Osmeña Peak: Usa Ka Way Pangandam Nga Laag-Kalag

Sa kinaibabwan sa bungtod, duhayag ang katahomang gasa sa kinaiyahan. Matag lingi usa ka kuwadro sa pinintal.

Bisaya - - News -

MATAG laag may iyang kahulogan. Ug ang kahulogan agad sa kon giunsa mo pagsinati ang maong panaw. May laag lawasnon, may laag kalagnon— apan sa kasagaran, kon may pagmatikod sa mga kahibulongan sa kinaiyahan, labi na sa mga magsusulat; kini mahimong parehong masinati.

Sa nangaging pila ka buwan, wa damhang nakalaag mi sa mahilomong Mantalongon sa lungsod sa Dalaguete aron sination ang gasa sa pagkatkat sa mapagarbohong Osmeña Peak— ang bukid nga adlaw-adlawng gitungas sa mga turista.

Sa tinuoray, labaw kong interesado sa Mantalongon kaysa hinugopan nang Osmeña Peak. Kana sa dayag nga rason— ang kamahiligon nako sa pagpananom. Ang Mantalongon giila nga hapag sa mga lamas ug utanon sa Sugbo. Dili man makatupong apan kini maisip nang katugbang sa Benguet, ang giilang vegetable bowl sa nasod.

Kon ang Mantalongon nagpasigarbo sa iyang mga utanon, giunsa niya pagmanggad ang maong gasa? Giunsa nila pagtikad ang maong industriya? Unsay kinabuhi sa mga mag-uuma— ang ilang mga damgo, lamdaman, kabalaka ug kapakyas?

Apan usa ka reyalisasyon ang akong natugkad. Kon bisita ka lang didto, imposible ang pagtubag sa mao nakong mga pangutana. Malisod ang pagsinati sa gininhawa sa usa ka dapit kon walay taga didtong tigpataliwala. Sama sa usa ka dalaga, mataak mo lang ang tinipigan niyang mga birtud kon maangkon mo ang iyang pagsalig. Busa, way laing laktod nga paagi sa pagsinati sa Mantalongon gawas sa pagkatkat sa bukas-sa-publikong Osmeña Peak.

Ug dinhi nako hibagti ang kahiamgo sa kadili diay nako andam sa maong panaw. Nalipat ko nga ang pagkatkat usa ka hagit. Sa dapit diin adto ra kutob ang mga sakyanan sa buot mangatkat, naa ang mga nanindag mabisan unsang mabalon sa itaas— tubigilimnon, labakara, mga masimasima, kalo. Diha say nagpaabang og mga sungkod para sa luya nag mga tuhod. Dihang ako nay gihagad, igo lang kong mipahiyom. “Bugalbugal man nang imo, Do,” nagkatawa kong namulong aron hisabtan niya ang akong pasiaw.

Hinuon, nagpili kog usa adtong pinutol-putol nga tagkapin dupang mga sanga para sa akong kauban. Mayna lang tuod nga ikatukod-tukod niya sa pagsagka. Pero naunsa ba nga sa unang sangat pa lang gani sa kinatkatay (padu’ng pa lang sa opisina sa turismo diin adto manglukat og tiket ug pagparehistro), ako may halos dili na makasugakod. Namug-at ug nanghawoy dayon ang akong mga tuhod nga morag dili na nako maaswat.

Dihang medyo nawala-wala ang panghawoy nga daklit nakahimudlay, nangaresgar kog pamahala. Dili maayong adto ko magpakauwaw. Yamat, kamahal ra ba sa among bayad sa habalhabal.

Busa padayon. Ug ang mga talan-awong hilabyan sa pagtungas

nakatabang pagpagaan sa kapunga. Sa dalan-dalang agianan, may mga masetas tingali gituyo pagpananom sa taga turismo paglingaw sa mangatkatay. Naa pod ang hut-ong-hut-ong nga umahan sa mga repolyo, sayote, letsugas ubp. nga makapahinangop sa mata ang kalunhaw ug kalapyo.

Sa dalan samtang nagtungas, hilabyan mi sa mga taga didto nga nanagkabiba og mga bukag puno sa kabtangan. Dali nakong gilanit ang kamera pagdokumento sa usa ka akto sa pagkinabuhi. Apan ang mga 7-anyos nga batang nag-una kansang bukag nga gidala daw tupong ra niya daling nahanaw nga nakalipot na sa likoong unahan. Nakapanakla ko sa kahinugon. Kadtong maong bata nagkadlit og kahayag sa akong memorya kanus-a sa samang edad nagpas-an ko og kontiner sa tuba aron itumod sa komprador sa lungsod nga makapalit og asin, sabon, posporo, gamayng isda ug pila ka sawpang bugas. Mihangad ko sa asul nga kahitas-an. Ning padayong pagsilibudhay sa kinabuhi, may mga esena tang hibagtan nga mopayuko sa atong katisar aron pamalandongan ang malag-it nga mga batong atong gitungtongan isip sinugdanan sa atong pagkatkat.

Sa kinaibabwan sa bungtod, duhayag ang katahomang gasa sa kinaiyahan. Matag lingi usa ka kuwadro sa pinintal. Tataw sa atbang kabungtoran ang pat-ak-pat-ak sa mga uma nga maoy tatawng ilhanan sa gimok sa kinabuhi. Ang mga pangpang daw nagsalida og kapidang milagro. Sa luyong bahin habig sa isla sa Negros makagiyon ang natagong pundok sa mga bungtod nga ikatandi sa chocolate hills sa Bohol samtang sa unahan pa gayod ang gilak sa nagpangidlap nga dagat.

Maas na ang kalibotan kon buot hunahunaon. Apan sa kinapungkayan sa Osmeña Peak, ang mga talan-awon daw walay pag-edad.

Sa among pagpanulhog pauli, kalit nahanduraw nako ang panaw sa tawo. Daling nangesena sa akong alimpatakan ang pagpanghawoy sa tuhod ug paghangak sa sugod namong pagkatkat. Sa akong hunahuna, usa ka sukna ang nagpanikad: unsa ba kaha kaandam ang tawo sa usa ka panaw nga wala nay paglusad?—

Ang lunhawng umahan sa repolyo.

Usa ka mulupyo nga nagkabiba sa iyang bukag.

Ang natagong chocolate hills sa Sugbo.

Ang sungkod dakong abag sa pagdulhog.

Ang mga pangpang nga way edad kay kaluha man sa kamugnaan.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.