Nooit goed ge­noeg? Dink weer

Vroue is ge­neig om hul­self te on­der­skat, wys ver­skeie stu­dies – deels oor hoe ons groot­ge­maak word. Maar dit kán ver­an­der

Sarie - - Inhoud - DEUR DELIA DU TOIT

Vrou­e­reg­te het dalk die af­ge­lo­pe paar de­ka­des met ras­se skre­de ver­be­ter, maar in die sa­ke­wê­reld t­rek vroue steeds aan die kort­ste ent.

’n Stu­die in 2017 deur die ge­sag­heb­ben­de mark­na­vor­sings­groep Ip­sos het be­vind Suid-a­fri­kaan­se vroue ver­dien ge­mid­deld 27% min­der as mans in die­self­de pos. Slegs 28% van se­ni­or be­stuurs­pos­te word deur vroue be­klee en net 3% van maat­skap­pye het ’n vrou as uit­voe­ren­de hoof, wys nog ’n stu­die wat ver­le­de jaar deur die UK se na­graad­se be­stuur­skool ge­doen is.

Dis ook nie net in Suid-a­fri­ka wat die sy­fers só lyk nie. Net 24 van die maat­skap­pye op die 2018-For­tu­ne Glo­bal 500-lys (die 500 groot­ste maat­skap­pye ter wê­reld op grond van in­kom­ste) word deur vroue ge­lei.

Daar is na­tuur­lik ver­skeie re­des hier­voor, maar aan min­stens een kan jý ’n ver­skil maak. Ken­ners noem dit die “self­ver­troue-ga­ping”: Vroue se ge­neigd­heid om hul­self te on­der­skat.

< Die term ( con­fi­den­ce gap in En­gels) is deur na­vor­sers aan die Cor­nell-u­ni­ver­si­teit in New York ge­skep na­dat die ver­skyn­sel in ’n stu­die in 2003 bloot­ge­lê is: Die na­vor­sers het mans en vroue voor ’n ba­sie­se we­ten­skap­toets ge­vra om hul ken­nis van die vak op ’n skaal van 1 tot 10 te be­oor­deel. Ná die toets is hul­le ge­vra om te skat hoe hul­le ge­vaar het. Vroue het in al­bei ge­val­le hul­self on­der­skat, ter­wyl mans ge­neig was om hul­self te oor­skat. Die­self­de re­sul­ta­te is al deur ver­skeie an­der stu­dies uit ver­skil­len­de vel­de be­haal – met kook­ver­nuf die e­nig­ste uit­son­de­ring.

NIE SO EEN­VOU­DIG NIE

S­heryl Sand­berg, Fa­ce­book se hoof­be­dryfs­be­amp­te, het he­wi­ge teen­re­ak­sie van fe­mi­nis­te ge­kry toe haar boek Le­an In:

Wo­men, Work and the Will to Le­ad (Rand­om Hou­se) in 2013 ver­skyn. Die boek se bood­skap is dat vroue aan hul self­beeld moet werk as hul­le suk­ses­vol wil wees in die sa­ke­wê­reld.

Vroue het dalk dik­wels min­der self­ver­troue as mans, min­stens in die werk­plek, maar die op­los­sing is on­ge­luk­kig nie so een­vou­dig soos om net aan jou self­beeld te werk nie. San­di Con­ra­die, ’n Jo­han­nes­burg­se voor­lig­ting­siel­kun­di­ge en ei­e­naar van die vroue-siel­kun­de­prak­tyk Wo­me­no­lo­gy, sê hoe­wel self­beeld ’n rol speel, dra pa­tri­ar­ga­le so­si­a­le en po­li­tie­ke stel­sels meest­al die skuld. “Ge­slags­on­ge­lyk­heid be­staan, en vroue kry een­vou­dig min­der ge­leent­he­de en ver­goe­ding as mans.”

Deur net op self­ver­troue te fo­kus – één as­pek van ’n kom­plek­se pro­bleem – sit ’n bo­se kring­loop voort, glo sy. “Om vroue só die ‘skuld’ te gee ver­sterk die sa­me­le­wing se wan­op­vat­ting dat vroue nie op­ge­was­se is vir die rol nie. Selfs waar ’n vrou se self­ver­troue wel te kort skiet, is dit dik­wels die ge­volg van ja­re se bood­skap­pe dat sy nie so goed soos ’n man is nie.”

