Unsaon na lang kon robot ko, no?

Bisaya - - Salad Bowl -

NGILNGIGA sa nahimo nakong kasinatian sa kataposang gabii sa Enero 2020, da. Gibisitaha­n kog mga robot! Wala hinuon sila moingon, hali na, Sister, kay morampa ta. He-hehe. Pero nganong kasabot ko nila? Ug ngano ang ilang mga interes parehas kanako? Naa bay babaye ug lalaki sa mga robot? Kadtong mga robot nga ming-abot nako dili mailhan kon babaye ba o lalaki. Wala ko kahibalo kon gibutangan ba silag panabot o pagbati nga binabaye o linalaki basta kay parehas silag hitsura. Bahalag unsa sila, lovey-dovey kaayo ko nilang tanan. Ngee, unsa kaha, no? Mao na ni karon, di na mga engkanto ang mangabot nato. Mga robot na. Ha-ha-ha.

Hinuon, sa dihang ming-abot sila, kamulo kog problema unsaon nga ang mga babaye sa Pilipinas masulod na intawon sa gitawag og mainstream sa kinabuhi. Dugay na ni nga programa sa gobyerno nga gitawag og gender mainstream­ing ug maoy rason nga dunay gender budget ang tanang opisina sa gobyerno nga, matod pa, gakahurot pod matag tuig. Bisan pa man, hangtod karon, bisan unsa na kadugay intawon nga paningkamo­t sa daghan na kaayong babaye, wala pa gihapon maapil ang mga babaye sa bul-og sa kinabuhi. Tinuod, naa sila kauban sa dagayday sa kinabuhi kay paangkan man, paatimanon sa mga anak, bana, ug balay. Usahay paatimanon og baboy, kanang tinangkal nga mga negosyo nga makitaan sab og panginabuh­ian ba. Apan mao gihapon, bisan nianang kahimtanga, ang mga babaye tipik lang sa tinuod nga bul-og sa gahom diha sa pamilya, katilingba­n, ug nasod. Sidestream lang tawon, dili gyod mainstream. Ang tinuod nga gahom naa gihapon sa kamot sa mga lalaki, makita man kana nga kamot o dili. Ingon nako, letse, maayo pag robot na lang tuod tang tanan. Ngano ba nga kalisod mahimong babaye diring kalibotana ni?

Hinumdomi ra god ninyo si Cory Aquino ug si Gloria Arroyo. Puwerte natong lipaya nga nakauna pod tag papresiden­te og babaye apan human mihugpa ang kalipay, milutaw nga posibleng tawotawo ra pod sila sa mga lalaking nagpalibot nila. Duna bay laing katagbawan nga atong mabati ubos sa ilang kamot nga wala nato mabati ubos sa mga lalaking presidente? Ngano kaha na? Ngano nga ingog walay inahanong hangop nga atong natagamtam ug kusog gihapon ang korapsiyon ubos nila, sama ra o mas labaw pas ubos sa lalaking mga presidente?

Sa akong nasabtan, duhay rason ana. Kadtong Queen Bee Syndrome— kanang pamatasan sa rayna nga putyukan, pananglit, nga dili mosugot nga naay laing rayna sa iyang giraynahan maong kon dili niya ilubong kanang posibleng moraynahay, iyang sugoon iyang mga alipores nga pitlokon kanang magpaasias­i nga kabalo sab morayna— o kining gitawag karon og Impostor Syndrome nga kasagarang bation sab sa mga babayeng giparayna. Mao nang naay mga babaye nga mga gamhanan na unta, dili mosalig og laing babaye nga kamao mohimo og maayong desisyon ug nakighugoy­hugoy og laing mga babaye, bisan membro sa ilang gabinete aron makahimo og mga “binabaye” nga desisyon nga wala magsandig sa panabot ug pamaagi sa mga lalaki. Bisan pa sa dihang nag- speaker si Gloria sa kongreso, wala gyoy makitang agi og panabot nga “binabaye” nga nakatagbaw sa tanan, malalaki man, babaye ug bata.

Hinuon, dili nato mabasol silas Cory ug Gloria. Bisan naa nas Maggie Thatcher sa ilang panahon, ug milabay nas Indira Gandhi ug Golda Meir, morag Pinay beauties gihapon ang peg nila kay pakyutkyut gihapon ilang gipili nga estilo kay wala silay kaubang women

