DIE HOM­MEL­TUIG IS DIE BOER SE VRIEND

Hoe­kom sal jy die werk doen, as hier­die klein tui­gie dit vir jou kan doen?

SA Jagter Hunter - - VOORBLAD -

FA­NIE COM­BRINK

Hom­mel­tuie of dan nou dro­nes, soos daar in die al­ge­me­ne spreek­taal na hier­die klein “vlieg­tui­gies” ver­wys word, is ui­ters han­dig vir ’n wye ver­skei­den­heid ta­ke. Daar word am­per daag­liks nu­we ge­brui­ke vir hul­le uit­ge­vind en dit het my so ’n tyd ge­le­de aan die dink ge­sit...

In my jon­ger dae by die WNNR het ons ’n gry­ropla­ne ge­bou, want die te­o­rie was dat, as daar ’n romp bui­te-om die skroef is, die tuig meer sta­biel en be­weeg­lik sal wees as ’n he­li­kop­ter son­der ’n romp. Die tuig was klein en met sy skroef van een me­ter lank, het dit goed ge­vlieg, maar ons kon dit nie so lek­ker be­heer nie en met die der­de po­ging het ons die ding in die grond vas­ge­vlieg.

Dis on­ge­loof­lik dat dit 50 jaar ge­neem het om daar­die des­tyd­se in­ge­ni­eurs­droom uit­ein­de­lik

’n werk­lik­heid te sien word met die ont­wik­ke­ling van die mo­der­ne hom­mel­tuig. Die woord dro­ne be­te­ken mos maar om te dreun en ek sou dink dat die mo­der­ne dro­ne se naam in A­fri­kaans eint­lik ’n dreun­tuig moes wees. Maar dit dreun nou ook nie reg­tig nie, die klein tui­gies wat baie bur­ger­li­kes ge­bruik, zoem meer soos ’n by – van­daar die naam hom­mel­tuig. Ek ge­bruik maar dro­ne in die artikel om­dat die mees­te men­se die En­gel­se naam ge­bruik.

’n Dro­ne is, een­vou­dig ge­stel, ’n kom­bi­na­sie van vier “e­lek­tro­nie­se he­li­kop­ters” wat in een tuig saam­ge­voeg is. Twee van die stel­le lem­me draai links-om en twee stel­le draai regs-om, wat aan ’n dro­ne on­ge­loof­li­ke sta­bi­li­teit en han­teer­baar­heid ver­skaf. Weens dié tuig se on­ge­loof­li­ke vlieg­ver­mo­ëns kan al­ler­lei e­lek­tro­nie­se ap­pa­ra­te, ka­me­ras en dies meer, daar­aan ge­kop­pel word om dit te om­skep in een van die han­dig­ste werk­tuie van ons mo­der­ne eeu.

Weens die tuig se prak­tie­se waar­de en sy be­kos­tig­baar­heid kan dit ook deur boe­re baie ef­fek­tief aan­ge­wend word. Dis ver­al waar­de­vol vir plaas­be­vei­li­ging, maar kan ook ge­bruik word om die­re te soek, ge­saai­des te e­va­lu­eer, veld­bran­de waar te neem, hei­nings en toe­rus­ting te in­spek­teer en ve­le meer. Dit kan baie tyd en brand­stof spaar ter­wyl al die in­lig­ting be­kom en op ’n re­ke­naar af­ge­laai word. Dro­nes kan ge­pro­gram­meer word om se­ke­re vlug­roe­tes te volg en na die vol­tooi­ing van die vlug­plan of roe­te na sy p­lek van ver­trek te­rug te keer.

Ek het twee ti­pes aan­wen­dings vir boe­re ont­wik­kel wat met dro­nes ge­bruik kan word. Een is ge­mik op plaas­vei­lig­heid en die an­der op wild­boe­re wat bok­ke moet pyl of do­seer.

HELP BE­VEI­LIG PLAAS

Kom ons kyk eers na plaas­be­vei­li­ging. Al ons ont­wik­ke­lings is met stan­daard- dro­nes ge­doen, maar daar is gro­ter mo­del­le wat ver­der kan vlieg en meer ge­wig kan dra. El­ke dro­ne het sy eie na­vi­ga­sie­stel­sel en kan baie vin­nig na plek­ke ge­stuur word om waar­ne­ming te doen. Ter­wyl dit in die lug is, kan fo­to’s ge­neem en vi­deo-op­na­mes ge­maak word wat dan na ’n ta­blet of sel­foon te­rug­ge­stuur kan word.