Die uit­wer­king van daar­die bood­skap­pe is al in ver­skeie stu­dies be­stu­deer. In een hier­van in 2003 het pro­fes­sors ’n vrou­li­ke en­tre­pre­neur se wa­re suk­ses­ver­haal neer­ge­skryf, maar in een weer­ga­we haar naam, Hei­di, ge­bruik en in die an­der weer­ga­we haar naam na Ho­ward ver­an­der. Twee groe­pe men­se het die ver­skil­len­de weer­ga­wes ge­lees en moes dan Hei­di of Ho­ward se suk­ses en per­soon­lik­heid be­oor­deel. Die groe­pe het Hei­di en Ho­ward as ewe suk­ses­vol be­skou, maar deel­ne­mers het meer van Ho­ward se per­soon­lik­heid ge­hou. Die Hei­di-groep het haar on­der meer as self­sug­tig be­skryf. S­heryl sê men­se hou van suk­ses­vol­le mans, en

min­der van suk­ses­vol­le vroue. En wie wil nie hê men­se moet van hul­le hou nie? Dié on­be­wus­te denk­pa­tro­ne is maar net nog een van die di­lem­mas wat vroue in die werk­plek te­ë­kom.

VAN KLEINS AF

On­ge­lyk­he­de be­staan, ja, en dit gaan nie oor­nag ver­dwyn nie, maar aan jou eie denk­wy­se en self­beeld kán jy ’n ver­skil maak. ’n Goeie be­gin­punt is om te ver­staan hoe die self­ver­trou­e­ga­ping al in jou kin­der­ja­re neer­ge­lê word.

“Jou ou­ers speel ’n baie groot rol om jou self­beeld en self­ver­troue te ont­wik­kel. As jou ma, wat waar­skyn­lik die groot­ste rol speel wan­neer jy nog baie k­lein is, aan jou be­hoef­tes vol­doen, jou vei­lig en e­mo­si­o­neel ge­bor­ge laat voel, gaan jy waar­skyn­lik ’n ge­son­de self­beeld ont­wik­kel,” sê San­di.

Maar be­ne­wens jul ver­hou­ding speel jou ou­ers se sie­ning van vroue ook ’n rol. “Baie siel­kun­di­ges glo die ge­slag­te se ver­skil­len­de ma­nie­re van op­tree is nie bi­o­lo­gies nie, maar die ge­volg van ou­ers se ver­wag­tin­ge van hul seuns e­ner­syds en hul dog­ters an­der­syds (mei­sies moet leer kook, seuns moet ban­de leer om­ruil). En jou ou­ers doen dit waar­skyn­lik son­der om daar­oor te dink om­dat hul­le self ook só groot­ge­maak is. Mei­sies word ge­leer om an­der men­se te ver­sorg en dis hoe­kom vroue van­dag steeds loop­ba­ne kies wat met ver­sor­ging, ver­hou­dings en kre­a­ti­wi­teit te doen het, eer­der as we­ten­skap, teg­no­lo­gie en wis­kun­de,” sê sy.

P­ria Has­san, uit­voe­ren­de hoof van Wo­men of A­fri­ca ( WOA) in Durban, sê voor­oor­de­le maak dit baie moei­li­ker vir vroue wat wel in dié vel­de werk. P­ria het WOA in 2003 be­gin. Die maat­skap­py is be­dry­wig op die ge­bied van ver­voer, lo­gis­tiek, brand­stof, myn­we­se en kon­struk­sie.

“Die vel­de waar­in ons werk word deur mans ge­do­mi­neer. Dis ’n e­li­te klub wat be­kwa­me vroue dik­wels uit­sluit en hul­le min­der toe­gang gee tot fi­nan­sie­ring, teg­nie­se op­lei­ding en stra­te­gie­se sa­me­wer­kings­oor­een­koms­te. As vrou in dié sek­to­re voel jy dik­wels jy staan tou om jou­self te be­wys. Jy moet baie har­der werk as ’n man om die­self­de ge­leent­he­de ge­gun te word. Jy word ook dik­wels vol­gens jou voor­koms eer­der as jou ver­mo­ëns en on­der­vin­ding be­oor­deel en dis werk­lik ver­ne­de­rend.”