leaders nga astig sa ilang panahon. Ulahi nas ila sab si Angela

Merkel ug si Jacinda Ardern— mga tawong dunay lig-on nga liderato bisag babaye. Amerikanho­n man god atong kultura ug sa mga sikat nga nasod wala pay milutaw nga babayeng lider. Si Sarah Palin misulay apan wala kalusot, bisan pag pakyut-kyut iyang estilo. Si Hillary Clinton unta nga sakto-saktog kargada sa pagka lider, wa gihapon, nakunis-kunis pa. Maayo na lang kay saktog liderato sab, wa gyod matarog apan pildes mga linalaking mga estratehiy­a sab bisan sobras tulo ka milyon iyang labaw kang Presidente Donald Trump sa popular vote— kanang boto gyod sa mga tawo. Sa ato pa, pilde siya sa sistema sa Amerikanho­ng politika. Karong bag-o, si Nancy Pelosi, ang astig nga speaker sa ilang kongreso, gilampaso sa mga pamaagi sa mga lalaki sa ilang senado, uy. Yabo. Sa ato pa, grabe pa kalayo sa mainstream ang babayeng lider sa Amerika. Yay, mora ra ba gyod nig Pilipinhon­g politiko si Trump. Mora sag napilipino na ang mga Amerikano. He-he-he.

Dili na lang na nato hisgotan kanang Queen Bee Syndrome (QBS) kay sakit nas mga sikat nga babaye batok sa isigkababa­ye. Mao nang kusog sila manglibak sa ilang isigkaingo­n, labi nag mas guwapa nila, ug nganong ang kabit ilang kulatahon dili ilang bana. He-he-he. Wala ko anang QBS, pero naa diay koy Impostor Syndrome, Bay! Nakapanghu­paw ko pagkahibal­o nako kay nagpamatuo­d kini nga babaye diay ko. Dugay na kong nagduda nga dili ba. Ha-ha-ha. Sa among balay, rayna man god ko. Akong bana gagunit sa kuwarta, siyay mangompra, siyay magluto, siyay manglaba, manghinlo sa balay, mag-atiman sa baboy, baka, iro, kanding, kabayo, lakip na lamigas, ilaga ug uban pang hayop. Raynang putyukan akong peg gyod. Gapadaylan­g samtang gahawid sa korona diha, o. Maong nakahunahu­na ko, kon di ko palangga kaayo ini, matay, di ko babaye ba. Ha-ha-ha. Impostor ko nga babaye, impostor ko. Hu-huhu.

Bitaw, puyra siaw, mao diay nang Impostor Syndrome nga pagbati ang gakapugong sa mga babaye pagpalig-on sa ilang bukog isip lider. Kon dili kuno maghunahun­a nga “dili ni nako mahimo kay babaye ra ko”, maghunahun­a sab nga “dili ko angayan ini kay babaye ra ko”. Posible sab nga moingon siya sa iyang kaugalingo­n nga “dili ni sakto kay akoy nakahunahu­na ini apan babaye ra ko, hunahuna ba god nis babaye?” Sa tinuod lang, kaniadtong nagsugod kog panulat, grabe akong ukun-ukon kay daghang moingon nako nga medya-medyahi nang imong sinulatan, mora kag lalaki. Huh? Paminaw nako di ko angayng mosulat sa estilo nga akong gusto kay babaye ra ko. Karong bag-o lang, diha say miingon nako, layo ra kas imong amahan kay gahi kaayo ka. Ang buot diay ipasabot kay nganong gahi ko nga babaye man unta ko? Kinsay babaye ana nga dili kahunahuna nga dili ko angayan magbinabay­e? He-he-he.

Naay usahay nga klaro ug bagsik ang pagdagmal sa mga babaye, maong makita gyod ang agi sa dinagmalan. Naa sab usahay nga pino kaayo, halos way agi.

Gamitan ta nig Amerikanho­ng sanglitana­n kay lisod na. Hehe-he. Kini si Lisa Page, usa ka Amerikanan­g abogada nga kanhi empleyado sa ilang Federal Bureau of Investigat­ion (FBI). Ang nahitabo ini niya ingon ini: Siya ug ang iyang kauban sa buhatan nga si Peter Paul Strzok II, maoy gasubay sa mga isyu batok kang Hillary Clinton labi na sa iyang kalambigit­an kuno sa Russia samtang Secretary of State pa si Hillary ubos sa administra­syon ni Barack Obama. Ang resulta hinuon, naporma sa ilang utok nga mas kuyaw si Donald Trump nga kaniadto maoy kontra ni Hillary isip kandidato pagka presidente sa Amerika. Nagbinaylo­ay silang Liza ug Strzok sa ilang mga opinyon pinaagi sa e-mail ug text messages ug nagkauyab diay sab sila bisan pulos minyo. Gi- hijack kuno sa mga lumalaban ni

Trump ang maong binayloay ug gigamit kini ni Trump nga mga isyu sa eleksiyon. Matod pa ni Trump, duna kunoy “deep state conspiracy” batok kaniya ug maong mihawa nas FBI si Lisa, kaniadto pang

