DR. RESIL MOJARES

UNANG SUGBOANONG

Bisaya - - News -

DAKO kaayong dungog alang sa Kabisay-an ug Mindanao nga nakabaton og anak nga misidlak sa natad sa katitikan dihang gipili ni Presidente Rodrigo Roa Duterte ang Sugboanon nga si Prop. Resil Mojares isip National Artist kun Nasodnong Alagad sa Alampat kauban sa unom nga gikan usab sa lainlaing natad niadtong Oktubre 23, 2018.

Sulod sa taas na nga panahon nga gipangandoy sa mga taga Kabisayan ug Mindanao nga makabaton og National Artist, sa kataposan, may usa ka Bisaya na gayod nga napasidunggan sa natad sa literatura. Kinsa si Prop. Mojares? Natawo niadtong 1943 didto sa Pagadian sa pulo sa Mindanao, si Resil Mojares anak sa mga magtutudlo. Ang iyang amahan taga Tanjay sa Negros Oriental apan didto natawo sa Ginatilan, Cebu. Ang iyang inahan usa usab ka lumad gayod nga Ginatilanon. Ang naulahi, buot lang unta mo- experience sa laing lugar makadiyot dihang napadpad sa Pagadian apan didto na naminyo ug mipuyo kauban sa iyang bana.

Ang banayng Mojares kanunayng magpaulian sa Ginatilan ilabi na sa buwan sa Marso alang sa tinuig nga pangilin sa nahisgotang lungsod. Sa iyang libro nga House of Memory (1997), misaysay si Prop. Mojares nga ang Ginatilan mao “ang karaang lungsod nga gigikanan,” ug “ang halayong dapit diin ang panumdoman sa akong inahan (ug alang usab kanamo) sa gagmay pang bata ug sa kabatan-on natipig. Ang pagbiyahe aron motambong sa pista sa Ginatilan, sa usa ka maanindot nga pulong, usa ka pagperegrino.”

Sa pagtungtong sa kolehiyo, sa University of San Carlos na siya mitungha ug pagkaminyo, sa Sugbo usab mipuyo diin niya gimatuto ang iyang banay. Mipadayon siya sa iyang pagtungha og natapos ang iyang Doctor of Philosophy in Literature sa University of the Philippines. Ang Cebuano Studies Center Sa dili pa nato hisgotan ang mga nasuwat ni Prop. Mojares, angay natong masayran nga siya maoy tagtukod sa ilado kaayong Cebuano Studies Center (CSC) sa University of San Carlos nga gibuksan niadtong 1975. Ang CSC, segun sa ilang webpage, usa ka sentro sa panukiduki sa tanang aspeto sa kulturang Sugboanon. Isip sentro, usa kini ka library nga maoy nagtipig sa mga basahon kabahin sa Sugbo ug sa mga probinsiya sa Pilipinas diin ang Sinugboanon maoy pinulongan. Gawas niini, usa kini ka dapit sa pagtuon kabahin sa humanities ug social sciences ug usa ka opisina alang sa pagpalambo sa kulturang Sugboanon ug sa alampat niini.

Si Dr. Mojares gayod ang nangunay sa pagpangolekta sa mga libro ug mga basahon niini sa sinugdanan pa. Ug salamat sa iyang kakugi, napreserbar ang daghang resources sama sa karaang mga libro ug mga mantalaan nga tingali dili na unta matun-an sa daghang mga tigpanukiduki nga dili lamang gikan sa Pilipinas apan gikan usab sa laing mga nasod. Ug tungod sa pagkasalbar ning maong resources gikan sa anay, baha, sunog ug uban pang kakulian, aduna kitay tamdanan sa mga impormasyon nga gamit kaayo dili lamang bahin sa kasaysayan apan hasta usab sa laing mga subject. Mga librong nasuwat

Ug tungod kay si Dr. Mojares usa man ka maalamon, researcher ug magsusulat, daghan kaayo ang iyang natampo kabahin sa paglipang sa daghang mga natad. Niadtong Nobiyembre 5, 2018, sa usa ka pasidungog nga gipasiugdahan sa opisyales sa Probinsiya sa Sugbo, usa sa namulong mao si Dr. Hope Sabanpan-Yu, ang kasamtangang direktor sa CSC nga mao usay minominar kang Dr. Mojares alang sa National Artist Award.

Didto sa pasidungog, gisaysay ni Dr. Yu kon giunsa niya pagdani si Prop. Mojares aron kini motando nga i- nominate alang sa prestihiyosong award. Sa duha ka managlahing higayon, mibalibad si Prop. Mojares, apan tungod tingali kay gisamokan na kini niya, mihatag na gayod kini sa iyang pagtando.

Kabahin sa gipamulong ni Dr. Yu mao ang gipanulti sa lainlaing intelektuwal bahin sa mga libro nga napatik ni National Artist Resil Mojares. Ania ang tipik sa gibatbat ni Dr. Hope Yu nga atong gihubad sa Binisaya: “Si Dr. Resil Mojares nakasuwat kabahin sa daghang mga natad… Kasaysayan sa Katitikan – Origins and Rise of the Filipino Novel: A Generic Study of the Novel until 1940. Sa 34 ka tuig human sa paggula sa libro, wala gihapoy makatupong niini isip kinanindotang libro kabahin sa sinugdanan ug sayong paglambo sa nobelang Pilipinhon.

