Kie­sers moet nie weg­bly nie

Volksblad - - Kommentaar - M­pu­me­le­lo Mk­ha­be­la

Suid-A­fri­ka se de­mo­kra­sie is se­dert 1994 be­kend om sy ge­loof­waar­di­ge ver­kie­sings. Be­ne­wens die voor­val en­ke­le ja­re gelede toe men­se na wy­ke in Tlok­we aan­ge­ry is waar hul­le nie ge­re­gis­treer was nie, het geen an­der erns­ti­ge voor­val die ge­loof­waar­dig­heid van die ver­kie­sings in die ge­drang ge­bring nie.

Teen ein­de 2019 sal die Ver­kie­sings­kom­mis­sie na ver­wag­ting ver­se­ker het dat kie­sers ve­ri­fi­eer­ba­re a­dres­se het. Maar die na­si­o­na­le en pro­vin­si­a­le ver­kie­sings is nie so kwes­baar wat kie­ser­s­a­dres­se be­tref soos die mu­ni­si­pa­le ver­kie­sings nie, om­dat spook­stem­me nog nie ’n fak­tor was soos in Zimbabwe en an­der lan­de nie en die kie­sers­lys deeg­lik na­ge­gaan word.

Maar ver­kie­sings moe­nie net wet­tig aan­vaar­ba­re uit­slae hê nie. ’n Swak op­koms van kie­sers hou e­wen­eens groot ge­vaar in.

’n Gro­ter op­koms sal die so­si­a­le le­gi­ti­mi­teit van die uit­slae ver­hoog. So­si­a­le le­gi­ti­mi­teit sal op sy beurt so­si­o­po­li­tie­ke sta­bi­li­teit in ’n re­de­li­ke ma­te waar­borg.

Laas­ge­noem­de is be­lang­rik vir be­leg­gers­ver­troue en ver­min­der die waar­skyn­lik­heid van flir­ta­sie met po­pu­lis­tie­se be­lei­de.

Dis nie ge­noeg dat ’n ver­kie­sings­uit­slag teg­nies on­aan­veg­baar is en net die wil weer­spie­ël van die paar wat ge­stem het nie.

Die de­mo­kra­sie was nog al­tyd be­doel om ui­ting te gee aan die al­ge­me­ne wil van die men­se as ge­heel deur bur­gers se reg om te stem.

Die uit­da­ging is om al­le Suid-A­fri­ka­ners te laat ver­staan hoe be­lang­rik dit is om hul­le te re­gis­treer en te gaan stem.

On­ge­luk­kig was die bur­ger­li­ke sa­me­le­wing se kie­sers­op­voe­ding op sy sterk­ste in 1994 en het dit se­dert­dien ag­ter­uit­ge­gaan.

Die taak om kie­sers by die stem­bus te kry, word groot­liks aan po­li­tie­ke par­tye oor­ge­laat.

Soms be­sluit kie­sers om weg te bly om­dat hul­le re­ken re­de sal se­ë­vier en die reg­te par­ty of kan­di­da­te sal wen. Die pro­bleem is dat hul­le op die re­de ver­trou van die­ge­ne wat wel gaan stem.

Die skok­ken­de ver­kie­sing van Do­nald Trump as A­me­ri­kaan­se pre­si­dent en die B­rex­it-re­fe­ren­dum is die jongste voor­beel­de van wat ge­beur as som­mi­ge kie­sers be­sluit om weg te bly, net om la­ter spyt te wees.

In Suid-A­fri­ka er­vaar ons ge­weld­da­di­ge be­to­gings kort na­dat die men­se se keu­ses aan­ge­kon­dig is.

Sul­ke be­to­gings be­hoort nie te wag­te te wees van men­se wat ge­stem het en die o­pen­ba­re ver­teen­woor­di­gers as le­gi­tiem be­skou nie. Dit be­te­ken hul­le aan­vaar nie ver­ant­woor­de­lik­heid vir hul keu­ses nie. Die waar­skyn­li­ke re­de hier­voor is dat hul­le nie stem nie, of in elk ge­val nie ge­noeg van hul­le nie.

Be­gin 2018 het die Ver­kie­sings­kom­mis­sie aan­ge­kon­dig dat 75% van kie­sers op die kie­sers­lys is. Dit sou fan­tas­ties wees as hul­le al­mal by die stem­bus op­daag.

Kie­sers­op­voe­ding kan hier ’n be­lang­ri­ke rol speel. Dit is be­lang­rik om SuidA­fri­ka­ners te laat ver­staan hul­le het ’n bur­ger­li­ke plig om ’n re­ge­ring te ver­kies.

Soos wat die Ver­kie­sings­kom­mis­sie vir die fi­na­le ron­de van kie­ser­re­gis­tra­sie voor­be­rei en po­li­tie­ke par­tye hul ver­kie­sings­ma­ni­fes­te vir die 2019-ver­kie­sing be­gin be­kend stel, is dit be­lang­rik dat Suid-A­fri­ka­ners be­sin oor die be­lang­rik­heid daar­van om hul reg uit te oe­fen om ’n re­ge­ring te kies.

Na­dat ons ons reg om te stem uit­ge­oe­fen het, moet ons ver­ant­woor­de­lik­heid vir die ver­kie­sings­uit­slae aan­vaar – wat dit ook al is – en se­ker maak ver­ko­se par­tye en lei­ers kom hul ver­kie­sings­ma­ni­fes­te na.

Die ab­di­ka­sie van ons de­mo­kra­tie­se ver­ant­woor­de­lik­heid sou na­ïef wees.

■ Mk­ha­be­la is ’n po­li­tie­ke ont­le­der. Hier­die is ’n ver­kor­te weer­ga­we van ’n ru­briek wat op News24 ver­skyn het.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.