GESOEK: DIE SLIMSTE PLAN TER WÊRELD

Landbouweekblad - - Redakteursbrief -

Ons het ver­le­de week Land­bou­week­blad en die O­ver­berg-re­nos­ter­veld­be­wa­rings­trust se mees on­lang­se veld­dag by Na­pier ge­hou. Die veld­dae bring boe­re, plant­kun­di­ges en e­ko­loë in die veld by­een om van me­kaar te leer, en maak die skaam­ste mense spraak­saam.

Dr. O­det­te Cur­tis-S­cott en haar s­pan se e­nor­me taak om re­nos­ter­veld, een van die mees be­dreig­de veld­ti­pes ter wêreld, te pro­beer be­waar en her­stel, word saam met boe­re aan­ge­pak. Nie­mand weet hoe re­nos­ter­veld ge­lyk het voor die mens be­gin paaie bou, sand myn, ploeg en vee aan­hou het nie. Aan­hou­den­de en waag­moe­di­ge eks­pe­ri­men­te toon eg­ter re­nos­ter­veld moet soms ge­brand en vir kort tye be­wei kan word — we­lis­waar nie té straf of té lig nie — en dat boe­re as voog­de van die grond deel van die prent­jie moet wees.

Soos O­det­te en haar s­pan elke dag moet uit­vind hoe om re­nos­ter­veld te be­stuur, sal Suid-A­fri­ka­ners on­ge­loof­lik vin­ding­ryk moet wees om die o­pen­ba­re be­lang, die ei­se van grond­lo­se mense én die be­lan­ge van grond­be­sit­ters in die grond­her­vor­mings­pro­ses te ba­lan­seer, skryf adv. Tembeka Ngcukaitobi on­langs in Mail & Gu­ar­di­an.

Soos by re­nos­ter­veld­her­stel kan daar nie net een me­to­de of plan wees nie. Tembeka skryf grond­res­ti­tu­sie gaan nie grond­loos­heid en ha­we­loos­heid op­los nie. Daar­voor moet her­ver­de­ling ook op­ge­kom­man­deer word, al is dit óók nie die to­wer­staf­fie waar­op die land hoop nie. As ons nie wil hê die e­li­te moet her­ver­de­ling vir self­ver­ry­king kaap nie, moet ons die­ge­ne wat grond moet kry, deur­sig­tig en dui­de­lik i­den­ti­fi­seer. As ons hoop om maat­skap­li­ke ver­an­de­ring deur grond­her­vor­ming te­weeg te bring, sal ar­mes be­voor­deel moet word.

Die ad­vo­kaat, wat saam met landbou-be­ken­des in pres. Cy­ril Ra­map­ho­sa se grond­pa­neel dien, skryf ook om­dat ons ver­wag grond­her­vor­ming moet voor­uit­gang, ge­lyk­heid en vry­heid be­vor­der, het die staat ’n plig om be­guns­tig­des so­da­nig te on­der­steun dat hul­le die ver­moë het om die grond pro­duk­tief te ge­bruik.

As boe­re voel die las van maat­skap­li­ke trans­for­ma­sie word bui­ten­spo­rig op hul­le ge­plaas, dink weer. Boer­de­ry is maar een ska­kel in waar­de­ket­tings wat die landbou se by­drae tot die e­ko­no­mie gro­ter maak as die 2,5% wat ge­woon­lik voor­ge­hou word.

In sy praat­jies wys prof. Fer­di Mey­er van die U­ni­ver­si­teit van P­re­to­ria dees­dae hoe ge­kon­sen­treerd Suid-A­fri­ka se e­ko­no­mie in die han­de van ’n min­der­heid is. Dit be­te­ken nie net grond­be­sit nie. Kyk maar hoe lyk die mark­aan­deel van saad-, kuns­mis- en land­bou­che­mie­se maat­skap­pye.

As ons nie bre­ër deel­na­me aan die e­ko­no­mie kry nie, kan ons a­nar­gie ver­wag. Prof. Ben Cous­ins van Plaas het op Land­bou­week­blad en A­gri SA se grond­be­raad in Be­la-Be­la ge­sê grond­her­vor­ming kan nie die groot pro­ble­me van ar­moe­de en on­ge­lyk­heid op­los nie, maar sterk lei­er­skap is no­dig om te keer dat ver­woes­ten­de vor­me van po­pu­lis­tie­se be­leid toe­neem. Wat op aar­de het dit met die be­wa­ring van re­nos­ter­veld te doen? Die O­ver­berg-re­nos­ter­veld­be­wa­rings­trust het ne­de­rig be­gin, maar O­det­te het van meet af aan pro­beer ver­staan wat­ter druk boe­re er­vaar en geen steen on­aan­ge­roer ge­laat om hul­le te laat ver­staan wat hul­le kan doen om re­nos­ter­veld te help be­waar nie.

Eint­lik be­hoort ons aan te dring op veld­dae saam met le­de van die grond­pa­neel. Dit is dalk die e­nig­ste ma­nier waar­op die slimste grond­plan­ne vir elke ge­bied na vo­re sal kom. — AMELIA GENIS (Chris Bur­gess is met ver­lof.)

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.