TAM, GDZIE KRZYŻUJE SIĘ PIĘKNO

Gazeta Wyborcza - CJG - - /MUZYKA - ŁUKASZ KAMIŃSKI

Artyści, których dzieli tradycja, wrażliwość, historia, ale łączy miłość do muzyki oraz niezwykły talent. W połowie września do Warszawy przyjadą niezwykli muzycy z różnych stron świata. Bohaterami Festiwalu Skrzyżowanie Kultur będą m.in. Rokia Traoré, Mulatu Astatke, King Ayisoba, Nneka oraz Maria Pomianowska i Hossein Alizâdeh.

To już czternasta edycja Festiwalu Skrzyżowanie Kultur, jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych kulturze tradycyjnej, muzyce korzeni. W drugiej połowie września przez kilka dni w specjalnie rozstawionym przy Pałacu Kultury i Nauki namiocie wystąpią artyści, którzy kultywują muzykę swoich przodków, ale nie boją się grać jej w nowoczesny sposób. Dla wielu z nich hasła „folk”, „etno” to słowa nie muzealne, ale niesłychanie żywe, aktualne, służące do opisu świata, pomagające go zrozumieć. – Dzięki kompozycjom, improwizacjom słowem, dźwiękiem i rytmem dotkniemy tajemnicy ludzkich emocji, a także doświadczymy chwil prawdziwego tworzenia, momentów, w których słowo splata się z muzyką, a umysł z uczuciami – mówi Maria Pomianowska, dyrektor artystyczna festiwalu. Oto wybrani goście tegorocznej edycji Skrzyżowania Kultur.

KING AYISOBA

NAMIOT PRZY PAŁACU KULTURY I NAUKI Ze swoją lutnią kologo nie rozstaje się od dzieciństwa. Najpierw zabierał swój instrument, gdy szedł pasać bydło, potem występował z nim na targach, w barach, na pogrzebach. Gdy dorósł, wyruszył w podróż. Najpierw do większych miast Ghany, m.in. Kumasi i Akry, potem w świat. Popularność przyniósł mu przebój „I Want to See My Father”, który wybrzmiał m.in. w 2007 roku na uroczystościach z okazji pięćdziesiątej rocznicy odzyskania przez Ghanę wolności. Od tego czasu wielokrotnie występował w Europie, w tym na festiwalach Fusion

czy Roskilde. Współpracował też z artystami z innych stron muzycznej i geograficznej mapy: mistrzem dubu - pochodzącym z Jamajki Lee Scratch Perrym czy nigeryjskim saksofonistą Orlando Juliusem. Choć silnie zakorzeniona w tradycji, mocno naznaczona rzeczywistością Ghany muzyka kologo ze swoim silnym przekazem, hipnotyzującą ekspresją, intensywną mocą trafia do wszystkich, którzy szukają prawdy, szczerości.

ROKIA TRAORÉ

Fascynująca artystka o fascynującej karierze. Jest autorką tekstów, gitarzystką, wokalistką. Jako córka dyplomaty w młodym wieku podróżowała po świecie, chłonąc kulturę innych krajów: Algierii, Arabii Saudyjskiej, Francji, Belgii, dlatego w jej muzyce słychać nie tylko wpływ malijskiej tradycji, ale też zachodniego rocka czy soulu. Na swojej artystycznej drodze miała szczęście spotkać niezwykłych artystów – współpracowała m.in. z malijskim gitarzystą i wokalistą Alim Farka Touré czy amerykańskim Kronos Quartet. Kilka lat temu Traoré zasiadała w jury festiwalu w Cannes, m.in. obok braci Coenów, Sophie Marceau czy Guillermo del Toro, była ambasadorką dobrej woli przy UNESCO, delegatką na konferencjach poświęconych zarówno muzyce, jak i sytuacji imigrantów, aktywistką wykorzystującą swój talent i popularność, by pomagać potrzebującym.

