’n Skoot koue wa­ter vir KFO

Ná die be­kend­ma­king dat ’n na­si­o­na­le or­kes en operageselskap vir Suid-A­fri­ka ge­stig gaan word, het El­re­tha B­ritz by hoof­de van be­staan­de or­kes­te uit­ge­vind hoe hul­le daar­oor voel.

Die Burger - - 6 -

Na­thi Mt­hethwa, mi­nis­ter van kuns en kul­tuur, se aan­kon­di­ging dat ’n na­si­o­na­le simfonieorkes en operageselskap vir SuidA­fri­ka op die been ge­bring gaan word, was soos ’n skoot koue wa­ter vir die be­stuur van die Kaap­stad­se Fil­har­mo­nie­se Or­kes (KFO).

Die ont­stel­te­nis is nie oor die koms van ’n na­si­o­na­le or­kes nie, maar oor die ge­volg­li­ke ont­ne­ming van die jaar­lik­se reg­streek­se re­ge­rings be­fond­sing vir die KFO.

Of die twee an­der vol­tyd­se pro­fes­si­o­ne­le or­kes­te, die Jo­han­nes­burg­se en K­waZu­lu-Na­tal­se Fil­har­mo­nie­se Or­kes­te (JPO en KZNPO) ook voort­aan geen vas­te jaar­lik­se toe­ken­ning van die re­ge­ring gaan ont­vang nie, kon nie vas­ge­stel word nie, aan­ge­sien Bon­ga­ni Tem­be, uit­voe­ren­de hoof van al­bei or­kes­te, nie be­skik­baar was nie. H­len­gi­we But­he­le­zi, sy as­sis­tent, sê hy is in die bui­te­land en daar­na met sy jaar­lik­se ver­lof en sal dus nie kom­men­taar kan le­wer nie.

Hoe­wel daar nog ve­le on­be­ant­woor­de vrae oor die voor­ge­no­me na­si­o­na­le simfonieorkes is, meen or­kes­hoof­de dit is nie vol­hou­baar as die gro­ter ge­heel van ook mu­siek­op­lei­ding in ag ge­neem word nie.

Gaan dit ’n rei­sen­de or­kes wees? In­dien nie, waar sal dit ge­se­tel wees? Sal die le­de op­lei­ding verskaf soos daar van die be­staan­de or­kes­te ver­wag word?

Wat wel ver­wag word as die or­kes ge­reeld reis, is as­tro­no­mie­se by­ko­men­de ad­mi­nis­tra­tie­we en lo­gis­tie­ke kos­te. Dit sal ’n ver­kwis­ting van geld wees wat eer­der vir die kuns­te­naars of die be­staan­de or­kes­te be­taal kan word wat juis spar­tel om kop bo wa­ter te hou.

Lou­is Hey­ne­man, uit­voe­ren­de hoof van die KFO, sê ná ’n vyf maan­de lan­ge stryd om in­lig­ting van die na­si­o­na­le de­par­te­ment van kuns en kul­tuur te kry, is ein­de­lik kennis ge­gee dat ’n laas­te jaar­lik­se by­drae van R7 mil­joen in twee paai­e­men­te ge­le­wer sal word, 60% van­jaar en 40% vol­gen­de jaar. Vol­gens ’n be­trou­ba­re bron ont­vang die JPO en KZNPO elk so­wat R10 mil­joen per jaar van die re­ge­ring. Of dit ook ge­staak sal word, kon nie vas­ge­stel word nie.

Mt­hethwa se uit­gangs­punt is dat pro­vin­si­a­le re­ge­rings en mu­ni­si­pa­li­tei­te die plaas­li­ke or­kes­te gel­de­lik moet on­der­steun.

Hey­ne­man sê ’n ver­ga­de­ring sal on­ver­wyld be­lê word om die moont­lik­heid van meer be­fond­sing van dié re­ge­ring te be­spreek.

Of pro­vin­sies en mu­ni­si­pa­li­tei­te, wat reeds on­der er­ge fi­nan­si­ë­le en be­stuurs­druk is, ’n weg sal vind om sim­fo­nie­or­kes­te te on­der­steun, is eg­ter te be­twy­fel, meen F­re­drick Fou­rie, raads­voor­sit­ter van die Vry­staat­se Simfonieorkes (FSSO).

Die KFO ont­vang R3 mil­joen van die Wes-Kaap­se re­ge­ring en die Kaap­stad-me­tro, wat eg­ter net in 10% van sy jaar­lik­se be­gro­ting van R30 mil­joen voor­sien. So­wat 20% word uit kaart­jie­ver­ko­pe ver­kry en so­wat 50% van pri­va­te sken­kers.

