SA KAMAHAL SA MGA UTANON, SA MGA KILID-KILID KITA MANANOM

Bisaya - - News - Ni MAR MAÑUS, JR.

TUNGOD sa kamahal na gayod sa mga palaliton karon hasta ang mga utanon, nakahunahuna kog pananom sa mga kilidkilid o mga suok-suok sa palibot sa balay. Kay wala na man gyod lagiy bakanteng luna nga igo-igo gyong panamnan og mga utanon gumikan sa kauswagan sa among dapit nga pulos-pulos na dagkong mga bilding sama sa mga kompaniya ug uban pa, ang akong gihimo, nanigom na lang kog mga basiyo sa mineral water ug maoy akong gipangtamnan og bisan unsa na lang nga klase sa mga utanon. Gani, bisan sa yuta nga sarang ipangsulod sa mga basiyo sa mineral water, labihan na gayong lisora pangitaon mao nga nagpangayo na lang kog yuta nga hinabwa o kinawot sa ubang kaila nako nga nagpakawot og septic tank aron maoy akong ipanulod sa mga basiyong plastik ug nakaahat-ahat gyod kog pananom og agbati, petsay, sili, okra ug uban pa iyawat na lang nga dili tanang mga utanon o lamas adto na lang gyod daganon sa mga tindahan o sa merkado ba kaha hinuon.

Hilabihan na gayod kamahal sa tanang klase sa mga utanon ug mga lamas sa kamerkadohan. Mismo ang sili dili pa dugay nga nagtrending gumikan sa kataas sa presyo niini. Ang batong lang nga kaniadto daan na ming nagmulo nga mahal kay ang bugkos nga aduna lay sulod nga unom ka buok tagsingko pesos, karon tagdiyes pesos na ang bugkos ug aduna na lay lima ka buok sa matag bugkos. Busa tagdos pesos ang usa. Paita na gyod!

Sa kilid sa among abohan nga nahigawas sa balay (dirty kitchen) akong gitisok ang pipila ka liso sa kapayas nga hinog nga dala sa akong higala ug silingan nga nakauli sa ilang dapit— sa Lungsod sa Ronda sa habagatang bahin sa Sugbo. Dagko ra bag klase nga kapayas ug tam-

isan kaayo sa amo nang pagpangaon. Mao lagi nga kay mahiligon man gyod ko og pananom, akong gipanghipos ang mga liso ug sa dihang nauga na akong gitisok ang uban sa kilid sa among abohan (wala lang nako ihurot kay wala lagi luna) ug dihay usa ka punoan nga mi- survive ug mao kini ang akong giatiman og maayo uban sa lain nakong mga tanom. Sa pagsulat nako niini namunga na kini ug gani nagsige na kog pupo ug akong gisagol sa manok uban sab ang kamunggay.

Kon walay manok amo ra sab nga utanon ang bunga sa kapayas ug mahimong subakan lang namog sardinas o buwad nga pinikas unya kamunggayan pod. Pirme na lang ming magsud-an og utan kay ang isda sa merkado makabuktot na gayod ang presyo sa matag kilo. Tiaw bay adunay isda nga tag-P200.00 ang kilo ug ang ubos-ubos tagP180.00 ug tag-P160.00. Bisan gani ang tuloy o tamban dili na man sab maduol ang presyo! Paita lagi. Nakaingon ko nga sa kamahal na gayod sa tanang mga palaliton karon, mag-unsa na man lang kaha ang mga walay trabaho, no? Mao nga kanunay na lang ming mag-utan nga ang uban gikan lagi sa akong mga tinanom sa mga suok-suok o kilid-kilid sa palibot sa balay. Dili tanan paliton ug makaayo pa sa panglawas komparar sa magsigeg suwa og karne nga bubarato pa hinuon kaysa isda.

Bisan diin na lang ko nananom. Sa mga basiyo sa mineral water, sa mga balding busloton, sa mga kilid-kilid o suok-suok sa gawas o palibot sa balay basta dunay gamay o diyotayng yuta, hala akong pugsan o tisokan og bisan unsa na lang nga mga utanon ug lamas. Kay ultimo ang usa ka buok bunga sa kamatis (tamatis sa uban) tag-3 ngadto sa tag-5 pesos ang usa kanang mora lag bola sa pingpong o gamay-gamay pa niana.

Ang mga basiyo sa mineral water ug mga lata, tungod lagi kay apiki na man gyod kaayo sa lugar, ako na lang gipanungtong sa ibabaw o sa atop sa akong tangkal. Ug ang akong mga agbati nga akong gitanom niini nagsige na pod kog ani kanang maglata kog munggos nga akong gisalon ug sagolan nakog agbati, subakag buwad bulinaw o bisan knorr cube ba lang.

Ang mga sanga sa kamunggay nga akong pinangayo sa akong igagaw nga adunay dakong hawan sa tugkaran diin adunay mga punoan sa kamunggay nga tag-as na kaayo akong gipang-ugsok sa bisan diin na lang nga kilid-kilid sa balay ug nanahon na. Dili na ko magsigeg pangayo kay naikog ko. Ug labi nang dili na ko magpalitan sa mga tindahan o sa merkado ba nga tagsingko pesos pod ang bugkos nga pipila ra sab ka palwa o pal-ak ang gipamugkos!

Ang akong sili nga kulikot bisan usa ra ka punoan nga akong tinanom sa kilid sa paril sa kasikbit namong balay, hilabihang daghana sa bunga. Ari na dayon managan sa amo ang mga silingan nga nagpangita og sili. Bisan usa ra ka punoan apan naglambungay ang mga bunga nga dili gayod maato. Wala na koy problema sa siling kulikot kon magkilaw ko o magsili ko og sabaw kay puyra buyag hinili pod kaayo ko nga gani sa matag kaon nako, mag-aray gyod kog gamitoyng panaksan nga akong butangag suka, asinan ug unya akong silihan— pangpagana (appetizer). Basta nga inigdimdim nakog diyotay (kutsarahon) sa suka nga halang kaayo, inigdapat gyod niini sa akong dila magpangita dayon kog kan-on nga ihungit sa akong baba. Aduna koy duha ka botelya (lapad ug taas og liog) nga akong gisudlan og suka, gilamasan og sibuyas bombay (hiniwag pino), ahos (dinukdok), pipino (hiniwag pino), dahon sa laurel (o bay leaf) unya gisudlan nakog mga siling kulikot (kinuhaan sa pungango) nga baleg katunga sa matag botelya, aguy… pagkalamian na man gyod! Ug dili na pod ko magpalitan sa merkado nga kon moingon tas tindera o tindero nga “baleg singko pesos lang akoa”, morag magpanagana og pugnit ang namaligya unya inigdawat na nako, aduna lay pito ka buok ang singko pesos. Tsk, tagpeso ang usa ug gipakapinan lag duha!

Mao kana, nagdiskarte na lang gyod ko. Nananom sa mga kilidkilid og bisan unsa na lang aron dili na tanan nga mga utanon ug lamas akong paliton sa mga tindahan o sa merkado kay hilabihan na gayong mahala. Busa, mangita tag ideya kutob sa atong mahimo aron dili gyod ta magsangkiig og maayo niining kamahal na gyod sa mga palaliton karon ingon man ang mga utanon.—

Ang tagsulat nga nangharbes sa iyang siling kulikot.

Mga agbati sa ibabaw sa tangkal sa manok.

Usa ka ling-on sa tangad.

Nag-inusarang punoan sa kapayas.

Mga petsay sa batoon nga luna.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.