NNEKA

Swój premierowy w Polsce koncert Nneka zagrała prawie dekadę temu. Zaczęła niepozornie, choć od przeboju „Africans”. Pierwsze partie wokalne wyśpiewała zza sceny. Między piosenkami wdawała się w pogawędki z publicznością, żeby wygłosić swoje płomienne przemowy – o rasizmie, polityce, potrzebie miłości, pokoju na świecie, tolerancji i dokonywaniu trudnych wyborów w życiu. Zgrabnie przeskakiwała między piosenkami ze swoich pierwszych płyt; było bujające reggae, afrobeat, rap, soul. I to właśnie ten arcyzgrabny splot przeróżnych brzmień, stylistyk przyniósł jej popularność. Gdy miała 19 lat, wyjechała z Nigerii do Niemiec, by studiować antropologię i archeologię. Tęsknotę za krajem, rodziną, przyjaciółmi zaklinała właśnie w muzyce. W jednym z wywiadów przyznała, że piosenki były jej autoterapią. Osobiste, chwytliwe kompozycje trafiły też prosto w serca i uszy europejskich fanów. Mulatu Astatke to urodzony w 1943 r. etiopski muzyk, kompozytor, aranżer. Muzyczne wychowanie odebrał na zachodnich uczelniach, m.in. w Berklee College of Music (wśród absolwentów są m.in. Keith Jarrett, Diana Krall, Quincy Jones czy Johnny Ramone). Gdy jednak po powrocie do kraju próbował grać jazz, spotkał się ze ścianą niezrozumienia, został wygwizdany. – To było dla mnie jednak bardzo pozytywne doświadczenie. Dlaczego? Bo mnie nie powstrzymało. Przecież nawet największy muzyk na świecie Miles Davis został wybuczany, gdy pod koniec lat 60. zaczął grać fusion. Jego przykład dał mi siłę – wyznał Astatke w wywiadzie dla Haaretz.com. Z niezrozumieniem swojej sztuki Astatke spotykał się kilkukrotnie, ale nie tyle, ile razy jego muzyka fascynowała, wywoływała ciarki czy zawrót głowy. Jego kompozycjami zachwycali się zarówno Duke Ellington, który zaprosił go na wspólne występy, jak i Jim Jarmusch, który wykorzystał nagrania Etiopczyka w swoim świetnym filmie „Broken Flowers”. W muzyce Astatke przegląda się muzyczna tradycja Etiopii czy amerykański jazzfunk. Jego brzmienie jest twórcze, nigdy

odtwórcze, a koncerty są małym świętem radości, tańca, zatracenia.

MARIA POMIANOWSKA I HOSSEIN ALIZADEH

Skrzyżowanie Kultur to nazwa, którą można odczytywać symbolicznie – przez kilka dni w centrum Warszawy krzyżują się drogi muzycznych wędrowców z całego świata. Można też odczytywać ją bardziej literalnie jako czas, w którym artyści spotykają się ze sobą, by, porozumiewając się muzyką, stworzyć, czy może raczej wyczarować, coś zupełnie nowego. Tak właśnie będzie tym razem, gdy Maria Pomianiowska spotka się z Hosseinem Alizadehem. Ona jest doktor habilitowaną sztuk muzycznych, multiinstrumentalistką, wokalistką, kompozytorką i pedagogiem – adiunktem w Akademii Muzycznej w Krakowie oraz dyrektorem międzynarodowego festiwalu Skrzyżowanie Kultur. On - jednym z najważniejszych muzyków i kompozytorów, który łączy tradycję instrumentów perskich z elementami klasycznej muzyki zachodniej.

16 -22 września, namiot przy Pałacu Kultury i Nauki. Karnety: 150 zł, bilety jednodniowe: 40 zł. Więcej na www.festival.warszawa.pl.

Znany z silnego przekazu i hipnotyzującej ekspresji King Ayisoba z Ghany wystąpi w piątek 21 września

Newspapers in Polish

Newspapers from Poland

© PressReader. All rights reserved.