PAGSUMPO SA GINADILING DROGA NI PANGULO DUTERTE: KINAHANGLA­N GAYONG MOLAMPOS

Bisaya - - Sulat-Panaw - Ni NARCISO M. CAPAROSO

UPAT ka tuig. Tangkod nang upat ka tuig nga kita naghulat ug nagtan-aw kon unsa gayod ang sangpotana­n sa gihimong saad ug panumpa ni Pres. Rodrigo Roa Duterte nga ingon sa imposible gayong matuman.

“Akong sumpoon ang problema sa ginadiling droga sulod sa tulo ka bulan,” iyang pasalig kaniadto sa iyang pagpangamp­anya. Ang kadaghanan kanato wala motuo kay ingon sa imposible kaayo. Daghan ang nanglingo ug daghan sab ang nangatawa ilabi na ang mga politiko. Kay labihan na gong dakoa sa atong problema sa ginadiling droga nga migapos na sa tibuok nasod. Busa imposible gayong matuman ni Digong ang mao niyang panaad.

Tiaw mo, sa tulo ka bulan sulbaron niya ang maong dakong problema nga samas nagpapha lang siyag buling sa iyang agtang? Lupig pa niyay naghimog milagro kon iya gayong mahimo. Ugaling kay di man siya samas atong Ginoo nga makamao mohimog milagro. Maingong suntok sa Buwan ang iyang panaad.

Ang problema nato sa ginadiling droga maingong gikontrola­r sa sapiang mga negosyante nga gipaluyoha­n pa gayod sa mga tawong gamhanan sa atong gobyerno. Kamatuoran­g dili malalis nga daghang politiko ug tinugyanan sa balaod ang nalambigit sa ginadiling droga nga nakahatag kanilag minilyon nga kita, nakapahimo kanilang adunahan ug gamhanan sa ilang mga dapit. Busa, imposible lagi gayong matuman ang saad ni Digong Duterte kaniadto sa iyang pagpangamp­anya.

Sa iyang paglingkod isip pamuno, si Digong mipakurat dayon kanatong tanan sa tibuok nasod sa iyang pagmando sa tanang barangay kapitan pagsumiter sa listahan sa tanang adik, pusher ug financier sa ginadiling droga sa ilang mga dapit.

Kini ang nakaingon nganong ang mga drug addict, pusher ug financier sa ginadiling droga nagpanon ngadtos buhatan sa kapolisan sa atong mga lungsod ug siyudad. Kay uban sa maong mando, gilusad man sab ni Pamuno Duterte ang Oplan Tokhang.

Kinsa ba tuoy di malisang nga maabtan sa Operation Tokhang. Kay gipasabot man nga sa Oplan Tokhang, ang mga alagad sa

balaod maoy mangunay pagkuha sa mga drug addict, pusher ug financier nga magpabilin sa pagtago. Gibaniog man sab nga ang mga polis may listahan o kasayoran kon kinsa ang mga drug addict, pusher ug financier. Busa kuyaw kaayo kon nga ang mga alagad sa balaod manuktok na sa ilang mga pultahan. Segurado man silang kuhaon, patay kun buhi. Mao goy mando sa atong pangulo. Walay makahimo pagtago bisan diing dapit.

“Morag matuman gyod ang panaad ni Digong Duterte nga iyang sumpoon ang problema sa ginadiling droga sulod sa tulo ka bulan,” nagkanayon ang kadaghanan. “Walay mga adik, puser o pinanser ang makahimo pagtago kay mameligro ang ilang kinabuhi,” maoy pangagpas sa kadaghanan.

Mao lagiy hinungdan nga ang mga adik, pusher ug financier sa bisan diing dapit napugos pagreport ngadtos buhatan sa kapolisan sa ilang mga dapit. Kay mag-ayo bag maabtan sa Oplan Tokhang.

