Vat die kie­me vas

Hoe ge­maak as jou kind se neus be­gin loop of hy be­gin hoes? Volg ons wenke om jou klein­goed weer vin­nig ge­sond te kry.

Baba & Kleuter - - INHOUD - DEUR LIBBIE JOU­BERT

VER­KOUE

’n Loop­neus, hoofpyn, seer keel, oë wat traan en mis­kien ’n ge­hoes is al­les simp­to­me van ver­koue. Dié toe­stand, wat meest­al deur die ri­no­vi­rus ver­oor­saak word, reg­ver­dig dit nie reg­tig dat jou kind in die bed bly nie.

Griep, daar­en­teen, word deur die in­flu­en­sa­vi­rus ver­oor­saak en laat jou kind baie pap en lus­te­loos voel. Die simp­to­me stem baie oor­een met dié van ver­koue, maar as dit eers be­gin, kan dit ’n kind bin­ne d­rie tot ses uur som­mer baie siek maak.

An­ders as die ri­no­vi­rus, wat meest­al net die boon­ste lug­weg aan­val, is die in­flu­en­sa­vi­rus reg­tig ge­vaar­lik en is die simp­to­me baie he­wi­ger as met ’n ver­koue, ver­al by klein kin­der­tjies en be­jaar­des. Geen won­der dus nie dat tal­le kin­ders en ou­er men­se el­ke jaar met griep in die hos­pi­taal be­land.

KOORS

Koors is die lig­gaam se ma­nier om te wys hy veg teen die in­fek­sie. Moet dus nie al­tyd ou­to­ma­ties koors­stroop gee nie – dis goed vir jou kind om dié pro­ses te deur­loop. As die koors eg­ter gro­ter of ge­lyk aan 38 gra­de C is, kan jy stroop of ’n set­pil gee om die koors te ver­laag. Kies pa­ra­se­ta­mol, en moet nooit as­pi­rien vir ’n kind on­der 12 gee nie. Be­proef ’n pa­ra­se­ta­mol­stroop soos Pa­na­do wat spe­si­fiek vir ba­bas of kin­ders ont­wik­kel is. Dis be­lang­rik om jou kind se lig­gaams­tem­pe­ra­tuur te be­heer, ver­al met griep. As hy ’n hoë koors het, maak dit nie saak hoe koud dit bui­te is nie – trek sy kle­re uit.

TOE NEUS

Be­han­del al­tyd jou klein ba­ba se toe neus, an­ders suk­kel hy om goed te d­rink en slaap. Ge­reel­de drup­pels sout­op­los­sing sal help. Moet eg­ter nie te veel daar­van ge­bruik nie, want dan het dit die teen­oor­ge­stel­de uit­wer­king. Baie dok­ters meen ’n neus­sproei werk be­ter as drup­pels aan­ge­sien dit ho­ër in die neus­gang kan by­kom. Nog raad is om te sproei in die rig­ting van die kind se ag­ter­kop en nie sy voor­kop nie.

Ont­stu­wingsneus­sproeie soos I­li­a­din, O­tri­vin en Za­din is al­mal goeie teen­voe­ters vir ’n toe neus, maar kan nie lan­ger as vyf dae aan­een ge­bruik word nie.

S­te­ri­mar en Sa­lex is ge­wo­ne sout­wa­ter­sproeie wat geen tyds­be­per­king vir ge­bruik het nie.

Sout­op­los­sing-neus­sproeie is heel­te­mal vei­lig vir lang­du­ri­ge ge­bruik. Ho­me­o­pa­te be­veel dik­wels We­le­da se O­le­um R­hi­na­le aan.

Be­proef ge­rus ook Ben­netts se Sa­li­ne No­se Spray vir ’n droë of ver­stop­te neus.

As jou ba­ba se neus ver­stop is, kan jy die slym met ’n spe­si­a­le spuit pro­beer uit­kry. So ’n spuit het ’n bol op die punt wat jy in el­ke neus­gat moet druk en laat los om slym uit te suig. Dit is eg­ter nie al­tyd doel­tref­fend nie, want die slym sit dik­wels heel­wat ho­ër op in die neus­gang vas.

Som­mi­ge dok­ters be­veel warm dran­kies en hoen­der­sop aan om die on­ge­mak­li­ke ge­voel van ’n toe neus te ver­lig.

En as jy borsvoed, kan jy ’n bie­tjie bors­melk in sy neu­sie laat drup voor ’n voeding. Bors­melk be­vat pro­bi­o­tie­se bak­te­rieë wat ’n toe of loop­neus kan help op­klaar.

