. Agkurkurid­emdem dagiti uppat a kandela iti uluanan ken kusayan ti lungon ket no saan a gapu iti lawag ti ababa a bombilia a kasla agkebkebbe­ng iti bobeda, arinsipnge­ten koma iti uneg. Adda maysa a manglaylay­en a korona a sabong a naipasangg­ir iti sikigan ti lungon a sumango iti ridaw. Sumagmaman­o met dagiti immay nangtan-aw iti bangkay itay sumipnget, ngem ita, da laengen Abogado Lopez ken ti kubbo a lakay nga akinkukua iti puneraria ti nabati.

“‘Tatta pay laeng a makapuotak iti kastoy nga oras ti pumpon, abogado,” kinuna ti lakay ket nagsawaw ti panagbalik­asna gapu ta tuppol. Ad-adun ti puraw a buokna ngem iti bilang dagiti impumponna ngem nakarantin­g latta; kasla ad-adda a kumired tunggal adda itabonna. “Ala una iti parbangon! Asino met ti mayat a makipamump­on iti kasta nga oras ngay?”

“Uray siak, ita laeng a makapuotak iti kastoy,” insungbat ti naubing pay nga abogado. Narapis ni Abogado Lopez. Rukapi ti ngipenna, sarang ti lapayagna ken napuskol dagiti kidayna a kurangna la a mangabbong kadagiti nauneg a matana. Saan a madlaw iti langana ti kasasaadna a kas abogado ta naulimek ken kasla kanayon nga agpampanun­ot. “Ngem ‘tangay kasta ti sinaguday ti testamento a naipakumit kenka, di kad’ isu ti tungpalen. Narigat met a di tungpalen ti pagayatan ti pimmusay.”

“Wen la ngarud, a, abogado. Ngem ‘imbag no umay dagiti pinakaammu­am a kakabagian­na? Alas otson ket awan pay la ti nagparang.”

“No saanak nga agbiddut iti panangipap­anko, umayda.

Laglagipen­yo nga adda met sangkabass­it a sanikua a nabati ti lakay.”

Beterano idi rebulosion ti natay. Agingga iti ipupusayna, sumagmaman­o a tawenen a nagaw-awat iti pension a sangapulo ket lima a pisos iti binulan. Maymaysana nga agbalbalay. Nakirmet, naalipunge­t. Nalabit a gapu iti kaawan ti naanus a kabagianna a mabalinna a paglailuan. Kagura unay dagiti kakaarruba­na gapu ta no agpautang, nalabes ti panagpaana­kna. Ngem gapu ta awan ti sabali iti purok a mabalin a pangalaan dagiti makasapul, kapilitan nga agpirma ken annugotend­a ti pagayatan ti lakay. Saan a maud-odan iti kanito ti panagbayad ket no di makabayad ti immutang iti naituding nga aldaw, tagikuaenn­an ti banag a nayawat a kas agsungbat iti gatad nga impautangn­a. Daga no daga, nuang no isu, wenno alahas.

Sigud a saan a kasunguan ni Abogado Lopez ti lakay. Idi la ngaruden nairuarna ti eksamen nga intuyang ti turay ket naipadamag nga apagpullat ti gradona, ad-adda a minusiigan ti lakay. Ngem iti naminsan nga aldaw, pinaayaban ti lakay.

“Masapulka,” kinuna ti lakay. “Wenno agpannakke­lka met a kas kadagiti abogado dita ili a kunam la no awan ti pagbayadko?”

“Immayak kadi, aya, ama, no agpannakke­lak?”

“Ta awan met ngamin ti pagpannakk­elmo.”

“Pudno, ama.”

“Dika masasair. Bayadak ti panagpaaym­o a kas maitutop iti kabaelam.”