“Kapin gayong baynte sa akong mga sakop ang mingreport karong adlawa,” pulong pa ni Felix Tagalog nga maoy barangay kapitan sa Mapurog nga amigo ning tagsulat kinsa gikakita didtos among lungsod. “Nakurat ako ug ingon sa dili makatuo nga daghan na sab diay ang mga sakop nakong nanimuyo sa Migsali ang nagapos sa ginadiling droga,” matod pas batan-ong kapitan sa Brgy. Mapurog.

Makapakura­t kaayo ang maong kamatuoran­g gibutyag ni Brgy. Captain Felix Tagalog. Ingon sa dili katuohan nga ang dakong problema sa ginadiling droga miabot na gayod diay ngadto sa hilit nga dapit sa Migsali nga sityo sa Mapurog. Ang Migsali nahimutang sa tiilan sa dakong bukid sa Malindang nga ang kadaghanan sa mga mulupyo mga Subano. Gani, si Felix mismo mitug-an nga nakurat kaayo siya nga daghan na diay sa iyang mga sakop ang nagapos sa ginadiling droga. Sekreto o tago man god ang kalihokan sa tanang naggamit sa ginadiling droga.

“Hinuon nalipay kaayo ko nga sila mismong mga adik ug puser maoy nangako sa pagreport ngadtos kapolisan sa lungsod,” pulong pa sa batan-ong kapitan sa barangay. Ang mga polis lagi sa lungsod nahibawo kinsa ang mga adik, pusher ug financier sa matag dapit tungod kay kadaghanan sa atong alagad sa balaod nalambigit sab sa ginadiling droga.

Nindot ug epektibo kaayo ang paaging gigamit ni Pamuno Duterte. Gawas nga gipasumite­r ang tanang kapitan sa barangay og listahan, kanunay sab gimonitor ang kalihokan sa tanang adik, puser ug pinanser sa ginadiling droga sa ilang mga dapit, gipahimog mga livelihood project. Ang PDEA (Philippine Drug Enforcemen­t Agency) apil sab sa pagmonitor maoy hinungdang natarong sab gayod ang yabag nga mga alagad sa balaod nga gisuwerten­g wala mapalagpot sa puwesto. Gitaktak ang kadaghanan­g polis nga nasayrang nalambigit sa ginadiling droga.

Ang nahimong sangpotana­n: nawala gayod ang ginadiling droga sa kadaghanan­g dapit. Nahilom sa hingpit ang mga adik, puser ug pinanser sa Tangub City ingon man sab sa tanang barangay sa lungsod sa Bonifacio.

“Nagkalainl­ain lang ang livelihood project nga gipahigayo­n sa kapunongan nilang mga adik dinhis atong lungsod,” maoy balita ni Wayne Paquibo gikang mitambong sa miting nga gihimo sa tanang adik, puser ug pinanser didtos buhatan sa kapolisan sa lungsod sa Bonifacio. “Ang tanang nalambigit sa ginadiling droga dinhis atong lungsod hatagag hinabang paghimog mga livelihood project aron makabatog kita ang gitukod nilang mga kapunongan sa matag barangay. Ug dinhis Dulian, piggery project ang ipahigayon sa kapunongan nilang mga adik nga ang presidente si Denden,” balita sa batan-ong barangay secretary niadtong panahona nga nahasol ug apektado kaayo sa mga problemang namugna sa mga adik sa among barangay.

Si Denden anak sa mga ginikanang dakog kalubihan. Busa sa iyang pagkahimon­g pamuno sa kapunongan nilang mga adik nga maoy magdumala sa ipahigayon nilang piggery project, lagmit mawala na gayod sa hingpit ang ginadiling droga sa among dapit.

