Gawes uit die Sand

Ri­na T­heron is lief vir die Sand­veld, sy men­se, sy sto­ries ... en bo­wen­al sy kos. Dis soos jou ma se kos, jou ou­ma s’n. En dit laat jou mond kwyl, man!

Sarie Kos - - Inhoud - deur HERMAN LENSING fo­to’s MICHAEL LE GRANGE teks LYDIA VAN DER MERWE

Sy

het 42 jaar ge­le­de as “in­kom­mer” op Lei­poldt­vil­le in die Sand­veld, Wes-Kaap, nes­ge­skop. En Ri­na T­heron, oor­spronk­lik van Knys­na se wê­reld, het ge­smag na ’n stuk­kie groen. Dit was ’n droë jaar. En die vol­gen­de jaar óók.

“Kyk, nooi­en­tjie, die Sand­veld werk só,” het oom JanFrans Vis­ser een og­gend voor kerk ge­sê. “Eers wil jy net hier weg­kom, maar die sand hou jou vas. Hoe meer jy spar­tel en spook, hoe vas­ter val jy vas. En la­ter, as jy kán weg­kom, dan wil jy nie meer nie.”

Nét so. Ná haar man, Ma­ri­us, se dood in ’n mo­tor­fiets­on­ge­luk in 1996, het sy ge­bly. “Ek kon nie pad­gee nie.” In­teen­deel, dié boer se vrou het boer­vrou ge­word. Aan­vank­lik met brah­ma­ne en aar­tap­pels, la­ter ja­re dor­pers. “Die mans­men­se het wed­den­skap­pe aan­ge­gaan hoe lank ek gaan oor­leef. Toe ek dit hoor, het ek be­sluit ek gaan hul­le wys.”

En sy hét. Sy was on­der an­de­re die eer­ste vroue-di­rek­teur van Bo­land A­gri (nou Kaap A­gri); eer­ste ge­re­gis­treer­de vroue-aar­tap­pel­moer-kwe­ker in die Sand­veld; en eer­ste vrou wat voor­sit­ter was van die Lei­poldt­vil­le­boe­re­ver­e­ni­ging. In 2000 top­pro­du­sent vir na­si­o­na­le mark­te in die Vrou­e­boer van die Jaar-kom­pe­ti­sie (aan­ge­bied deur die De­par­te­ment van Land­bou).

Sy woon steeds op die plaas, Aan het Berg, maar ver­huur die boer­de­ry se­dert 2017. Van die ou op­stal met sy klei­mu­re en riet­dak waar sy as jong mei­sie op die ys­li­ke hout­stoof ge­kook het, is nog net ’n skil­de­ry oor. Die ge­wels het uit­me­kaar be­gin trek. Maar haar groen­te­tuin, dís steeds haar trots. Vlak in die se­wen­tig, be­gin die spit­te­ry haar on­der­kry en sy kry hulp daar­mee. “Dis lek­ker om iets te hê wat jy kan oes, waar­na jy kan kýk. Een­maal ’n boer ...”

Des­tyds, as jong ge­trou­de, het sy haar man ge­vra: “As­se­blief, ploeg ’n stuk­kie grond om die huis, breed ge­noeg dat ek tuin kan maak.” Dit was rou aar­de, vol per­de­gras. Hy’t dit met die trek­ker­tjie om­ge­ploeg en met ha­kies­draad toe­ge­span. Al die fou­te wat ’n tui­nier kan maak, het sy daar ge­maak. Só het sy ge­leer. En sy leer stééds. As groot groen­te-e­ter het sy ná ’n be­soek aan C­hi­na vroe­ër van­jaar ’n bam­boes­sto­mer ge­koop. “Ek is ver­sot op die ma­nier waar­op hul­le kook, el­ke groen­te se in­di­vi­du­e­le smaak bly be­houe.”

Ri­na het Yan­tai, C­hi­na, be­soek om ’n toe­ken­ning te ont­vang vir haar boek, Sand­veld­kos: Kos­nos­tal­gie en

sto­ries van gis­ter* (self­ge­pu­bli­seer). Dit was die Gour­mand Wor­ld Cook­book-toe­ken­nings se A­fri­ka-wen­ner in die kon­trei­kos-ka­te­go­rie. En som­mer die ge­leent­heid ge­bruik om saam met haar dog­ter, La­e­ti­tia, meer van C­hi­na te sien.

Sand­veld­kos is ook ver­le­de jaar as bes­te self­ge­pu­bli­seer­de boek aan­ge­wys in die kos­ka­te­go­rie van die SA In­de­pen­dent Pu­blis­hers-toe­ken­nings.

Met die boek kon sy haar pas­sie vir geskiedenis en kos kom­bi­neer. “Ek wou die u­nie­ke leef­wy­se van die Sand­veld se men­se vir die na­ge­slag be­waar. Die heer­boon­tjie word by­voor­beeld net in die Sand­veld ver­bou. Dis veel­sy­dig, jy kan dit in­span as voor­ge­reg of slaai, of warm be­dien as by­kos. Ons SuidA­fri­ka­ners on­der­skat boon­tjies oor die al­ge­meen. Ons is ge­neig om daar­aan te dink as sop in die win­ter. Of iets wat an­der men­se eet. Die C­hi­ne­se eet gaar rooi­bo­ne saam met geel­mie­lie­pit­te vir ont­byt. En meng gaar, ge­kleur­de boon­tjies vir slaai, mooi én lek­ker.” Een­vou­di­ge, voed­sa­me kos, nes die Sand­veld s’n.

Die Sand­veld se grond is soos op geen an­der plek nie, wit en san­de­rig. “Die aar­tap­pels is daar­om spier­wit, met geen mer­ke op die skil en ver­groei­ings nie. Die grond is son­der klui­te en bied nie weer­stand as die aar­tap­pel ge­vorm word nie, ’n per­fek­te o­vaal.” >

“Haar aar­tap­pel suur­deeg­brood ruik soos my ou­ma se kom­buis. Die soet geur van die suur­deeg vul jou mond en ag­ter­na bly die sag­te geur van roos­ma­ryn en grow­we sout ag­ter van die sop wat Ri­na voor­ge­sit het. Dit proe soos nog” Herman

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.