Biyograpiya – The Man Who Would Be President: Serging Osmeña and Philippine Politics. Si Prop. Belinda Aquino (University of Hawaii sa Manoa) misulat kabahin sa libro: “usa ka tour de force sa politikanhong biyograpiya sa Pilipinas… usa ka makuti apan makapakabig nga estorya sa politika sa Pilipinas mismo. Sa porma niini ug sa unod, ang libro ni Mojares usa ka maayong basahon.

Gumalaysay/Pagtuon nga Kulturanhon – Waiting for Mariang Makiling: Essays in Philippine Cultural History. Alang ning maong libro, ang kritiko nga si Isagani R. Cruz misulat: “Si Mojares mao ang kinadak-ang structuralist o poststructuralist o postmodern nga kritiko ning dapit sa kalibotan... Si Mojares wala mohubad sa kontemporaryong Kasadpanong teyoriyang kritikal; hinunoa, gihimo niyang malukpanon ang naandang teyoriyang kritikal nga Pilipinhon…”

Teyatro/Kasaysayang Pangkatilingban – Theater in Society, Society in Theater: Social History of a Cebuano Village, 1840-1940. Usa ka sumbanan, inobatibo, pulido pagkadukiduki nga trabaho nga mobarog isip sumbanan sa pagpanulat kabahin sa teyatro ug lokal nga kasaysayan.

Kasaysayang Lokal – The War Against the Americans: Resistance and Collaboration in Cebu, 1899-1906. Si Prop. Patricio N. Abinales (University of Hawaii sa Manoa) misulat: “Ang The War Against the Americans usa ka hiyas nga pagkalibro. Lami kining basahon ug nakapakompirma lang kini sa akong gituohan nga si Resil Mojares mao ang labing tinamod nato nga intelektuwal sa nasod karon.”

Gumalaysay – House of Memory: Essays (Metro Manila: Anvil Publishing, 1997). Si Caroline S. Hau misulat: “Walay duda siya ra ang labing tinamod nga eskolar ning atong panahon, si Mojares nakahimog ubay-ubay nga mga libro nga karon maisip ta nga mga klasiko… Si Mojares maoy buhing timaan nga ang maayong pagpanuwat ug ang theoretically sophisticated nga panghunahuna mahimong dili magbuwag. Sa esena sa panuwat diin nagkatag lang ang mga maayong sinuwat, si Mojares nagbinugtong ra sa kahanas.”

Kasaysayang Pang-Intelektuwal/Biyograpiya – Brains of the Nation: Pedro Paterno, T.H. Pardo de Tavera, Isabelo de los Reyes and the Production of Modern Knowledge. Si Ambeth R. Ocampo misuwat: “Tagsa ra kaayo ko morekomendar og academic titles, labi pa sa 562 ka pahina nga gitas-on, apan lami kaayong basahon si Mojares ug ang iyang libro mipakita kanato nga gikinahanglan nato ang pagsubay sa hunahunang Pilipinhon isip labing unang ang-ang aron atong mapalgan ang maidlas nga butang nga gitawag tag nasodnong timailhan.””

Nagsige og pamakpak ang mga nanambong sa pasidungog samtang gitagsa-tagsa paghubit ni Dr. Yu ang mabulokong mga pulong sa inilang mga awtor kabahin sa mga sinuwat ni Prop. Mojares. Pasidungog sa Lalawigan sa Sugbo Ug tungod kay gipangulohan man sa Probinsiya sa Sugbo ang maong pasidungog didto sa Capitol Social Hall, gitambongan usab kini nila ni Gob. Hilario Davide III, Bise Gob. Agnes Magpale ug mga bokal.

Tipik sa programa nga gitambongan sa mga magsusulat, mga cultural worker ug sa iyang kanhi mga estudyante sa Graduate Diploma Course on Cebuano Heritage Studies sa University of San Carlos niadtong gabhiona mao ang paghatag usab og pasidungog sa Hunta Probinsiyal sa Sugbo sa pag-ila sa mga kontribusyon ni Prop. Mojares nga nahimo usang haligi sa Cebu Town History Project nga mipagawas og sobra 50 ka tomo ( volume) sa libro kabahin sa tanang lungsod ug mga dakbayan sa Sugbo pinaagi sa usa ka resolusyon carried on mass motion sa tanang mga bokal sa lainlaing distrito sa lalawigan. Ang town history project maoy labing unang proyekto lukop-nasod nga mituon ug mipapatik og mga libro kabahin sa kasaysayan ug kultura sa matag dapit.

Dayag kaayo ang kalipay usab ni Prop. Mojares niadtong gabhiona nga giubanan gayod sa iyang hamiling kapikas nga si Ma’am Sally ug sa ilang mga anak ug mga apo.

Laing mainitong pahalipay kanimo, Sir Resil!—

Si National Artist Resil Mojares kauban sa iyang banay ug nila ni Gob. Davide ug Bise Gob. Magpale.

Ang tagsulat (tunga) uban ni National Artist Resil Mojares ug usa ka dinapit.

Si Dr. Mojares uban sa mga gradwado sa Cebuano Cultural Heritage Course sa University of San Carlos.

Ang bag-ong nanombrahan nga National Artist for Literature nagpasalamat sa pasidungog nga gihalad sa Lalawigan sa Sugbo.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.