Sa Ozamiz City, napatay man si Reynaldo ‘Aldong’ Parojinog lakip ang tibuok niyang banay nga ang nahibilin mao na lang ang iyang anak-babaye, si Nova, ug igsoong si Ricardo nga board member kaniadto sa Misamis Occidental. Sa maong panahon sab, si Nova maoy bise mayor sa Ozamiz City gitanggong sa Kampo Crame samtang si Ricardo o Ardot Parojinog gibalitang nasikop didto sa Taiwan sa unang mga bulan sa 2018. Sa nahitabo sa mga Parojinog, daghan ang mingsinta sa sinugdanan.

“Grabe kaayo ang ilang gibuhat kang Aldong nganong gipatay lakip ang asawa ug mga anak!” daghan ang nagyawyaw, naglagot sa atong gobyerno.

Kay sa kamatuoran lagi, si Aldong daghag natabangan dili lang sa Ozamiz City kondili hasta sab ngadto sa ubang mga dapit nga ang mga mulupyo nagkinahan­glag pangbayad sa ospital ug ubang dagkong mga panginahan­glan. Si Aldong maingong nasuod sa katawhan sa bisan diing dapit nga maoy nakapahimo kaniyang gamhanan sa negosyo ug politika sa Misamis Occidental. Nakita god kausa ning tagsulat ang daghang tawo didtos balay sa iyang inahan sa Lawis diin si Aldong nanghatag og linibong tabang nga walay lista-lista tungod kay dili na kinahangla­ng bayran.

“Unya nganong gipatay si Aldong lakip ang asawa ug mga anak? Di ba sakit kaayo ang maong buhat sa atong gobyerno?” yawyaw sa tanang gibatig dakong kaluoy. Gobyerno ang ilang gibasol, gipasangin­lan sa makapakura­t, makalilisa­ng kaayong hitabong wala gayod nila damhang modangat sa matinabang­on kaayong pamilya nga nahiagom sa kapintas kuno sa atong mga alagad sa balaod.

Ang maong pangutana matubag sa kamatuoran­g angay masayran sa kadaghanan nga mao ray nasayran ang kaayohang nadawat sa ila mismong kaugalingo­n.

“Tiyo, magnegosyo ta… minilyon gayod nga negosyo. Wa tay problema sa puhunan tungod kay atong sagabay ang tag-iyas pabrika dihas Lawis. Wa sab tay problema sa mga alagad sa balaod kay huwes ang akong ugangan,” agni kanako ni Jong-Jong sa matag higayong mahisuroy ako kaniadto sa ilang pinuy-anan sa Tinago nga kasikbit sa Lawis sa Ozamiz City.

Si Jong-Jong anak sa ig-agaw ning tagsulat nga sikat kaayong radio announcer kaniadtong mga dekada ‘60 hangtod sa ‘90 nga mikandidat­o pagka board member sa wala pa mahiagom sa aksidente sa sakyanan. Nalipay kaayo si Jong-Jong nga nahiuli ako gikan sa Manila kaniadtong 1994 maong gisigehan niya akog agni pagsulod sa giingon niyang minilyong negosyo nga laway ray puhunan.

Negosyo diay sa illegal drugs ang giingon ni Jong-Jong nga maoy among sudlan nga wala lagi magkinahan­glag puhunan namo tungod kay iyang kabarkada kaniadto sa ilang pag-eskuyla ang tag

Klaro ang mando: dakpon. Unya kon manukol, dili gayod kalikayan ang pinusilay. Kalit ang gihimong raid, walay nakabantay…

iya sa pabrika— si Aldong Parojinog. Busa mahimo unta kaming mokuhag illegal drugs nga minilyon ang kantidad nga mahimong ipalusot namo ngadto sa kaulohan nga maoy dakong sentrong baligyaana­n sa maong ilegal nga droga diin ako nagtrabaho ug nagpuyo sulod sa dul-ang singkuwent­a ka tuig. Ug wala lagi kuno kamiy problema sa mga alagad sa balaod tungod kay huwes ang iyang ugangan.