Die DJI P­hantom 4- dro­ne wat ons ge­bruik kan tot 7km ver gaan kui­er op ’n hoog­te van meer as 100m teen ’n vlug­spoed van tot 70km/h. Die be­heer­stel­sel wat ook die ta­blet huis­ves, is baie een­vou­dig en ver­skil­len­de op­drag­te word met die druk van ’n knop­pie of hef­boom uit­ge­voer. Bat­te­ry­leef­tyd kan die tuig vir 25 mi­nu­te in die lug hou en as die bat­te­ry se krag laag raak, sal die dro­ne self te­rug­keer na die ver­trek­punt. Die dro­ne het ook ’n be­sker­mings­ak­sie wat ver­hoed dat dit in bo­me of ge­boue vas­vlieg. Wan­neer die dro­ne op­styg gaan dit ou­to­ma­ties tot op ’n hoog­te van 1.2m waar dit dan hang en wag vir jou be­ve­le of die pro­gram wat sy roe­te be­paal, voor­dat dit ver­trek. As dit soek raak of jy sien nie meer die tuig nie, druk jy ’n knop­pie en die dro­ne sal dan te­rug­keer na die p­lek van­waar dit op­ge­styg het.

Een van die bes­te vorms van plaas­be­vei­li­ging is wan­neer die dro­ne saam met veld­ka­me­ras in­ge­span kan word vir voor­af waar­sku­wing. Ons ver­skaf ook hier­die ge­ka­moe­fleer­de ka­me­ras. Die ka­me­ras moet op stra­te­gie­se plek­ke ge­plaas word waar on­ge­mag­tig­de per­so­ne toe­gang tot die plaas kan kry. Dan word die kamera met jou sel­foon ge­ka­li­breer om dit in staat te stel om da­de­lik die fo­to wat ge­neem is na jou sel­foon te stuur. So­dra die fo­to van ’n be­tre­der ge­neem word, lui jou sel­foon en kan jy die fo­to daar­op sien. So weet jy da­de­lik waar op die plaas of rond­om jou huis die be­tre­der be­weeg.

Die kamera kan fo­to’s tot op 22m neem en die hoek van die lens se vi­sie is 57 gra­de. Hier­die stel­sel kan só ge­ak­ti­veer word dat die fo­to’s na ver­skeie sel­fo­ne ge­stuur word en dit kan selfs na te­le­vi­sie­skerms ge­stuur word as daar WiFi be­skik­baar is. So kan jy ver­hoed dat jy on­ver­wags deur be­tre­ders ver­ras word. In ge­bie­de waar sel­foon­op­vangs swak is, kan ’n lug­draad van tot 20m lank aan­ge­bring word om die sein te ver­sterk (bei­de by die huis en waar die kamera op­ge­rig is). ’n Klein son­pa­neel ie­wers na­by die kamera kan ook ver­se­ker dat sy bat­te­ry nooit pap word nie.

Weet jy waar die be­tre­ders op jou ei­en­dom be­weeg, kan die dro­ne ge­stuur word om hul­le op te spoor. As die per­so­ne op­ge­spoor word en die beeld op die ta­blet ver­skyn, kan hul­le “ge­merk” word en dan word die fol­low »

» me- stel­sel ge­ak­ti­veer wat die dro­ne in staat stel om die men­se te volg waar­heen hul­le ook al pro­beer weg­hard­loop of weg­kruip.

Vir nag­soek is daar twee kamera-op­sies. Eer­stens: FLIR. Dié kamera tel die lig­gaams­hit­te van die per­soon op om so­doen­de sy beeld te wys. Dit het eg­ter be­per­kings. Vroeg­aand is die boom­stam­me, klip­pe en selfs die grond nog warm en ver­toon dan ook pro­mi­nent in die beeld. Sou die per­soon ie­wers dood­stil staan, kan dit moei­lik wees om hom te sien. La­ter in die aand as dit koe­ler is, is die beeld baie dui­de­li­ker sig­baar. Daar is ook ’n kos­te­fak­tor ver­bon­de aan die FLIR-ka­me­ras – hoe meer jy be­reid is om te be­taal, hoe be­ter is die in­lig­ting wat dit gee. Die gro­ter een­he­de is ook swaar­der en sal ’n gro­ter dro­ne be­no­dig.

