Jak zabijamy pszczoły

Gazeta Wyborcza - - PIERWSZA STRONA - TOMASZ ULANOWSKI

Oskarżone: neonikotynoidy – najczęściej używane na świecie pestycydy. Zbrodnia: zaburzanie pracy układu nerwowego. Ofiary: pszczoły, od których pracy zależą plony aż 75 proc. światowych upraw

Kolejne badanie oskarża neonikotynoidy – najczęściej używane na świecie pestycydy – o zgubny wpływ na pszczoły. W jaki sposób ten środek je osłabia – pokazują w najnowszym „Science” naukowcy z USA i ze Szwajcarii.

Neonikotynoidy przypominają budową nikotynę i zaburzają pracę układu nerwowego owadów. Spryskuje się nimi nasiona, z których trucizna jest rozprowadzana po całej roślinie.

Gdy Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) potwierdził, że trzy neonikotynoidy – klotianidyna, imidaklopryd (produkowane przez Bayer) i tiametoksam (Syngenta) – szkodzą pszczołom miodnym, trzmielom i pszczołom samotnicom, Unia Europejska zakazała ich stosowania w otwartych uprawach (można je stosować w szklarniach). Ale w lipcu polski minister rolnictwa pozwolił, by przez trzy miesiące rolnicy mogli używać tych pestycydów w uprawach rzepaku ozimego. W USA i innych rejonach świata nadal można ich używać do woli.

Z wcześniejszych badań wiadomo, że imidaklopryd i tiametoksam wpływają na zachowanie pszczelich robotnic – dokonywany przez nie wybór kwiatów, z których zbierają nektar i pyłek, czy długość ich zbierackich wypraw. Generalnie ekspozycja na neonikotynoidy prowadzi do zaburzenia rozwoju larw i upośledza rozwój pszczelej rodziny. Staje się ona mniejsza i słabsza.

W najnowszym wydaniu tygodnika „Science” naukowcy z USA i ze Szwajcarii pokazują mechanizm, który może stać za degradacją pszczelej wspólnoty narażonej na kontakt z neonikotynoidami. Pod lupę wzięli gniazda trzmieli z gatunku Bombus impatiens mieszkającego we wschodniej części USA.

Uczeni zbudowali w laboratorium trzmiele domki, w których owady były poddane permanentnej inwigilacji. Części podawano syrop nektarowy skażony imidakloprydem (jego dawki dostosowano do tych, z którymi pszczoły mogą się zetknąć na polach), a grupa kontrolna otrzymywała czysty pokarm.

Okazało się, że trzmiele (robotnice) karmione zatrutym nektarem stawały się ospałe, rzadziej podawały pokarm larwom i opiekowały się nimi, a także trzymały się na obrzeżach gniazda. Te zmiany pogłębiały się nocą.

Badacze sprawdzili też wpływ imidakloprydu na trzmiele, którym pozwalano wylatywać na zewnątrz na poszukiwanie naturalnego pokarmu. W gniazdach owadów, które dokarmiano zatrutym neonikotynoidem syropem, spadała temperatura (dlatego, że były mniej aktywne?).

W komentarzu do tej publikacji prof. Nigel E. Raine, specjalista od zapylaczy z Uniwersytetu w Guelph w Kanadzie, zauważa, że główne badania dotyczące wpływu neonikotynoidów na pszczoły koncentrują się na pszczołach miodnych (Apis mellifera), które są mocno społeczne, co z kolei jest wśród pszczół nietypowe.

Przedstawiciele większości pszczelich gatunków prowadzą bowiem samotniczy tryb życia. Niektóre trzmiele tworzą roje, ale są one mniejsze, a matka zawsze przeżywa zimę samotnie, w hibernacji, dopiero wiosną biorąc się do budowy gniazda.

Prof. Raine uważa, że pszczoły samotnice mogą jeszcze gorzej znosić ekspozycję na neonikotynoidy, gdyż ich potomstwo jest zdane wyłącznie na nie. Każda choroba czy inne osłabienie samotnej matki może więc skończyć się dla larw tragicznie.

Pestycydy są obecnie jednym z głównych oskarżonych (oprócz ubożenia środowiska naturalnego) o masowe zabijanie pszczół. W niedawnej publikacji w „PNAS” inny zespół uczonych przekonywał, że do listy środków powodujących zwiększoną śmiertelność pszczelich rodzin można prawdopodobnie dołączyć glifosat. To o tyle ciekawe, że jest to herbicyd (najpopularniejszy na świecie), a więc środek zabijający rośliny. Badacze dowiedli jednak, że negatywnie wpływa on na pszczeli mikrobiom – mikroorganizmy zasiedlające układ pokarmowy owadów.

Od pracy zapylaczy (głównie owadów) wycenianej globalnie na 235577 mld dol. rocznie zależą plony aż 75 proc. światowych upraw.

Trzmiele (robotnice) karmione zatrutym nektarem stawały się ospałe, rzadziej podawały pokarm larwom i opiekowały się nimi

Na stronie adoptujpszczole.pl każdy ma szansę pomóc pszczołom miodnym i dziko żyjącym

Newspapers in Polish

Newspapers from Poland

© PressReader. All rights reserved.