Ons kind voel ‘uit’ tus­sen su­per­ryk skool­maats

Ons kind is in ’n duur pri­va­te s­kool. Ek en my man werk hard en moet die sen­te mooi om­draai om al­les te be­taal. Skool­geld vreet ’n groot hap uit ons be­gro­ting, maar ons wil haar ge­noeg ge­leent­he­de bied om reg te wees vir die toe­koms. Baie van haar skool­ma

Sarie - - DILEMMAS - Op­voed­kun­di­ge siel­kun­di­ge van P­re­to­ria

Kry jou e­mo­sies on­der be­heer. Mis­kien moet jy leer – ook in an­der a­re­as van jou le­we – hoe om frus­tra­sie te han­teer as jy voel jy word nie ge­hoor nie. Baie men­se er­vaar ’n huil­bui as ma­ni­pu­la­sie.

Jy het nie nood­wen­dig jou loop­baan ge­kel­der nie; jy kan ge­woon­lik din­ge reg­stel. Sê vir jou baas dit was ’n een­ma­li­ge ge­beur­te­nis. “Ek is jam­mer dat ek oor­e­mo­si­o­neel was. Dit is nie ge­skik­te ge­drag by my werk nie,” kan won­de­re ver­rig. Moet nie een of an­der ver­sko­ning, soos moeg­heid, voor­hou as die re­de vir jou ge­drag nie. Ont­hou, jy kan niks aan die ver­le­de doen nie. Nou kan jy net kon­sen­treer op jou ge­drag in die toe­koms.

Vra ook of jul­le weer die pro­bleem wat tot jou huil­bui ge­lei het, kan be­spreek so­dat jy be­ter in­sig kan kry. Sê jy is ge­steld daar­op om pro­ble­me op te los en ’n wen-wen­si­tu­a­sie te be­werk­stel­lig. Maak ’n punt daar­van om goed te luis­ter en min te praat. Bly koel­kop. Kin­ders be­vind hul­self dik­wels in ’n ma­te­ri­a­lis­tie­se kul­tuur, waar men­se glo be­sit­tings is die sleu­tel tot ge­luk. Kin­ders uit sul­ke hui­se kan soms die­ge­ne wat nie so be­voor­reg is nie, oor­deel. Jy as ou­er kan nie dié werk­lik­heid ver­an­der nie. Jy moet wel leer om dit reg te be­stuur.

Die ou­ers van min­der ge­goe­de kin­ders moet diep na­dink oor wat hul­le hul kin­ders wil leer, want kin­ders se ge­drag is ’n spie­ël­beeld van ou­ers s’n. As jy as ou­er dus kla om­dat jy voel jy skiet te kort, of as jy al­tyd méér be­geer, hoor jou kin­ders dit en voel ook min­der­waar­dig.

Wees ver­se­ker dat kin­ders méér soek as be­sit­tings. Dit is dus nie die ein­de van die wê­reld as hul­le nie al­les kan kry wat hul maats het nie. Hul groot­ste be­hoef­te is om tyd met die ge­sin en hul ou­ers te be­stee. Kyk min­der te­le­vi­sie, moe­nie so lank op die in­ter­net speel nie. Leer jou kin­ders dat bui­te­lug­ak­ti­wi­tei­te soos swem, stap en om met die troe­tel­die­re te speel ge­woon­lik gra­tis (en lek­ker!) is. Doen dit saam met hul­le so­dat hul­le kan sien jou da­de eg­go jou woor­de.

Moe­dig jou kroos aan om by lief­da­dig­heids­or­ga­ni­sa­sies as vry­wil­li­gers te werk. Dít maak jou oë oop en dan be­sef jy hoe be­voor­reg jy wel is. Ver­tel hul­le ook hoe jou werk jou ver­vul. So kry hul­le die bood­skap dat jul­le nie nét vir die gel­de­li­ke be­lo­ning werk nie, maar dat an­der din­ge jul­le ook mo­ti­veer om jul bes te doen.

Wan­neer jul dog­ter ’n be­hoef­te het aan meer ma­te­ri­ë­le din­ge, soos ’n slim­foon, ta­blet of kle­re met ge­sog­te e­ti­ket­te, moe­dig haar aan om self plan­ne te be­raam om dié doel­wit­te te be­reik. Só leer ken sy die ver­band tus­sen har­de werk, geld en be­sit­tings. Dit is ’n baie waar­de­vol­le les vir die vol­was­se le­we en gee ’n kind ’n sin van be­vre­di­ging. Dít ver­sterk ook haar self­beeld.