Die twee­de op­sie is die la­e­lig­of ske­mer­ka­me­ra wat ons be­mark. Wan­neer dit saam met ’n goeie kol­lig aan­ge­wend word (wat aan die dro­ne ge­kop­pel is) kan dit baie ef­fek­tief in die nag ge­bruik word om be­tre­ders op te spoor en te volg. Dié kom­bi­na­sie is no­dig, want die ske­mer­ka­me­ra al­leen werk nie so goed nie. Met die kol­lig daar­by word die veld goed ver­lig tot op hoog­tes van 30 me­ter en is per­so­ne baie dui­de­lik sig­baar.

VERDOWINGSPYL IN DIE LUG

Goed, nou kom ons by die ver­dow-ings­pyl­ge­weer. Dit was toe ek be­sig was om ’n ver­do­wings-pyl­ge­weer te ont­wik­kel wat deur ’n dro­ne ge­dra kan word, dat na­vrae deur boe­re my eint­lik ge­dwing het om die vei­lig­heid s toe­pas­sing te ont­wik­kel.

Die nor­ma­le ma­nier waar­op die­re soms ge­pyl word, is deur van ’n he­li­kop­ter ge­bruik te maak, want jy kan nie al­tyd te voet na­der gaan om die­re te pyl nie. Soos al­mal se­ker weet is he­li­kop­ters baie duur om in die lug te hou. Die pyl­ge­weer kan dus vir wild­boe­re baie tyd en geld spaar en is een­vou­dig om te ge­bruik (vol­le­di­ge in­struk­sies word saam met die een­heid ver­skaf).

Die he­le een­heid is lek­ker klein en saam met die ge­groef­de loop weeg dit net 380 gram. Dit werk met .22-slag­dop­pies en kan vir ver­do­wing en do­se­ring ge­bruik word. Jy kan by­voor­beeld tot 5cc-bos­luis­mid­del op ’n dier plaas. Ons “pyl­ge­weer” het ’n klein slot­ak­sie en wan­neer dit ge­span is, is daar ’n e­lek­tro­nie­se ser­vo wat die snel­ler van­af die dro­ne se kon­tro­le af­sit. Die e­ner­gie van die een­heid (met an­der woor­de van hoe hoog af jy die pyl wil skiet) is ook ver­stel­baar vir ver­skeie aan­wen­dings. Die dro­ne word ge­stuur om reg bo die dier te hang wat ge­pyl moet word en die pyl word dus reg­uit na on­der­toe ge­skiet. As die dier eers ge­merk is op die ta­blet se skerm, kan die dro­ne dit volg deur die fol­low me- stel­sel. Dit is dus nie no­dig om weer die dier te moet “soek” nie.

Deur die reg­te ti­pe groe­we te ge­bruik kan jy met ’n loop wat s­legs 180mm lank is, py­le be­hoor­lik sta­bi­li­seer. Die pyl­ge­weer- een­heid word op die voet­stuk van die dro­ne ge­mon­teer deur mid­del van twee skroe­we. Dis mak­lik ver­wy­der- baar, sou jy die dro­ne vir an­der funk­sies wou ge­bruik.

Ons het py­le wat ’n hal­we cc-, 1cc-, 2cc-, 3cc- en ook 5cc-ver­do­wings­mid­del of do­seer­mid­del kan dra. Die 5cc-plas­tiek­pyl breek by­voor­beeld op die dier se vel op en “plant” do­seer­mid­del in ’n 100mm-kol op sy lyf. * Vir vol­le­di­ge in­lig­ting oor die dro­ne en die stel­sels wat hier­bo be­skryf is, as­ook pryse, kon­tak as­se­blief vir Fa­nie Com­brink by fa­nie­com­brink@gmail.com of vir Pe­ter by pe­ter@cri­mes­to­pin­fo.co.za

Só lyk die hom­mel­tuig met die “pyl­ge­weer” daar­aan ge­mon­teer wat die skry­wer ont­wik­kel het.

Hom­mel­tuig en py­le nie vol­gens skaal. ’n Ver­skei­den­heid py­le wat doof­mid­dels of do­seer­mid­dels be­vat kan in die pyl­ge­weer ge­bruik word. Die loop van die pyl­ge­weer is s­legs 18cm lank.

Só lyk die veld­ka­me­ra wat ge­bruik kan word om fo­to’s na sel­fo­ne toe te stuur. Dit kan as ’n vroeë waar­sku­wing­me­to­de ge­bruik word om be­tre­ders op ei­en­dom­me te i­den­ti­fi­seer.

Die be­heer­pa­neel met ’n ta­blet daar­aan ge­kop­pel waar­op die beeld ver­skyn wat deur die hom­mel­tuig se kamera af­ge­neem word.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.