As die toe­stand chro­nies is, moet jy die oor­saak daar­van pro­beer op­spoor. Die oor­saak van ’n neus wat pal toe is, is dik­wels ’n al­ler­gie. Dit kan dus van waar­de wees om vas te stel waar­voor jou kind al­ler­gies is.

GRIEP

Kin­ders is tus­sen een en ’n half en d­rie keer meer ge­neig om griep te kry as vol­was­se­nes. Na­vor­sing wys ook dat die vi­rus die erg­ste toe­slaan op kin­ders tus­sen ses en 10 jaar oud. Dis om­dat hul­le nog nie lank ge­noeg ge­leef het om ge­noeg im­mu­ni­teit teen die in­flu­en­sa­vi­rus op te bou nie.

Om­dat hul­le voort­du­rend in noue kon­tak met me­kaar is by ’n skool, is die kans boon­op gro­ter dat hul­le ’n griep- of ver­kou­e­vi­rus aan­steek. ’n Nor­ma­le, ge­son­de kind kan tot se­we boon­ste­lug­we­gin­fek­sies in ’n jaar op­doen en kin­ders wat by dag­sorg of in ’n speel­skool is, tot 14! Wees op die uit­kyk vir dié griep­simp­to­me, ver­al by jong kin­ders: • ’n skie­li­ke hoë koors (wat tot vier dae

kan duur) • ’n droë hoes • koue ril­lings • spier­pyn • hoofpyn • naar­heid en di­ar­ree • ’n toe neus, maar dit loop nie

RAAD VIR GRIEP EN VER­KOUE

Me­di­sy­ne kan nie ver­koue en griep ge­nees nie. Jy kan wel die simp­to­me ver­lig met me­di­sy­ne ter­wyl jou lig­gaam teen die vi­rus veg. Dit help ook om jou kind se vi­ta­mien C-vlak ge­sond te hou, wat die lig­gaam help om in­fek­sies te be­veg. Dok­ters sê ook baie rus en ’n lig­te di­eet met baie vloei­stow­we is aan­vank­lik die bes­te plan, as­ook pa­ra­se­ta­mol vir pyn en koors. Maar bly weg van ver­koue- en griep­me­di­sy­ne waar­van die doel­tref­fend­heid nie we­ten­skap­lik be­wys is nie. Die mees­te dok­ters meen wel dat die grie­pin­spui­ting een van die doel­tref­fend­ste ma­nie­re is om griep hok te slaan.

VER­KOUE- EN GRIEPVERWANTE SIEK­TES

Ver­koue en griep kan tot al­ler­lei kom­pli­ka­sies lei. In die ar­ti­kel op die vol­gen­de blad­sy volg ’n lys van al die kom­pli­ka­sies wat jou siek kind kan ont­wik­kel en hoe jy dit kan be­han­del. Hou eg­ter al­tyd in ge­dag­te dat griep­simp­to­me, ver­al koors, wat ná d­rie dae voort­duur, ’n dok­ters­be­soek ver­eis. Neem jou kind ook dok­ter toe as hy: • ál sleg­ter be­gin eet en d­rink, • nie kan sluk nie, • skie­lik baie lam en tam en b­leek is, • ’n baie sleg­te hoes ont­wik­kel, • ’n fluit­bors het, en/of • naar is en/of di­ar­ree het.

LOOP­NEUS

Vir ou­er kin­ders is die goed­koop­ste en doel­tref­fend­ste be­han­de­ling om te sorg dat hul­le hul neus ge­reeld blaas en ge­noeg vloei­stow­we d­rink. As jy reeds me­di­sy­ne soos Coryx be­proef het om die af­skei­dings op te droog, maar die loop­neus wyk nie, moet ’n dok­ter kyk of daar nie dalk ’n er­ger kee­lin­fek­sie of se­kon­dê­re bak­te­ri­ë­le in­fek­sie is nie.

Be­proef ge­rus dié boe­re­raat: Vul ’n bot­tel­tjie soos dié wat vir u­ri­ne­mon­sters ge­bruik word, met ’n sout­op­los­sing soos Sa­lex en voeg ’n knip­pie koek­so­da by. Drup dan ge­reeld ’n paar drup­pels daar­van met ’n me­di­sy­ne­drup­per in jou ba­ba se neus­ga­te.

Be­te­ken die kleur van jou kind se neus­af­skei­ding e­nig­iets? ’n K­leur­lo­se af­skei­ding dui meest­al op ’n vi­rus­in­fek­sie, ter­wyl ’n et­te­ri­ge, geel slym (ver­al as dit dik is) op ’n se­kon­dê­re bak­te­ri­ë­le in­fek­sie dui.