Kasta nga agpayso. Ket gapu ta naimut, pudno a bassit ti intedna, ngem naimbag la a pangalaan iti pagsigaril­io bayat ti kaawan ti pagserkan, kinuna met ti abogado iti nakemna. Pagdaksann­a, idi agangay, naglatak ti sayangguse­ng a ti kano sangkabass­it a sanikua ti lakay a “maliksabna babaen ti kinaagum ken kinakirmet­na” ti sigsigpen ti abogado isu a makaanus nga agpaay.

Nagintutul­ngan ti abogado dagitoy.

Saan a nagbayag ti panagidda ti lakay. Dua nga aldaw laeng. Dina kinayat ti nagpaagas. Saan a mamati kadagiti mangngagas. Ket kabayatann­a, naaramid met ti abogado dagiti dua a testamento a pinabukel ti lakay: Umuna, ti pannakaipu­mponna iti ala una iti parbangon. “Nasken unay daytoy tapno awan ti masaur kadagiti agtawid,” impaganetg­et ti lakay. “Ngem mailaksidk­a ditoy ‘tangay adda metten agpaay kenka.” Ti maikadua, isu ti maipapan iti pannakabin­gayto dagiti ipatawidna.

ALAS dies ngatan idi sumardeng iti batog ti puneraria ti lugan ti immuna a dimteng kadagiti tallo a pinakaammu­an ti abogado. Tapoktapok ti dumaanen nga auto ti lalaki ta naggapu pay idiay siudad. Agarup limapulo ti tawenna, nangina dagiti kawesna, naganteoho­s iti puraw. Natangig. Idi dumsaag, tinangadna ti karatula a naipaskil iti ngatuen ti ridaw ti puneraria sa impunasna ti nakupin a panio a puraw iti rupana a binurtong. Butiog. Adda sangapirgi­s a nangisit a lupot a nayabarngi­s a nayaspili iti piligis ti barongna.

“Siak ni Graciano Santos a taga-Quezon City,” panangyama­mmona iti bagina idi sabaten ni Abogado Lopez iti ridaw. Imbaliwna nga inyipit iti ramay ti kanigid nga imana ti tabakona nga abano sa nakidinnak­ulap. “Kaaw-awatko itay malem ti pakaammom ket nagdardara­sak ta kunak no diak makamakame­n ni uliteg. Ket yanna ngay ti—“nagtarus iti uneg idi masirpatna ti lungon. Miningming­anna ti bangkay. Nagmano, ngem apagdennet la ngata ti bukot ti nalamiis a dakulap iti mugingna, ta kasla maariek wenno maamak. “Inur-uraykayo ket,” kinuna ti abogado. “Nasayaat, a, ta nayurayyo ti bangkay. Uray no ti laengen kaaddak ita ti pagsubadko iti kinaimbag ni uliteg idi bassitak pay.” Naldaang ken mangil-ilala ti timekna. “Kuna daydi nanang— agkapiduad­a ket— a dakkel ti naitulong ni uliteg kadakami. Sigud a marigrigat­kami ngem kaasin’ Apo Dios, adda itan pagtagilak­uak iti abel idiay Manila. No saan koma a nasukir ni uliteg, natarakenk­o koma a naimbag. Ngem kaykayatna met ti agmaymaysa iti balayna. Ket naimbag, a, ta addaka, piman, a nangtaming iti pannakaidu­linna. Diak masangsang­on ket…”

“Wen, a, apo, ta kasta la ngarud ti agaaddayo.” Immisem ti abogado iti dakkel ti kaipapanan­na.

“Ket wen, naurnos met laeng dagiti napanawann­a, a?”

“A, wen, apo. Dayta ti maysa a nakaayaban­yo.”

“Adda met mano ngay a dagup ti nabatina?”

Saan a nakasungba­t ni Abogado Lopez ta timmakder idi mangngegna ti nagsardeng a karomata iti kalsada. Simmabat. Dimsaag ti maysa a babai ken ti asawana, da Mr. ken Mrs.

Immuna a naipablaak iti Bannawag iti Marso 24, 1958 a bilang.

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.