‘A­fri­kaans se t oe­koms word be­paal ’

Die Burger - - Voorblad - Mal­her­be Nie­na­ber

Die U­ni­ver­si­teit S­tel­len­bosch (US) se hui­di­ge taal­be­leid was glo ’n “uit­ge­maak­te saak” waar die be­stuur reeds on­der­neem het om die aan­bod van A­fri­kaans te ver­min­der, on­ge­ag die be­swa­re wat daar­teen ge­lug is.

Adv. Jan Heunis, pre­si­dent van die US-kon­vo­ka­sie, het gis­ter in die hoog­ge­regs­hof in Kaap­stad ge­sê die u­ni­ver­si­teit het ’n “ir­ra­si­o­ne­le” pro­ses ge­volg om die nu­we taal­be­leid in 2016 deur te voer, ter­wyl die ver­plig­tin­ge van die Grond­wet en be­leid van die mi­nis­ter van ho­ër on­der­wys ge­ïg­no­reer is.

Dit het ge­volg op on­der­han­de­lings tus­sen die US-be­stuur en O­pen S­tel­len­bosch in 2015, waar­na die be­we­ging se kwel­pun­te on­der­soek is en daar glo uit vrees vir ge­weld on­der­neem is om die be­leid te wy­sig, vol­gens Heunis.

Hy het na­mens die ap­pli­kan­te ge­praat op die eer­ste dag van die hof­saak om die US se hui­di­ge pa­ral­lel­me­di­um-be­leid te her­sien en ter­sy­de te stel. Die ap­pli­kan­te sluit in die veld­tog Ge­ly­ke Kan­se, die US-kon­vo­ka­sie en ses stu­den­te wat die aan­soek in Sep­tem­ber 2016 voor die hof ge­bring het. Die nu­we be­leid is op 22 Ju­nie 2016 aan­vaar en van­jaar in wer­king ge­stel.

Prof. Her­mann Gi­li­o­mee, ’n ge­skied­kun­di­ge, Ker­neels B­rey- ten­bach, uit­ge­wer en skry­wer, en Da­nie Ma­rais, dig­ter en be­stuur­der van PEN A­fri­kaans, het die hof­ver­rig­tin­ge by­ge­woon.

Heunis het aan die be­gin ge­sê dit is “dié saak wat gaan be­paal of A­fri­kaans as in­heem­se a­ka­de­mie­se taal oor­leef”. Dit is be­na­druk dat Ge­ly­ke Kan­se nie eis dat die US hoof­saak­lik A­fri­kaans of slegs A­fri­kaans moet wees nie, maar dat En­gels en A­fri­kaans ge­lyk ge­ag en meer­ta­lig­heid be­vor­der moet word.

Vol­gens Heunis is een van die be­lang­rik­ste kwes­sies in die saak die groot aan­tal bruin men­se wat van ver­de­re on­der­rig uit­ge­sluit sal word deur En­gels as do­mi­nan­te taal aan die US te hand­haaf. Tal­le stu­den­te ly glo reeds on­der die be­leid, wat die aan­bod van En­gels ver­hoog. “Die hui­di­ge be­leid raak nie net stu­den­te en hul werk nie, maar ook die ver­hou­ding met a­lum­ni en die groot meer­der­heid bruin men­se in die Wes-Kaap.”

In­ge­vol­ge die Grond­wet is daar ’n ver­plig­ting om SuidA­fri­ka se in­heem­se ta­le te be­skerm en te be­vor­der, ter­wyl die mi­nis­ter van ho­ër on­der­wys se be­leid ook A­fri­kaans as ’n “na­si­o­na­le hulp­bron” be­skou, waar­van die vol­hou­baar­heid as a­ka­de­mie­se taal ver­se­ker moet word, sê Heunis.

Ver­der is daar glo geen na­vor­sing deur die US aan­ge­bied om die her­sie­ning van die 2014-taal­be­leid en die be­hoef­te vir ’n nu­we be­leid te reg­ver­dig nie, ver­al wat die be­hoef­te aan A­fri­kaan­se on­der­rig in die Wes-Kaap be­tref.

Die sen­sus van 2011 dui ook daar­op dat 6,85 mil­joen SuidA­fri­ka­ners se eer­ste taal A­fri­kaans is, waar­van 2,82 mil­joen in die Wes-Kaap woon. Ver­der is 75,8% van bruin men­se en 60,8% van wit men­se se eer­ste taal A­fri­kaans.

Van die 26 u­ni­ver­si­tei­te in die land bied slegs die US en Noord­wes-U­ni­ver­si­teit se Pot­chef­stroom­kam­pus A­fri­kaan­se on­der­rig aan, ter­wyl min­stens vier u­ni­ver­si­tei­te dit in die laas­te ja­re af­ge­skaf het.

Van die vier u­ni­ver­si­tei­te in die Wes-Kaap is daar reeds drie wat En­gels is.

Vol­gens Heunis is dit nie in ag ge­neem nie om­dat die taal­be­leid van 2016 ’n “uit­ge­maak­te saak” vir die US-be­stuur was, on­ge­ag die Grond­wet of mi­nis­te­ri­ë­le be­leid.

Die saak duur van­dag voort.

Adv. Jan Heunis , pr e­si­dent v an die US s e k on­vo­ka­sie.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.