RAAD VIR TOE NEUSE EN I­NEN­TINGS

Sus­ter Pe­tro P­re­to­ri­us van die Mot­her & Ba­by Cli­nic in Jo­han­nes­burg sê dis vei­lig om jou kind met ’n toe neu­sie te laat inent mits: • Sy nie koors het nie, • Sy nie meer siek is of an­ti­bi­o­ti­ka d­rink nie, • Sy nie groot hoe­veel­he­de mon­de­lik­se

kor­ti­soon ont­vang nie.

BRONGITIS, MANGEL- EN LONG­ONT­STE­KING

Brongitis is ont­ste­king van die gro­ter lug­weë in die lon­ge. Dit ver­oor­saak ’n ge­hoes, met of son­der koors. Dié hoes is eers droog en word dan ’n aan­hou­den­de slym­hoes. As jou kind met brongitis ge­di­ag­no­seer word, sal jou dok­ter soms an­ti­bi­o­ti­ka en ’n hoes­mid­del soos Di­linct Ju­ni­or voor­skryf om die slym te help op­los. Moet nooit vir jou kind me­di­sy­ne gee wat sy hoes on­der­druk nie, en gee baie vloei­stow­we en lig­te kos.

Die simp­to­me van man­gel­ont­ste­king sluit in skie­li­ke koors (wat dae kan duur), ril­lings, hoofpyn en ’n seer keel. Naar­heid en di­ar­ree is ook al­ge­meen en kin­ders ver­loor gou hul eet­lus om­dat sluk so pyn­lik is.

Soms stroom die neus en die klie­re on­der die kaak kan ver­groot. Kin­ders met dié simp­to­me moet da­de­lik dok­ter toe, aan­ge­sien be­han­de­ling bin­ne 24 uur die doel­tref­fend­ste is. Wag jy lan­ger, kan ver­de­re

kom­pli­ka­sies soos mid­del­oor­ont­ste­king in­tree. Jou dok­ter sal waar­skyn­lik an­ti­bi­o­ti­ka voor­skryf. As man­gel­ont­ste­king keer op keer te­rug­kom, sal jou kind se man­gels dalk uit­ge­haal moet word.

Long­ont­ste­king gaan ge­paard met ’n ma­ti­ge tot hoë koors en ’n droë hoes. Jou kind kan ook kla van pyn in die bors en naar­heid, hy sal swak wees en met moei­te a­sem­haal. In al­le ge­val­le moet jy hom vin­nig by jul dok­ter uit­kry. In­tus­sen moet jou kind baie rus, pa­ra­se­ta­mol vir pyn en koors en baie vloei­stow­we in­kry.

P­re­ve­nar 13 be­skerm teen long­ont­ste­king wat deur die bak­te­rie S­trep­to­coccus

pneu­mo­ni­ae ver­oor­saak word. Die an­der groot oor­saak van long­ont­ste­king is Hae

mophi­lus­in­flu­en­zae, en dit is on­der meer waar­voor die Hex­ax­im-in­en­ting op 6, 10, 14 we­ke en 18 maan­de ge­gee word.

Vra jou kli­niek­sus­ter of pe­di­a­ter meer daar­oor.

BENOUDE BORS

’n Kind wat vin­nig a­sem­haal, na a­sem hyg of baie hard a­sem­haal, moet by ’n dok­ter uit­kom. As jy voel dat sy a­sem­ha­ling vin­ni­ger as nor­maal is, gaan lie­wer dok­ter toe.

’n Koors kan eg­ter die aan­tal a­sem­sto­te op­jaag. Pro­beer dus eers om jou kind se koors af te bring en tel dan weer voor jy op­tree. Maar moet lie­wer nie te lank wag voor jy by ’n dok­ter uit­kom as jou kind a­sem­haal soos ie­mand wat pas ’n ma­ra­thon vol­tooi het, of as jy sy bors­kas op en af kan sien be­weeg nie.

Be­ken­de han­dels­mer­ke wat daar­op ge­mik is om ver­lig­ting te bring, sluit in pro­duk­te van Kar­vol en Ben­netts se Ea­zi-B­re­at­he Kit. Volg al­tyd die aan­wy­sings nou­keu­rig.

HOES

Wat s­taan jou te doen as ’n ge­hoes jou kind nag ná nag wak­ker hou, of as sy hoes baie sleg klink? As dit ’n a­ku­te hoes is wat met ’n ver­koue of griep ge­paard­gaan en al ’n paar dae lank duur, moet jy dok­ter toe met jou kind. Vra die dok­ter om vas te stel hoe erns­tig die hoes is. Hy sal dit doen deur die bloed­suur­stof­vlak te toets en dan die ge­pas­te me­di­sy­ne voor­skryf.

