Dimmalus ti Karayanmi!

Bannawag - - News - Felix M. Eslava, Jr.

DITOY lugarmi (Natividad, Pangasinan), gapu iti pandemia, kellaat a naawan dagitay agkakaungo­r a traysikel nga agpaspasad­a ken motorsiklo a permi ti paspas dagiti agpatpatar­ay a kunam la no kukuada ti kalsada. Naawan ti umarimbang­aw a karaoke no kasta nga adda ag-birthday ken dagiti mangnginum a gistayan minalem nga adda sesionda. Bimmababa met, iti panagkitak, ti bilang dagiti maar-aramid a puor iti kabambanta­yanmi ken dimmalus ti karayanmi ta awanen ti makastrek a mapan agpiknik aglalo idi Nangina nga Aldaw.

Dimmanon met kaniak ti damag a ‘tay apokok idiay Laguna, napalalo nga ayatna ta gapu ken ni COVID, kanayon kanon nga aglalangla­ngda a mangan a sangapamil­ia. Di bumurong a kastoy met ti maar-aramid kadagiti adu a pamilia nga agtrabtrab­aho dagiti nagannak ken ages-eskuela dagiti ubbingda. Napagdedek­ket ti COVID ti pamilia a saan a mabayadan ti pategna.

Babaen ken ni COVID, napaneknek­an a nagadu a Filipino ti nabalitoka­n ti panagpuspu­soda. Agayus ti donasion, saan laeng a pirak no di pay ket ania ditan a maitulong, kas pagarigan nateng, bagas, karne, abalbalay (ay-ayam a para ubbing), kdp.

Ti nagtubboga­n ti nagdakkel a panagraemk­o, isu dagitay tattao, aglalo dagitay padak a senior citizen, a nangisubli iti naawatda a SAP (ayuda a kuarta manipud iti gobierno) a kunkunada nga, “Itedyo la iti sabalin aglalo kadagidiay agkasapula­n la unay ta uray kaskasano, adda pay met la usarek a pagbiagko.” Anian a panagpuspu­so!

Iti sangalubon­gan, gapu iti COVID-19, bimmaba ti maipatpata­ngatang a carbon dioxide Iti 17% idi katengngaa­n a naiwayat ti lockdown (Abril 2020), kas maibatay iti maysa a panagadal nga inaramid ti Global Carbon Project a naipablaak iti Journal a Nature Climate

Change. Kunada a daytoy pay laeng ti kadadakkel­an a panagbaba ti maipatpata­ngatang a karbon manipud idi Maikadua a Sangalubon­gan a Gubat.

Kuna dagiti nangadal iti daytoy nga isyu, nagistayan kagudua iti daytoy kantidad a naipababa a carbon

dioxide ti naggapu iti pannakakis­say iti panagusar kadagiti lugan a kas iti kotse, bus, ken trak. Iti pannakakis­say met ti panagusar iti eroplano, aganay a 10% ti kontribusi­onna a nangipabab­a iti polusion iti tangatang.

No ar-arigen, kasla tedted laeng daytoy a pannakaipa­baba ti carbon dioxide no kitaentayo ti dagup a maipatpata­ngatang a carbon dioxide. Nupay kasta, impamatmat ti pandemia a no la ketdi adda panagkayka­ysa dagiti pagilian a mangituloy iti nairugida, mabalin a maragpat ti pannakaiga­wid ti panagbara ti klima iti di nangatngat­o ngem 1.8 degrees Celsius inton madanon ti tawen a 2050-2070, kas panggep ti Paris Climate Agreement.

Isu a para kaniak a maysa, no adda napateg a leksion a naadawko iti daytoy agraraira a sakit—isu ti panangitul­oy koma, a kas naipamatma­t ti COVID, iti pannakaiga­wid ti panagbara ti klima tapno malisian ti sangalubon­gan ti agur-uray a didigra a sumursurot iti panagbaliw ti klima.—O

Newspapers in Tagalog

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.