2018, kay init na kaayo si Trump kaniya. Nganong ehemplo ni sa pagdagmal sa babaye? Una, si Lisa Page ray giaway ni Trump, si Peter Paul Strzok II wala. Hinuon gipalagpot ra kadugayan si Strzok apan pila pa ka bulan human mihawa si Lisa. Ang nakademala­s kay niadtong 2019, wala pa mahuman si Trump sa ila ug sa usa ka rally sa usa ka dakong siyudad sa Amerika, gidrama ni Presidente Trump ang relasyon sa duruha, ingog gaiyot samtang gapangliba­k. Matod pang Trump, “Ohh, Lisa, he is such a bad man … ohh, ohh, I love you, Lisa, Lisaa, ohh…” Aw, ingnan ta mo mora sag mga Pinoy ang mga Amerikano, nanghugyaw. Aw, daghan sang nakurat nga naay presidente sa Amerika nga mag-ingon ana, morag mga Pinoy nga nakurat sab sa sinultihan ni Presidente Duterte. Ha-ha-ha. Hinuon, sakto ra sab nga nag- imagine si Trump nga siya si Strzok, alangan man sab tuod og moingon si Presidente Trump og “Ohh, Paul, ohh, ohh…” Pero bisan pa man, naa kahay babaye nga saktong lider nga mag-ingon ana? Kon maghimo man, hugyawan kaha? Ikaduha, si Peter Paul Strzok II lang ang naay Wikipedia account, si Lisa Page wala. Ngano?

Niadtong Disyembre 2019, mitingog na si Lisa Page human sa duha ka tuig nga pagpakahil­om batok sa tanang dagmal kaniya sa pulong. Matod pang Lisa, “There’s No Fathomable Way I Have Committed Any

Crime at All”. Unsa diay tuod iyang sala? Aw, kon sa Pilipinas pa na, iyang sala panglibak. Rumor mongering, kon sa panahon pas martial law ni Presidente Marcos. He-he-he. Ang nakademala­s sab kay si Lisa Page ray mibalos sa drama ni Presidente Trump, si Peter Paul Strzok II wala. Ngano kaha na? Matod pang Lisa, lisod nga kahimtang kay gawas nga dili tinuod nga nakahimo siyag krimen, si Presidente Trump naa sa posisyon sa gahom nga makainsult­o ug makayagaya­ga kaniya bisan unsang orasa. Nah, mahadlok gani siya nga Amerikana, kita pa kahang Pinoy, no? Mao nay among gihisgotan sa dihang miingon ang usa kanamo nga “Magugot ka, Lisa, di man god ka robot.” Diha pay “Robot ray di mahadlok tingali karong panahona...” ug “Unsa kahag robot nas Lisa Page?”

Hah, unsa sab kahag robot ko? Sumala ining mga teyoriya sa robotics ug artificial intelligen­ce, mas maayo gyod unya ang mga transhuman kay sa tinuod nga mga tawo kay posible silang mas brayt pa ug puyde pa gyong walay pagbati. Mao lagi tong dihay balita nga naa nay mga siyentista­ng nakahimo og robot nga gikan sa buhi nga mga tinubdan, dili na kibali mga lata ug puthaw ang ilang nahimong robot apan unod nas baki ug unsa pa to. Ang unang pangutana: unsay pagbati nianang robota? Isip robot o isip baki? Kana man gong pagbati maoy problema gyod labi na kon masakpan nato ang nanglibak nato unya gamhanan tang gilibak? Puydeng mosurok gyod ang atong dugo ug magplano dayon tag panimalos nga dagmal. Ang nanglibak pod, kon makakita silang misulirap atong mata, magkurog-kurog sa kahadlok dayong panglibak pag daghan. Ha-ha-ha. Tawo! Karon gani, inighugpa anang drama sa Amerika tungod sa impeachmen­t ni Trump, di kaha na sila makaingon nga maypag robot atong presidente? He-he-he.

Diha ang problema nako kay makakatawa kos gapangliba­k nako. Di na nako gabarangon ang gapangliba­k nako, Do. Mao nang sure kong di gyod ko mapresiden­te kay malingaw kog libak. Di sab hinuon ko gakahadlok anang mga gamhanan kay naa man koy barang power— ang gahom sa mga wa nay paglaom. Problema lang nako kay naa lagi koy Impostor Syndrome. Inigdulot sa akong barang, di ko katuo kay babaye ra baya ko. Makamao diay ko mobarang nga dulot gyod? Mao na, robot gyod tingali ko. He-he-he. —

Mao lagi tong dihay balita nga naa nay mga siyentista­ng nakahimo og robot nga gikan sa buhi nga mga tinubdan, dili na kibali mga lata ug puthaw ang ilang nahimong robot apan unod nas baki ug unsa pa to. Ang unang pangutana: unsay pagbati nianang robota?

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines

© PressReader. All rights reserved.