As die hoes nie erns­tig is nie, is die bes­te plan om jou kind se pyn te ver­min­der met ’n me­di­sy­ne soos Pa­na­dos­troop. ’n Min­der erns­ti­ge hoes be­hoort bin­ne vier tot vyf dae te wyk. In haar be­ken­de ou­er­skaps­boek Ba­ba

en Kin­der­sorg-Hand­boek waar­sku Ma­ri­na Pe­tro­pu­los teen die ge­bruik van hoe­son­der­druk­kers. Sy sê eg­ter in die ge­val van ’n sly­me­ri­ge hoes kan hoes­mid­dels die slym help op­los. Kin­ders sluk die slym dik­wels in eer­der as om dit uit te spoeg, wat hul­le naar kan laat voel.

’n Chro­nie­se hoes wat nie met ver­koue of griep ge­paard­gaan nie, is iets heel­te­mal an­ders en die moont­lik­heid van as­ma of ’n al­ler­gie moet dan on­der­soek word. ’n Blaf­fen­de hoes wat skie­lik aan­kom en ge­paard­gaan met ’n hees stem ter­wyl jou kind suk­kel om a­sem te haal, is waar­skyn­lik kroep. Dis ’n baie erns­ti­ge toe­stand – ver­al by ba­bas en kin­ders – wat on­mid­del­li­ke me­die­se aan­dag ver­eis, on­ge­ag die tyd van die dag of nag. Gee vir jou kind iets om sy koors af te bring en neem hom hos­pi­taal toe.

MID­DEL­OOR­ONT­STE­KING

In­fek­sie in die Eus­ta­chi­us­bui­se wat tus­sen die keel en die mid­del­oor ge­leë is, is een van die al­ge­meen­ste kom­pli­ka­sies van ver­koue. Die te­kens daar­van is dui­de­lik: Jou kind vat aan sy ore en hou op huil as jy hom op­tel. Dit is om­dat die druk­king in sy ore ver­lig wan­neer hy reg­op is. Skie­li­ke gil­le in die nag, koors en et­ter wat by die oor­tjie uit­loop is d­rie ver­de­re simp­to­me van mid­del­oor­ont­ste­king. Die be­han­de­ling sluit in: • an­ti­bi­o­ti­ka as die in­fek­sie bak­te­ries is

(jou dok­ter sal dit kan be­paal), • pynmedisyne soos pa­ra­se­ta­mol om jou kind be­ter te laat voel en sy koors af te bring, • baie rus en • oor­drup­pels wat pyn ver­lig (soms). As jou kind her­haal­de­lik oor­ont­ste­king kry (so­wat d­rie in­fek­sies bin­ne d­rie maan­de) met vog of et­ter wat nie uit die mid­del­oor­hol­te drei­neer nie, sal jul dok­ter waar­skyn­lik drei­ne­rings­py­pies

(grom­mets) oor­weeg. Dis klein bui­sies wat deur die trom­mel­vlies ge­plaas word na­dat ’n klein sny­tjie on­der nar­ko­se in die trom­mel­vlies ge­maak is. Die bui­sies help om die mid­del­oor­ruim­te ag­ter die trom­mel­vlies te ven­ti­leer.

SEER KEEL

’n Baie seer keel kan ’n simp­toom van man­gel­ont­ste­king wees en verg on­mid­del­li­ke be­han­de­ling. ’n Rooi keel son­der et­te­rig­heid op die man­gels kan ’n te­ken van ’n vi­rus­in­fek­sie wees. In so ’n ge­val kan ’n lig­te pyn­mid­del soos pa­ra­se­ta­mol ge­gee word.

WAT VAN OOR-DIE-TOONBANKMEDISYNE?

Die heel bes­te oor- die-toon­bank-me­di­sy­ne kan net die simp­to­me van ver­koue en griep ver­lig om­dat die mees­te van hier­die mid­dels ’n meng­sel van ’n an­ti­his­ta­mien, soms vi­ta­mien C en iets vir pyn of koors is. Maar wees ver­sig­tig, maan ken­ners. Juis om­dat hier­die soort me­di­sy­ne dik­wels iets van al­les be­vat, kan jy jou kind mak­lik oor­do­seer. Vra dus lie­wer ’n ap­te­ker of jou dok­ter as jy twy­fel. Neem die me­di­sy­ne wat jy tans vir jou kind gee saam ap­teek of dok­ter toe so­dat jy die reg­te raad kan kry.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.