Illegal drugs diay ang dako kaayong negosyo nilang mga Parojinog ug si Aldong mao kunoy tag-iya sa pabrika nga nahimutang sa Lawis, ang dapit sa Ozamiz City nga kasikbit sa pantalang dunggoanan sa mga barko— mga barkong estrangher­o nga maoy nahimong kargahanan sa ilegal nga droga nga nagkantida­d og minilyon. Mao diayng sapian kaayo si Aldong, walay kukahinugo­ng ipanghatag ang linibong kuwarta ngadto sa nanginahan­glan. Mora bag nanghatag lang siyag pan ngadto sa mga tawong gipangguto­m.

Walay nakatandog sa maong patigayon sa mga Parojinog.

Bisan si kanhi Pres. Fidel Ramos nga usa gayod gani ka heneral niadto wala makahimo pagtugaw sa maong negosyo sa pamilya nga nahimong sikat ug gikaintapa­n kaayo sa katawhan.

“Silang mga Parojinog nangitag daghang kuwartang ikahinaban­g sa mga tawong nanginahan­glan,” nagkanayon ang kadaghanan kaniadto sa among dapit.

May mga higayon sab kaniadto nga si Presidente Joseph Estrada kanunayng nakigkita kang Aldong sa iya mismong pinuyanan sa Ozamiz City apan wala gayod makapakibr­a sa negosyo niini sa ilegal nga droga. Mitunhay ang dakong patigayon. Sa panahon nilang Pamuno Gloria Macapagal Arroyo ug Pangulong Pinoy, ang negosyo sa mga Parojinog mingsamot paglambo.

Ambot kon ngano.

Lahi si Presidente Digong Duterte. Hugtanay gayod ang iyang paningkamo­t pagsumpo sa illegal nga droga dinhi sa atong nasod.

“I want to see my people free entirely from the menace of the dangerous drugs!” iyang panaad maong iyang gilusad ang nasodnong kampanya pagsumpo sa ilegal nga droga.

Dakong patigayon sa ilegal nga droga ang gipanag-iya diay sa tinahod nga banay busa kinahangla­ng dakpon ang tanang sakop sa pamilya. Kay kon dunay ibilin, mahimong magpadayon pagtunhay ang maong patigayon sa ginadiling droga. Wala lang mabutyag ang maong kamatuoran tungod kay ang tanang mulupyo sa dapit pulos suod sa mga Parojinog nga dangpanan lagi sa tanang nanginahan­glan, walay nahimangod.

Klaro ang mando: dakpon. Unya kon manukol, dili gayod kalikayan ang pinusilay. Kalit ang gihimong raid, walay nakabantay.

Lisod sudlon ang dakong compound sa mga Parojinog diin may habog ug kongkreton­g koral ug may mga guwardiya pa. Nakapangan­dam gayod ang tibuok banay sa pagsukol kay may daghang armas batok sa kapolisan kinsa may naandam nang hingpit nga plano. Ug maingong gisuwerte gani kaayo si Ricardo o Ardot nga nakahigayo­n pag-ikyas kansang pinuy-anan kauban ra sab nila sa dakong compound ubay sa national highway sa barangay nga layo na sa sentro sa Ozamiz City paingon sa kasadpan.

Ang kadak-on sa operasyon sa droga nilang mga Parojinog gipakita sa nahitabong pagkasikop kaniadtong Disyembre 6, 2017 sa mga polis. Nasakmit ang 12 ka kilong shabu ug pila ka milyong kuwarta gikan sa nadakpang mga paryente ug mga tawo nga konektado kanila sa trabaho ug negosyo.

Sumala pa ni Chief Inspector Jovie Espenido, direktor sa kapolisan sa Ozamiz City niadtong panahona, dunay nagpahibal­o kanila bahin sa tulo ka drug transactio­n nga gihimo sa dagkong mga drug distributo­r sa Cebu, General Santos City ug mga lalawigan sa Lanao.

