Usa ka Eksperimento sa Luy-a

Bisaya - - News - Ni E.S. GODIN

DAGHAN ang nanag- ingon nga maayog kita ang pagpananom og luy- a. Duna gani miangkon nga nakapalit siya og branyong sakyanan ( Pajero) sa usa lang ka kotsetsa ( harvest) sa mga tanom niyang luy- a. Pero kon giunsa nila pagkalaki nga mokitag ingon kadyakpat sa luy- a, maoy butang nga wala nato masinati.

Aron pagsuta unsa gyod katinuod nga dunay maayong saad ang pagpananom og luy- a, nagpahigayon kog usa ka eksperimento. Niadtong Nobiyembre sa miaging tuig ( 2017), nagtisok kog usa ka lusok luy- a sa usa ka gamayng plastic nursery bag. Gikan sa mga luy- ang estak sa among gamayng tindahan, nagpili kog usa ka lusok og maoy akong gibinhi. Usa ra gyod ka punoan ang akong gisulayan kay ang tuyo lagi pag- eksperimento ra man.

Sa video nga kuha atol sa pag- harvest sa akong 22 ka punoang kamatis, kadtong miani og kinatibuk- ang 37 kilos, niadtong Enero, makita ang usa ka punoang luy- a nga nanglawi na ( o misugod nag labong ang mga dahon). Gani, sa maong video, makita man nga ang maong luy- a ( nga kanhi natisok lang sa usa ka gamayng bolsita) nabalhin na sa mas dakong plant bag.

Sanglit gipraktis nako ang organikong pamaagi sa pagpananom, milambo ang luy- a nga wala makatilaw og kemikal nga abono. Mao ray nakapalabong niini ang matag karon ug unya nga pagbisbis og fish extract o di ba mga hinugas sa karne. Unya sa dihang milabong na pagayo, gibawbawan sab nako og dugang compost nga igo gyong mipuno sa nursery plant bag.

Bisan wala abonohi og chemical fertilizer, hilabihan ang pagsupang sa usa ka punoang luy- a. Paspas kining nanaha hangtod nga nalukop gyod sa mga saha ang plant bag. Gani, sa dihang mingsugod na pagtubo ang mga unod, akong nabantayan nga misiad ang plastik nga gitamnan niini.

Ug tuod man, sa miaging Oktubre 2018, napulo ka buwan kapin sukad sa pagtisok, ako nang giani ang luy- a. Hilabihang lingawa nakong naglayog sa usa ka punoan kay naglisod kog habwa sa mga unod. Ako na lang ganing gitiwasan paggisi ang plastik nga gitamnan kay naghuot man.

Dihang akong gitimbang ang nalimpiyohan nang hinarbes nga luy- a, puwerteng hinangopa nako sa resulta. Mingtimbang og usa ka kilo ang naani gikan sa usa ka lusok. Nakaingon ko nga kon dili pa plastic bag ang gitamnan ( kon naa pa unta ni sa open soil), lagmit nga mas makapatuyang pa unta pagdagko ang mga unod.

Sa maong eksperimento, klaro nga masaaron kaayo ang pagpananom og luy- a. Ibutang ta lang pananglit nga nakatisok tag 10 mil ka punoan, nagpasabot kana nga 10 mil kilos pod ang posibleng maani. Nan, sa tag- 50 ang kilo ( naa bayay panahon nga moabot og tag- 120 ang kilo sa luy- a), pila may masapi? Di ba, tunga sa milyon na?

Ug unsa ra man kaha kadak- a ang luna nga matamnan sa 10 mil ka punoan? Sa akong banabana, wala ra niy ektarya kay segun sa akong na- research, ang rekomendadong distansiya kada punoan anaa ra man sa 30 sentimetros. Unya pa gyod, ang luy- a wala kaayo magkinahanglan og dupot nga pag- atiman. Basta molipang na ang luy- a, puyde na nag palimot- limotan.

Na hala, pagkalingaw mog basa diha kay magtanom usa kog luy- a. Yatis, kahayahay ba diay aning kinabuhia. Pajero na ning mahikay, di ba?—

Ang naani mitimbang og usa kilo.

Ang mag-uumang tagsulat nga nag-ani sa luy-a.

Ang naibot nga punoan sa luy-a gisulod sa planggana.

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.