Die F S SO ,’ n deel­tyd­se pro­fes­si­o­ne­le or­kes met’ n sterk op­lei­ding s kom­po­nent, ont­vang geen vas­te jaar­lik­se by­drae van die re­ge­ring nie. Die or­kes moet, wan­neer daar ge­leent­heid vir aan­soe­ke is, spe­si­aal aan­soek doen om ad hoc-by­dra­es van die Na­si­o­na­le Lo­te­ry en die Na­si­o­na­le Kuns­te­raad (NAC). Dit skep be­dui­den­de on­se­ker­heid.

Fou­rie sê dit het drie jaar ge­le­de ge­lei tot die stig­ting van die FSSO se Sim­fo­nie gee Le­we-pro­jek, wat poog om meer deur­lo­pen­de pri­va­te by­dra­es te ver­se­ker en be­ter be­plan­ning moont­lik te maak.

“Dit is nie ge­noeg om selfs ’n deel­tyd­se or­kes soos die FSSO aan die gang te hou nie. Soos vir al­le or­kes­te oor die wê­reld heen is re­ge­rings be­fond­sing nood­saak­lik, ver­kies­lik in’ n mo­del ge­grond op ’n ven­noot­skap tus­sen pri­va­te i­ni­si­a­tie­we en o­wer­heidsteun,” sê Fou­rie.

Die KFO is se­dert 2000 ver­skeie ke­re ge­her­struk­tu­reer “om by ’n ver­an­de­ren­de Suid-A­fri­ka aan te pas”, sê Hey­ne­man. Die le­de­tal is van 80 tot 50 ver­min­der, wat die ge­bruik van ad ho­c­spe­lers in die vier sim­fo­nie­se i­soe­ne nood­saak.

Die per­ma­nen­te spe­lers gee dus 120 kon­ser­te (re­pe­ti­sies uit­ge­sluit) per jaar son­der ro­ta­sie soos in an­der or­kes­te. Die be­stuur­span is aan­sien­lik klei­ner as vir soort­ge­ly­ke or­kes­te, ter­wyl be­soe­ken­de mu­si­ci be­reid is om, van­weë die or­kes se goeie re­pu­ta­sie, vir ’n klein ge­deel­te van hul nor­ma­le ta­rief te speel.

As ver­der in­ge­kort word, sal ge­hal­te en ge­leent­he­de vir op­ko­men­de mu­si­ci in die slag bly.

Fou­rie en Hey­ne­man stem saam dat ’n simfonieorkes se taak in Suid-A­fri­ka veel meer om­vang­ryk as net kon­sert uit­voe­ring sis. Die or­kes­te en hul­le de verskaf deur­lo­pen­de on­der­rig en op­lei­ding aan ’n nu­we ge­ne­ra­sie van mu­si­ci, waar­van ver­re­weg die mees­te in die towns­hips is.

Hul­le verskaf ook werk aan mu­si­ci en mu­siek­on­der­wy­ser s en i­den­ti­fi­seer en ont­wik­kel be­gaaf­de mu­si­ci (o­pe­ra­san­gers in­ge­sluit) so­dat hul­le op wê­reld­ver­hoë kan op­tree. Daar­by ves­tig hul­le ’n mu­siek­kul­tuur wat brood­no­dig is vir gees­tes­ver­ry­king en ge­meen­skaps­ont­wik­ke­ling in’ n land soos Suid-A­fri­ka.

Die FSSO en die KFO het al­bei jeug­or­kes­te on­der hul vlerk en le­wer on­ge­ë­we­naar­de werk in ’n uit­ge­brei­de op­lei­dings­pro­gram soos die KFO se Ma­sid­la­le wat van K­haye­lit­sha tot Atlantis aan­ge­bied word.

Al­bei die or­kes­hoof­de is dit eens dat re­ge­rings­geld, het­sy na­si­o­naal, pro­vin­si­aal of mu­ni­si­paal, on­ont­beer­lik is vir die voort­be­staan van ’n simfonieorkes en dat ’n simfonieorkes on­ont­beer­lik is vir ge­meen­skap­pe.

Di­ri­gent Per­ry So re­pe­teer on­langs saam met die KFO en le­de van die jeug­or­kes. Die op­lei­dings­pro­gram­me gaan die eer­ste ge­raak word in­dien die or­kes sy be­dry­wig­he­de moet staak of ont­bind.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.