SA ge­sprek­ke ont­aard te gou

Volksblad - - Kommentaar - Ra­pu­le Ta­ba­ne Ci­ty P­ress

Voor­dat al­les in ’n ge­har­war ont­aard het, was een van die be­won­de­rens­waar­di­ge as­pek­te van Son­dag se Glo­bal Ci­ti­zens-kon­sert hoe dit Suid-A­fri­ka­ners van al­le kleu­re en groot­tes by­een­ge­bring het.

Dit is by­ge­woon deur ryk men­se wat die duur kaart­jies kon be­kos­tig, maar ook deur arm men­se wat gra­tis kaart­jies be­kom het deur be­wys­ba­re goeie da­de in ge­meen­skap­pe te doen.

Ons het lank­laas so ’n ras­di­ver­se ge­hoor van 100 000 men­se ge­sien. An­ders as by sport­by­een­koms­te, was die ge­slag­te ook ge­ba­lan­seerd om­dat tal­le vroue Beyon­cé wou sien op­tree.

On­ge­luk­kig weet ons ook hoe dit ge­ëin­dig het, met tal­le men­se wat be­roof of las­tig ge­val is.

Ek is her­in­ner aan hoe Suid-A­fri­ka­ners van ver­skil­len­de ras­se en kleu­re moei­lik by me­kaar aan­slui­ting vind toe ek ge­luis­ter het na Jo­hann Ru­pert se ge­sprek op Po­wer FM oor sy op­gang in die sa­ke­wê­reld en les­se wat hy aan spe­si­fiek swart en­tre­pre­neurs kon oor­dra.

Ru­pert het sy bes ge­doen om sy wys­heid oor te dra, maar die ge­sprek het op ’n vals noot ge­ëin­dig toe hy ge­voel het hy word nie ge­waar­deer nie en hy van ras­sis­me en neer­bui­gend­heid jeens swart men­se be­skul­dig is.

Ek dink glad nie Ru­pert was ras­sis­ties nie – hy was net hom­self. Hy is ’n ou mens wat deur sy op­voe­ding en waar­des ge­vorm is en dit is hoe hy die wê­reld sien. Hy het uit die hart ge­praat, maar dis dui­de­lik dat hy nie be­sef hoe die wê­reld ver­an­der het en hoe swart men­se die wê­reld dees­dae be­skou nie.

Sy grap­pe oor S­jan­gaans en Ven­das was so 1980’s. Dit was ’n tyd toe die a­part­heids­re­ge­ring die ver­skil­le tus­sen swart men­se oor­een­koms­tig hul stam­me be­na­druk het, dus is ver­or­den dat Zoe­loes saam in ’n Zoe­loe-ko­nink­ryk moes woon, Tswa­nas in ’n Tswa­na-re­pu­bliek, en so meer.

Dis nie hoe swart Suid-A­fri­ka­ners hul­self dees­dae i­den­ti­fi­seer nie. Hul­le is Suid-A­fri­ka­ners. Swart Suid-A­fri­ka­ners, as dit daar­op neer­kom.

Ru­pert het ook o­pen­har­tig ge­praat oor hoe die A­fri­ka­ner-ge­ne­ra­sie voor hom hul­self op­ge­hef het. “In ’n sin was die A­fri­ka­ner on­der­druk. Daar was die arm­blan­ke­vraag­stuk, maar hul­le was ge­dre­we. Hul­le het ge­stu­deer en ge­spaar. Hul­le het nie BMW’s gaan koop of heel­tyd by Ta­boo of The Sands uit­ge­hang nie.”

Hoe goed hy dit ook al be­doel het, het dit glad nie goed oor­ge­kom nie. Hy is daar­van be­skul­dig dat hy daar­op sin­speel dat swart men­se nie wil werk nie en net in hul spog­mo­tors wil rond­ry of by duur nag­klubs drink. Hy het pro­beer ver­dui­de­lik dat hy na swart én wit jong men­se ver­wys, maar dit was te laat. Toe het hy op­ge­hou om aan­ge­naam te wees en ge­sê as sy hulp nie no­dig is nie, is hy heel­te­mal ge­luk­kig om tyd saam met sy vrien­de en fa­mi­lie deur te bring.

Nog ’n ge­sprek wat heel­te­mal ge­dis­in­te­greer het, was die een oor kwa­li­fi­ka­sies vir LP’s na aan­lei­ding van die ont­hul­ling dat John Steen­hui­sen, DA-hoof­sweep, net ma­triek het. Op­po­si­sie­par­tye het die spot met die DA ge­dryf, maar Steen­hui­sen het vin­nig te­rug­ge­kap deur on­der meer te sê die top­punt van die EFF se skyn­hei­lig­heid is dat le­de “soos myn- en huis­wer­kers aan­trek, maar nie dink reg­te myn- en huis­wer­kers is goed ge­noeg om LP’s te wees nie”.

Ek het ge­dink dis ’n fan­tas­tie­se antwoord. Maar na­dat die EFF ’n fo­to van sy top­ses in u­ni­ver­si­teits­to­gas ge­twiet het, het He­len Zil­le kwaad ge­ant­woord: “Hul­le het se­ker al­mal ’n graad in ‘grie­westu­dies’ ont­vang, waar­in so­veel u­ni­ver­si­tei­te van­dag on­ge­luk­kig spe­si­a­li­seer.”

Soos ie­mand ge­re­a­geer het: “On­der­wys is al­les tot­dat ’n swart mens dit be­haal, dan is dit skie­lik grie­westu­dies.”

Hier­die be­lang­ri­ke on­der­werp het so mak­lik in be­le­di­gings en ste­re­o­ti­pe­ring ont­aard. Ons moet aan hier­die goed werk, nie waar nie?

■ Ta­ba­ne is se po­li­tie­ke re­dak­teur.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.