Stu­die wys on­wet­ti­ge ta­bak­han­del flo­reer in arm de­le

Die Burger - - 12 - Fran­cois Wil­li­ams

Si­ga­ret­te word in in­for­me­le ne­der­set­tings in Suid-A­fri­ka teen 50c per si­ga­ret of R10 per pak­kie van 20 ver­koop. Die ak­syns op ’n pak­kie si­ga­ret­te is eg­ter R15,52, wat dui­de­lik be­te­ken daar word nie ak­syns be­taal op die si­ga­ret­te wat on­wet­tig in die in­for­me­le ne­der­set­tings ver­koop word nie.

Die be­las­ting­in­kom­ste uit die ak­syns op ta­bak­pro­duk­te het in­tus­sen van die 2016-’17- en 2017-’18-boek­jaar met so­wat 10% ge­daal, al het die be­drag ak­syns per pak­kie si­ga­ret­te vir die tyd­perk met 8% ge­styg. Tus­sen 2016 en 2018 het die ge­tal si­ga­ret­te waar­op ak­syns be­taal is, met so­wat 20% ge­krimp.

Dit is al­les ge­volg­trek­kings van na­vor­sing deur die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad se E­co­no­mi­cs of To­bac­co Con­t­rol Pro­ject, ge­lei deur prof. Cor­né van Wal­beek.

Die pro­jek hou be­las­tin­gin­lig­ting dop in ’n po­ging om si­ga­ret­ver­ko­pe en -ver­bruik in Suid-A­fri­ka te mo­ni­tor.

Die na­vor­sing wys dat die af­na­me in be­las­ting­in­kom­ste van ta­bak­pro­duk­te daar­op dui dat die mark vir on­wet­ti­ge ta­bak aan­sien­lik ge­groei het.

Die smok­kel­han­del in ta­bak tref arm ge­meen­skap­pe boon­op die erg­ste, want om­dat dié si­ga­ret­te so­veel goed­ko­per is, raak dit mak­li­ker vir men­se om te be­gin rook, meer te rook en dit maak dit vir hul­le moei­li­ker om op te hou.

Van Wal­beek sê in ’n ver­kla­ring die skerp af­na­me in be­las­ting­in­kom­ste en ver­bruik van be­las­te si­ga­ret­te kan nie net deur ver­an­de­rin­ge in men­se se rook­pa­tro­ne ver­klaar word nie. Dit dui op ’n groot toe­na­me in on­wet­ti­ge ta­bak­han­del.

Hy ver­skil skerp van die ta­bak­be­dryf se be­we­ring dat die mark vir on­wet­ti­ge si­ga­ret­te groei weens sty­gen­de ak­syns. Vol­gens hom het dié mark ont­staan om­dat die mul­ti­na­si­o­na­le ta­bak­maat­skap­pye hul klein­han­del­pry­se so skerp ver­hoog het. Hy be­weer B­ri­tish A­me­ri­can To­bac­co het meer as 15 jaar – van die vroeë 90’s tot 2010

– sy by­na mo­no­po­lis­tie­se mark­po­si­sie ge­bruik om si­ga­ret­te teen toe­ne­mend ho­ër klein­han­del­pry­se te ver­koop. Dit het tot mas­sie­we wins­te ge­lei on­danks groot sty­gings in die ak­syns.

Dit het me­de­din­gers vol­gens Van Wal­beek aan­ge­spoor om die mark met la­er pry­se te be­tree. Se­dert 2010 het hier­die nu­we toe­tre­ders die on­der­punt van die mark bin­ne­ge­dring en ’n aan­sien­li­ke deel van die in­ter­na­si­o­na­le ta­bak­pro­du­sen­te se mark­aan­deel weg­ge­rok­kel. Die ge­volg is ’n baie ge­frag­men­teer­de en by­na cha­o­tie­se mark, as­ook gro­ter ge­sond­heids­ri­si­ko’s vir van die mees kwes­ba­re in­wo­ners van die land.

Die af­na­me in be­las­ting­in­kom­ste van ta­bak­pro­duk­te dui daar­op dat die mark vir on­wet­ti­ge ta­bak aan­sien­lik ge­groei het.

Fo­to: DENZIL MAREGELE

Prof. Cor­né van Wal­beek van die U­ni­ver­si­teit van Kaap­stad se E­co­no­mi­cs of To­bac­co Con­t­rol Pro­ject.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.