Bisaya

Mga Utanon: Gikinahang­lan Kaayo Sa Atong Kinabuhi

- Ni NEMSI B. AGUILA

S(Ika-4 sa 5 ka Bahin)

PAG-ANDAM SA LUNA NGA TAMNAN A tanang buluhaton diha sa pagpananom, usa sa importante kaayo mao ang pag-andam sa luna nga pagatamnan. Magsugod kini sa pagbugwal sa yuta gamit ang piko o kaha daro. Bugwalon o darohon ang yuta labing menos kaduha. Pinohon ug sagolon pag-ayo.

Ang maayong pagkapino nga yuta makatabang aron mabatonan ang tukmang kondisyon niini sama pananglit sa maayong pagkaahog sa natural nga katabunok niini, igong sirkulasyo­n sa hangin nga gikinahang­lan usab sa mga tanom, saktong kahalboon aron daling makakupot ug makasuhop ang mga gamot sa mga sustansiya, ingon man makahatag kasayon sa soil microbe nga makatrabah­o pag-ayo diha sa humok nga yuta.

Pagdugang sa katabunok sa yuta, aplayan kini og compost o pinadugta nga biya sa mga mananap ( animal manure) sama sa tai sa baka, kabaw, kanding, o kaha iti sa manok sa gidaghanon nga 2 ka kilo sa kada metro kuwadrado nga gilapdon sa luna. Gawas nga abono na mismo, ang compost ug animal manure makaursa usab sa kusog nga pagsanay sa mga microbe nga dakog papel sa paglipang sa mga tanom.

Kon pilit ra kaayo ang yuta, mahimong ahogan kini og bunbon nga makuha sa daplin sa mga sapa. Ukayon aron masagol pag-ayo hangtod nga molutaw ang saktong kahalboon sa yuta.

Human maandam ang luna, maghimo og mga plot agad sa klase sa tanom nga itisok. Ang pinaugdo nga plot makatabang aron mas mobaga ang yuta ug mohabog ang elebasyon sa mga tanom samtang ang kanal-kanal sa matag kilid sa plot magsilbing agianan sa tubig ug usab dalan alang sa tawo nga mag-atiman sa mga tanom.

Sa kada mahuman nga plot, angayng butangan dayon kini sa girekomend­ar nga mulching material, kana kon gikatakda man nga aplayan og mulching. Importante kaayo nga ang inandam nga plot katabonan dayon sa mulching material aron septi na kini batok sa ulan nga posibleng mobanlas sa plot lakip na sa mga abono nga nasagol sa yuta. TUKMANG TAYMING SA PAG-TRANSPLANT Gisugyot nga maoy maayong i- transplant sa mga lawngon o seedling ang panahon sa kahaponon kon init ang panahon. Apan kon nanag-om ang langit ug dili kaayo init ang Adlaw, labi nag naghuhabuh­abo, mahimo rang mag- transplant sa bisan unsang oras.

Sa paglawong sa mga seedling, ampingan nga dili matandog ang mga gamot, o kanang dili mapulpog ang yuta nga gikapotan sa mga gamot. Ipahiluna ang seedling sa giandam nga lungag dayon tabonan sa pinong yuta ang punoan. Gitambag usab nga iduot og hinay ang tinabon nga yuta sa punoan aron kini modatom direkta sa mga gamot sa tanom.

Bisbisan og tubig sa igong kaumogon ang bag-ong tinanom nga mga lawngon aron dali kining makarekobe­r ug manglipang. MGA BENTAHA SA PAGGAMIT OG MULCHING Gikinahang­lan kaayo ang paggamit og mulching tungod ning mosunod nga mga rason:

1) Makontrola­r ang temperatur­a sa yuta;

 ??  ?? Hapsay ang mga bunga sa mga tanom nga hinimoag maayong pakatayan.
Hapsay ang mga bunga sa mga tanom nga hinimoag maayong pakatayan.
 ??  ?? Nindot tan-awon ug sayon sa pag-agi-agi kon may maayong pakatayan.
Nindot tan-awon ug sayon sa pag-agi-agi kon may maayong pakatayan.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines