Leksiyon sa Arte sa Panimuyo ug Panulat ang Panaw sa JAPAN

Bisaya - - Showbiztsika - Ni JUN CAÑIZARES

3 Ang Daan ug ang Bag-o

SA ato ang daan ug ang bag-o dili magkasinabot. Sa Japan ang daan ug ang bag-o managkuyog. Sa ato ug Amerika kulto ang bag-o o moderno. May ageism pa o diskriminasyon sa edad? Ang daan pulong sa pangsaway. Ang guwang ikauwaw pa. Lagmit mangasakit sa Gerascophobia kon kahadlok matigulang.

Sa Japan ang bag-o bisto sa mga dakbayan ang habog nga mga balay-patigayon, apan kinaraan sa pahimutang sa yuta ug sa sulod. Ug sa mga empleyado ang yukboay ug gugma sa katahom segun sa ilang karaang prinsipyo.

Sa panulat bisan ang mga bag-ong tubo kinaraan. May mga tinamod, labi na ang nakaeskuyla sa laing mga nasod, nagbinag-o. Apan ang mga nakadawat og Nobel Prize mga tinuod sa ilang kultura. Niini, nahinumdom ko sa gisulti ni Thomas Wolfe, “I feel it is wrong to go on writing books and plays about American subjects using ideas and methods that we get abroad.” Usa sa gihugunhugon makadawat og Nobel Prize, si Mishima Yukio, mainit og dugo alang sa kinaraang kultura. Sa iyang kahimangod sa magbinag-o, siya wa magpabuyag ni Kawabata, nagpakamatay.

Sa siglo 18 gipulong ni Motoori Norinaga sa literatura ang “Mono no aware” nga nagkahulogan nga ang katahom maoy pagbati sa mga butang. Bisan ang mga butang may pagbati? Busa ang nahimo lisod isalikway.

Naa kuno sa pagka mao sa mga butang ug kahinugon sa tawo sa ilang pagkawala. Mahubad usab ang mono no aware nga tuaw (ah) sa mga butang, kinabuhi ug gugma nga naanod sa hangin.

Sa Dakbayan sa Kawagoe diin nagtungha ang duha ko ka anak-babaye sa Yamate International School, daw nangab-ot sa mga panganod ang mga edipisyo, apan may parte nga ginganlag “Old Town” o Koedo nga hitsura pa sa 1600-1867. May mga balay binungbongan pa og ku’n ug mga dalan nga gisug-an pa og mga

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.