Dit­was ’n bie­tjie vreemd toe Manie van sy sa­ke­trip­pie te­rug­keer en sy tas eer­der in- as uit­pak. Voor­dat Engela van Ton­der-s­try­dom be­sef wat aan­gaan, ver­dwyn Paar­tief­rik­ka­del (ge­noem­de eks) by die voor­deur (en haar le­we) uit. Eers la­ter hoor sy van Ro­sa, die kak­tus­bloei­sel­tjie wat Manie op sy t­rip­pie ont­moet het. Sy bly al­leen in die gro­te huis ag­ter, haar e­nig­ste ge­sel­skap die hond, Ju­li­us die Sag­moe­di­ge.

Dís die ver­haal wat hom af­speel in die to­neel­stuk My bril­jan­te eg­skei­ding*, Ge­ral­di­ne A­ron se wê­reld­tref­fer, wat ver­taal is deur Hen­nie van G­reu­nen en van­jaar by die KKNK te sien is. A­ron het die stuk ná haar eie eg­skei­ding ge­skryf en dis dus ou­ten­tiek, s­naaks en hart­roe­rend, sê Hen­nie.

Engela en Paar­tief­rik­ka­del se huis­hul­pe ken me­kaar en so bly sy op hoog­te van wat in sy le­we aan­gaan. Dis pyn­lik, maar sy kan haar­self nie help nie. Hul­le lag heel­tyd, hoor sy. Sy sien hom saam met sy mei­sie-van-die-oom­blik (hy ryg hul­le in) op die rol­trap­pe en hul­le staan een­been­tjie. Dit was óns ding, sê sy seer­ge­maak.

“Ek dink dis nor­maal om ná ’n eg­skei­ding ’n bie­tjie ob­ses­sief oor jou eks te wees,” re­ken ak­tri­se Ant­hea T­homp­son, wat die rol van Engela ver­tolk. “Jy wil weet of en hoe hy aan­be­weeg. Dis deel van die pro­ses om vre­de te maak daar­mee.”

Ob­ses­sie is in­der­daad ’n werk­li­ke fi­si­o­lo­gie­se re­spons ná ’n ge­bro­ke ver­hou­ding, vol­gens dr. He­len Fis­her, ’n na­vor­ser aan die Kin­sey-in­sti­tuut in A­me­ri­ka wat baan­bre­ker-na­vor­sing oor die liefde doen. Die de­le van die brein wat ver­hel­der as jy na ’n fo­to van jou eks kyk, is die­self­de as dié wat met pyn en ver­sla­wing ge­as­so­si­eer word, vol­gens haar na­vor­sing. Liefde is dus net so ver­sla­wend soos sterk dwelm­mid­dels en wan­neer jy dit s­kie­lik ver­loor, kan dit fi­sie­ke pyn ver­oor­saak. Die meer­der­heid men­se in die s­tu­die het ge­sê hul­le dink so­wat 85% van die tyd aan hul eks.

Toe Adele ein­de ver­le­de jaar haar ge­voel­vol­le en­kel­snit-cd, Hello, uit­reik, het vroue van al­le ou­der­dom­me weens bit­ter­soet her­in­ne­rin­ge nos­tal­gies ge­raak. Die vi­deo, in strak-se­pia, wys hoe sy hart­seer by ’n ven­ster uit­kyk en haar sel­foon dop­hou. In die lied­jie sin­speel sy daar­op dat sy dit moei­lik vind om ná ’n ver­hou­ding aan te be­weeg. Hello, it’s me, I was won­de­ring If af­ter all the­se y­e­ars you’d li­ke to Meet and go o­ver e­ver­y­thing They say that ti­me’s sup­po­sed to he­al ya But I ain’t do­ne much he­a­ling Sy ver­woord iets waar­oor tal­le vroue klaar­blyk­lik droom – om op­nuut ban­de met ’n ver­lo­re liefde te smee. Die lied­jie het 64% van vroue ge­ïn­spi­reer om ’n eks te kontak in ’n po­ging om ou dra­de weer op te tel. En net 17% van mans, vol­gens ’n aan­lyn op­na­me deur die web­blad w­hat­syour­pri­ce.com waar­in so­wat 41 000 on­ge­trou­de mans en vroue be­trek is.

