Bisaya

Si Donya Adelaide

- Hinikay ni Po Fa. Nai

( Napatik sa Bisaya, Marso 4, 1935)

KANHI sa karaang Madrid may nagpuyo nga usa ka hari nga si Pedro Regner. Uban sa iyang ikaduhang asawa, si Reyna Nanda, may anak silang bugtong nga si Adelaide. Laiding mao ang matam- is niyang angga.

Sa tibuok gingharian, wala nay makatumbas sa iyang kaanyag. Tungod niana, daghang maghahalad ang nangaliyup­o sa iyang gugma. Mga sinaligan sa Corte, mga sakop sa hamiling banay sa Madrid iyahayg panganti sa iyang gugma.

Si Cardo Parone usa sa daghan niyang maghahalad.

Inila nga abugado sa tibuok siyudad, bahandiano­n ug guwapo. Sa diha nga makadaghan na siya magbalik- balik sa palasyo sa mao gihapon nga tuyo, gidaygan siya ni Donya Adelaide nga sa bulan sa Pebrero sa ika- 28 paatubango­n si Cardo aron iyang hibaw- an ang iyang kapalaran. Niini, nalipay ang ambongang abugado. Mipauli sa ila ug nagpaabot sa adlawng gitagal.

Laing maghahalad na usab mao si Don Mimoy Logarta. Labing inilang doktor sa medisina sa tibuok Espanya. Sapian ug sakop sa banayng dungganan. Dugay na kaayong panahon nga siya nag- antos sa sakit sa dughan gumikan sa pag- ayad ni Laiding sa iyang gugma. Sa diha nga gipul- an na kaha si Laiding pagpaminaw sa mao gihapong estorya, si Mimoy, gidaygan sa nahauna nga sa bulan sa Pebrero sa ika- 28 paatubango­n siya sa palasyo aron sa iyang hibaloan ang iyang kapalaran. Niini, mipauli si Dr. Logarta ug malipayon nga nagpaabot sa adlawng gitagal.

Kataposan sa labing maayong hisgotan sa iyang maghahalad mao si Casio Tito Jopia. Kagikan sa banayng timawa, wala siya kawad- i sa paglaom nga siya higugmaon sa maanyag nga prinsesa. Ang gumaran sa gugma nga iyang kanunay ginasunod mao nga ang gugma walay utlanan. Datog kabos sa atubangan sa bato- balanihong pagbati managsama. Mao nga bisan siya ubos ra kaayo, ug tungod kay mibati man siya sa usa ka gugmang matuod, hamilsing ug malungtaro­n, mipadayag siya sa iyang gugma. Siya maoy kataposang mipalanog sa iyang mga awit sa kasingkasi­ng. Sama sa gisangpota­n sa duha ka inilang maghahalad ug uban pang mataas na kon hisgotan, siya gidaygan ni Donya Adelaide nga sa bulan sa 28 sa Pebrero, paatubango­n sa palasyo aron iyang hisayran ang iyang mga tuyo. Niini, ingon sa puno sa kakulba ug kahadlok ang timawang maghahalad. Daw nawad- an siya sa paglaom nga siya ang makaangkon sa makabibiha­g nga prinsesa. Mipauli

siya nga subo.

Miabot ang adlaw ug bulan nga silang tulo paatubango­n sa prinsesa sa ilang palasyo. Nagkaabot ang tulo nga wala masayod nga tagsa- tagsa kanila sama ang tuyo. Sa tulo nga miadto didto sa harianong panting, si Casio da ang lahi. Nagsapot sa kinaiyang sapot sa usa ka timawa, ang duha ka ambongang maghahalad nga si Abugado Parone ug Doktor Logarta, ingon sa mitan- aw kang Casio sa tinan- awan nga mabiaybiay­on. Apan si Casio nagpailob ug didto lang intawon sa suok mag- inusara samtang nagpaabot pa sa prinsesa.

Unya gikan sa iyang lawak, migula si Laiding, ang giludhan sa daghanang ulipon ni Kupido. Labi pang matahom ug makabibiha­g. Si Casio misamot pag- uk- ok ug mikurog.

Unya si Donya Adelaide misulti kanilang tulo. Matod pa niya: “Dako ang kalibog nga akong giatubang karon. Kamong tulo nahigugma kanako sa matuod. Ug ako usab nahigugma kaninyong tulo. Ug aron usag usa kaninyo dili mahiubos, adunay paagi nga akong himoon.”

“Bisan unsa nga imong paagi kami mouyon sa walay pagtukol ug kinasingka­sing kining among pag- uyon.” Nagdungan ang tulo.

“Ania: kanang hulagway ko,” gitudlo ang iyang dakong retrato sa bungbong, “ipapusil ko kaninyo. Kinsa kadtong makaigo nga tumong gayod sa kasingkasi­ng maoy akong himoon nga kauban sa kinabuhi.”

Sa pagkabati gayod niini, ang abugado nga si Cardo maoy miilog pag- una. Ug tungod ba kaha sa iyang kabansay, ang bala sa rebolber mitama gayod tumong sa kasingkasi­ng sa hulagway ni Laiding. Misunod gilayon ang bantogang mananambal nga si Mimoy Logarta. Sama kang Abugado Parone, ang bala tumong usab gihapon sa kasingkasi­ng sa prinsesa nga giilogan.

Unya misunod si Casio Tito Jopia. Tungod kay walay kaugalingo­n siyang rebolber, gipahulam siya sa prinsesa. Wala modawat si Casio. Nag- ukun- ukon, nangurog ang iyang kaugatan ug giabot og kahadlok. Dili tungod kay kadto pa siya makakupot og pusil, dili tungod kay nalisang siya, kondili tungod kay dili siya makaako pagpusil sa hulagway sa babaye sa iyang mga damgo, ang binuhat nga labing duol sa iyang kasingkasi­ng.

Unya sa diha na gayod sa iyang mga kamot ang pusil, sa diha nga motan- aw na siya sa hulagway sa iyang gihigugma, sa kalit lamang tinion ang rebolber sa taas ug hinangad ang mga mata, siya nakatuaw pagkusog: “Bathala, dili ako makaako pagpusil sa babayeng akong gihigugma sa matuod.”

Niini gipunawan si Casio ug natumba sa salog sa atubangan sa doktor, abugado ug ni Donya Adelaide. Unya, gidagan dayon ni Laideng, gisapnay, gigakos ug gihagkan.

“Ikaw, Casio, ang matuod nga nahigugma kanako. Ug karon naila ko na ang kahamilsin­g sa imong pagbati ug karon ikaw na ang tag- iya sa akong kinabuhi.

(KATAPOSAN)

Naglibog si Laideng kinsa sa tulo ka maghahalad ang iyang tugyanan sa iyang kasingkasi­ng. Apan may nahunahuna­an siyang paagi pagsukod sa ilang gugma…

 ?? ?? Sa pagkabati gayod niini, ang abugado nga si Cardo maoy miilog pag-una…
Sa pagkabati gayod niini, ang abugado nga si Cardo maoy miilog pag-una…
 ?? ??

Newspapers in Cebuano

Newspapers from Philippines