Hoe­wel die sa­me­le­wing van­dag steeds van vroue ver­wag om te luis­ter eer­der as om te lei, glo P­ria dis iets wat kan ver­an­der. En dit moet be­gin by vroue wat meer in hul­self glo, en dié ou­tyd­se bood­skap ver­keerd be­wys. “Hoe meer vroue in hul­self glo en an­ders be­gin op­tree, hoe meer ‘nor­maal’ sal dit word dat vroue ook in be­stuurs­pos­te is, en hoe kleiner sal die strui­kel­blok­ke op jou pad boon­toe word.”

SÓ KAN JY DAAR­AAN WERK

Ju­dith Mat­this, ’n le­wens- en loop­baan­af­rig­ter van Jo­han­nes­burg, sê dis ab­so­luut moont­lik om die self­ver­troue-ga­ping, of ’n swak self­beeld van e­ni­ge aard, te oor­kom. Maar wa­re self­ver­troue “groei” nie oor­nag nie. Jy kan dalk voor­gee deur “truuks” soos jou pos­tuur en woord­keu­se (net ’n paar van die wen­ke wat jy kry as jy “swak self­beeld” op Google in­tik), maar dit sal nie op die lan­ge duur werk nie.

“Jy moet be­gin deur jou denk­pa­tro­ne be­ter te ver­staan,” sê Ju­dith. “Din­ge soos die ver­keer­de bood­skap­pe oor vroue wat jy on­be­wus­te­lik glo, jou eie vre­se, jou ne­ga­tie­we in­ner­li­ke di­a­loog. Jy moet ook be­wus raak van wan­neer dié on­wa­re bood­skap­pe dan ‘ be­wys’ en só ver­sterk word. As jy by­voor­beeld on­be­wus­te­lik glo mans is be­ter lei­ers as vroue en jou­self dan in ’n ver­ga­de­ring be­vind wat deur mans ge­do­mi­neer word, kan dit as ‘ be­wys’ dien vir jou on­der­be­wus­te. Jy moet dit kan her­ken om daar­die ver­keer­de bood­skap­pe stop te sit.”

WOA bied juis te­ra­pie vir vroue wat in die maat­skap­py werk om hul­le te help om dié ge­woon­tes te ver­breek. “Te­ra­pie help jou sien wat jou eie ver­wag­tin­ge en oor­tui­gings is en wat die sa­me­le­wing s’n is. Dít help jou om jou ver­mo­ëns be­ter te peil en jy be­gin dan om jou­self meer er­ken­ning te gee en min­der kri­ties oor jou­self te wees. En as jy dít reg­kry, is 80% van ’n vrou se stryd in die sa­ke­wê­reld ge­win,” sê P­ria.

San­di sê jy kan op ’n prak­tie­se vlak ook jou self­ver­troue ’n hup­stoot gee deur vir jou­self re­a­lis­tie­se en haal­ba­re doel­wit­te te stel. Jy kan k­lein be­gin, deur by­voor­beeld in te skryf vir ’n kort­kur­sus, en dan gro­ter doel­wit­te stel soos jou self­ver­troue groei. “Raak ge­mak­lik met mis­luk­king. Nie ál­les gaan ’n suk­ses wees nie, maar as jy selfs dán ge­mo­ti­veer kan bly en ge­dul­dig is met jou­self, kan dit jou self­beeld goed doen.

“Doen din­ge wat jy ge­niet, her­in­ner jou­self om meer em­pa­tie te hê en om an­der – jou­self in­kluis – te re­spek­teer. Dít al­les bou ge­son­de self­ver­troue.”

En hou tog op om al­tyd jam­mer te sê, sê P­ria, want vroue doen dít te mak­lik. “Ei­en jou suk­ses toe, glo dat jy daar­die be­vor­de­ring ver­dien, en werk hard vir dít wat jy wil hê. Moet nooit om ver­sko­ning vra vir die self­ver­troue wat jy uit­straal op pad na jou doel­wit­te nie, al dink an­der men­se wát daar­van.”

Moet nooit om ver­sko­ning vra vir die self­ver­troue wat jy uit­straal P­ria Has­san, uit­voe­ren­de hoof van WOA

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.