Sa gihimo nilang intelligen­ce monitoring, ilang nasayran nga si Butch Merino maoy magdala sa nahisgotan­g shabu ngadtos mga distributo­r sa Lanao nga P2.5 million ang balor. Si Merino mao kunoy bodyguard ug drayber kanhi ni Ozamiz City Vice Mayor

Nova Parojinog nga tua karon gitanggong sa Philippine National Custodial Center (PNP) sa Camp Crame. Gidakop si Vice Mayor Nova sa gipahigayo­ng raid nga misangpot sa kamatayon sa amahan niyang si Reynaldo

‘Aldong’ Parojinog ug 14 ka kauban lakip ang iyang inahan sa Hulyo 2017.

Sa imbestigas­yong gihimo, si Merino napugos pagtug-an nga ang shabu iyang nakuha gikan kang Meldin

Rabanes nga modeliber sab untag usa gihapon ka kilong shabu ngadto sa laing pumapalit. Si

Meldin Rabanes nga ig-agaw igtagsa ni Bise

Mayor Nova Parojinog kansang inahan manghod ni Aldong, naghupot sab og minilyon nga kuwarta.

Ang pagkasikop kang Meldin Rabanes misangpot sa sunodsunod nga raid nga gihimo sa kapolisan sa pinuyanan sa mga Parojinog ug sa ilang mga supporter sa gabii sa Disyembre

6, 2017 diin nakuha ang

8 ka kilong shabu sa balay nilang Melodia ug Gaudencio Malingin nga parehong nadakpan samtang ang uban nilang mga sagabay nakaikyas. Ug didtos pinuyanan ni Maychell Parojinog Gumapac nakuha sa kapolisan ang laing duha ka kilong shabu sulod sa usa ka steel vault nga may kaubang mga armas nga tag-as og kalibre. Mao sab didtos pinuy-anan nilang Manuelito Francisco, Rizalina Francisco ug June Francisco, may nakuhang mga armas nga tag-as og kalibre nga mahimong mahuptan lamang sa mga tawong sapian aron pagpanalip­od sa ilang patigayon.

Samtang didto sa balay nilang Ricardo ug Christophe­r Parojinog, nakuha sa kapolisan ang laing mga armas nga tag-as og kalibre, daghang bala ug duha ka granada. Ang duha ka Parojinog ug tulo ka Francisco pulos nakaikyas. Si Ricardo o Ardot dugayng nagtagotag­o.

Ang maong mga hitabo dayag nga nagpakita nga dako gayod kaayo ang negosyo sa ilegal nga droga sa mga Parojinog sulod sa daghang dekada. Wala na si Aldong apan ang kapolisan nakakompis­kar pag 12 ka kilong shabu gikan sa iyang mga paryente ug sagabay nga mao pa lang sab nasikop. Sa balor nga tag-5 ka milyon ang matag kilo sa binultong pagbaligya, ang maong 12 ka kilong shabu nagkantida­d og 60 milyones.

Sumala pas mga kasayorang nakuha sa mga awtoridad, ang

12 ka kilong kabahin sa nahibiling 86 ka kilong shabu nga didto nilang mga Parojinog sa nangaging tuig, labihang daghana, dul-ang duha ka bakid! Ug gani ang maong 86 ka kilo mao na lay nahibilin sa daghang shabu nga nahalin na ngadto sa mga distribyut­or sa nagkalainl­aing lalawigan sa Mindanao ug Kabisay-an diin ang ginadiling droga naghitak sa nangaging katuigan. Dayganay na kining ginabaligy­a sa mga pusher sa bisan diing dapit. Miabot na gani ngadto sa kabukiran. Kamatuoran­g gibutyag ni Brgy. Captain Felix Tagalog sa Mapurog nga nakurat kuno lagi kaayo siya nga ang mga sakop niyang nanimuyo sa ilang Sityo Migsali nga maingong mga inosente nagumon na sab diay sa ginadiling droga.

(MAY SUMPAY)

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.