In die ver­le­de kon ’n ou liefde boon­op teen die sons­on­der­gang ver­dwyn. Nou, dank­sy so­si­a­le me­dia, kan hy steeds al­om­teen­woor­dig in jou le­we wees. Jy kan hom in die ge­heim ob­ses­sief in die ku­ber­ruim “ag­ter­volg”, wroeg oor hoe mooi sy nu­we liefde is.

“On­ce bitten and twi­ce shy, I keep my dis­tan­ce but you still ca­tch my eye,” sing Ge­or­ge Mi­cha­el in sy lied­jie “Last Chris­t­mas”.

Hoe­kom suk­kel ver­al vroue klaar­blyk­lik om aan te be­weeg? Jy wil hom dalk nie eens te­rug­hê nie. Is mis­kien lank­al weer ge­luk­kig ge­troud. Tog sleep jy hom ge­reeld by ge­sprek­ke in, skel jy hom van voor­af uit. Dalk om­dat vroue nie kan be­rus voor ons in­sig het oor waaróm die ver­hou­ding ont­spoor het nie?

Vroue is oop om te be­spreek wat in die ver­hou­ding ver­keerd ge­loop het. Ter­wyl die meer­der­heid mans ver­kies om net aan te be­weeg, vol­gens die w­hat­syour­pri­ce.com-op­na­me. Dalk lê die knoop daar.

Engela bel Paar­tief­rik­ka­del: “Is daar nie iets waar­oor ons moet praat nie?”

“Wat?” sê hy. Sy wil ant­woord: “Soos die feit dat jy my man was en ek my he­le le­we lank vir jou lief was.” Maar sy sê: “Is jy se­ker ons doen die reg­te ding?”

Sy wil ge­sels, weet waar is die mens wat sy ja­re lank ge­ken het. “Ek weet die man vir wie ek lief is, is daar­bin­ne.” Hy is nie. Hy is ’n nu­we man. Maar as hy nie daai man is nie, is sy nie daai Engela nie. En wie is sy dan? Só ver­dui­de­lik Ant­hea.

Dis uit­ein­de­lik maar bin­ne jou­self waar die ant­woor­de lê. En jy moet deur ’n pro­ses van self­on­der­soek gaan om be­rus­ting te kry.

Maar eers moet jy die ver­lie­se oor die “ver­raad” of “on­reg” deur­werk, sê Trui­da Hey­mann, siel­kun­di­ge be­ra­der van Kaap­stad. Self­on­der­soek is ge­woon­lik ’n na­tuur­li­ke uit­vloei­sel daar­van. Jy moet eers voel jy het die reg om woe­dend te wees voor­dat jy jou aan­deel in die eg­skei­ding kan pro­beer be­paal. Self­on­der­soek is aan­vank­lik te pyn­lik.

Dit verg e­ner­gie om aan te be­weeg. E­ner­gie wat deur ’n on­af­ge­han­del­de rou­pro­ses ge­van­ge ge­hou word. Dit word sta­dig­aan vry­ge­stel, soos wat jy Daar­ag­ter skuil ge­woon­lik in­ten­se hart­seer. Maar ons is bang vir hart­seer en glo dit maak ons swak. Nie­mand hou van ’n tra­ne­ri­ge vrou nie. Woe­de is die mak­lik­ste e­mo­sie en laat jou boon­op sterk voel. Vroue haak dik­wels hier vas. “Dit kan nie wees nie, hy gaan sy fout ag­ter­kom en te­rug­kom . . .” Of: “As hy net wil praat, ver­dui­de­lik . . .” Die waar­heid is dat hy meest­al nie sy eie dryf­krag­te ken of wil ver­staan nie, sê Trui­da. “My er­va­ring is dat die mees­te mans nie weet waar­om hul­le by­voor­beeld op ’n an­der vrou ver­lief raak nie.”

Vol­gens haar kom skok en ont­ken­ning ook dik­wels by vroue voor wat Pa of Ma se prin­ses was. Jy kan dit nie klein­kry dat ie­mand jou soos ’n ou lap weg­gooi nie. Dit pas glad nie in jou ver­wy­sings­raam­werk nie.

’n Ou trau­ma wat jy nooit ver­werk het nie, kan ook weer deur ’n eg­skei­ding los­ge­ruk word. En jou by woe­de, skok en ont­ken­ning laat vas­steek. Jou pa wat oor­le­de is toe jy klein was. Of dalk het hy ’n af­fair aan­ge­knoop en jul­le net so ge­los.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.