ONTMOET DIE SKRY­WER

Weg! - - Kortliks -

Hoe lank woon jy al in Jo­han­nes­burg? My he­le le­we lank (45 jaar). My ou­er­huis in Ken­sing­ton, wat uit die 1920’s da­teer, het des­tyds my be­lang­stel­ling in ou ge­boue ge­prik­kel. Ek word steeds op­ge­won­de oor o­re­gon­den­vloe­re en staal­pla­fon­ne! Ek was ’n jaar lank by Jep­pe Boys­skool en het la­ter ge­woon in ’n woon­stel­blok wat Gor­don Leith ont­werp het, so­wel as ver­skeie Art De­co- en Mo­der­nis­tie­se ge­boue in Hil­l­brow, Be­rea en Oran­ge Gro­ve in die laat ja­re tag­tig en vroeë ne­gen­tig. Ek ont­hou die ou bi­o­sko­pe en die trem­spo­re van my jeug.

Wat het jou in ar­gief­fo­to’s laat be­lang stel? Na­dat ek die bou­plan­ne van ons hui­di­ge huis in Mel­vil­le (c. 1912) ge­sien het vóór op­knap­pings­werk, het ek be­gin soek vir ’n fo­to van hoe die huis eens ge­lyk het. El­ke op­knap­ping was in ’n ver­skil­len­de ar­gi­tek­tuur­fa­se; dus is dit ’n men­gel­moes van sty­le met slegs en­ke­le van die oor­spronk­li­ke de­tail wat be­houe ge­bly het.

Ek het nog nie daar­die fo­to ge­vind nie, maar ek het die fas­si­ne­ren­de ge­skie­de­nis van Jo­han­nes­burg be­gin na­vors, wat veel in­te­res­san­ter is.

Hoe het jy die ar­gief­fo­to’s in die boek be­kom? Ek be­soek al die af­ge­lo­pe paar jaar ar­gie­we vir my blog se na­vor­sing; dus het ek ’n re­de­li­ke i­dee ge­had van wat daar is. Ek het by drie bron­ne ge­hou: Wits se ar­gi­tek­tuur­bi­bli­o­teek, die Trans­net-ar­gief en Mu­seum A­fri­ca. Ek het in my vrye tyd deur ou fo­to­ver­sa­me­lings ge­gaan en bruik­ba­re fo­to’s ge­skan­deer – dit het min of meer ’n jaar ge­vat. Daar was uit­ein­de­lik so­wat 500 fo­to’s om van te kies.

Yes­hiel Pan­chia het die mees­te “Nou”-fo­to’s ge­neem. Hoe het jul­le be­gin saam­werk? Ons was kol­le­gas by War­ner Mu­sic. Hy het so­wat t­wee jaar ge­le­de by The Ci­ti­zen as fo­to­joer­na­lis be­gin werk. Die uit­ge­wer was nie te­vre­de met my fo­to’s nie. Ek het hom ge­na­der en hy wou da­de­lik help. Hy het ’n paar toets­fo­to’s ge­neem en die uit­ge­wer was baie be­ïn­druk. Al die “Nou”-fo­to’s is ge­neem tus­sen No­vem­ber 2017 en A­pril 2018, meest­al oor na­we­ke en op o­pen­ba­re va­kan­sie­dae.

Wat is vir jou die oog­lo­pend­ste ver­skil tus­sen die ou en nu­we Jo­han­nes­burg? In die stads­kern het die aan­tal hoë ge­boue die land­skap ver­an­der. Daar was ver­skeie fan­tas­tie­se ar­gief­fo­to’s wat ons nie kon ge­bruik nie, om­dat niks daar­van meer be­staan nie, of om­dat die uit­sig heel­te­mal ver­sper is. In die voor­ste­de ver­sper die uit­ge­groei­de bo­me en hoë mu­re weer baie ou hui­se en ge­boue. Ons hou baie van ons mens­ge­maak­te woud in die stad, maar dit maak ver­ge­ly­ken­de fo­to’s moei­lik. Ons het dit oor­kom deur soms ’n hom­mel­tuig te ge­bruik – met die ei­e­naars se toe­stem­ming.

Wat is vir jou drie van die in­te­res­sant­ste fo­to’s in die boek? Die S­tut­ta­fords­ge­bou, want dit wys die pro­gres­sie. Dit was won­der­lik om hier­die ver­skil­len­de fo­to’s te vind wat by­na pre­sies van die­self­de hoek af ge­neem is.

Ek ge­niet ook die Park­town-uit­sig met Do­lo­bran, want dit wys die groei van Hil­l­brow in die ag­ter­grond. En hoe­wel die fo­to van die Ko­nin­gin E­li­za­beth-brug re­la­tief laat ge­neem is (in die vroeë 1950’s), dui dit steeds op die ge­wel­di­ge ont­wik­ke­ling van die af­ge­lo­pe 70 jaar. Die mees­te mense be­sef nie Braam­fon­tein was des­tyds ’n ge­wo­ne woon­buurt vol ou hui­se wat la­ter deur kan­toor­ge­boue ver­vang sou word nie.

Wie dink jy sal hier­die boek ge­niet? E­nig­een wat in Jo­han­nes­burg woon of al daar ge­woon het. Dit wys in­te­res­san­te as­pek­te van die stad wat ’n mens dik­wels nie raak­sien nie. Dank­sy In­sta­gram en die toe­na­me in fo­to’s op slim­fo­ne stel mense meer be­lang in hul­le om­ge­wing. En daar is so­veel te leer oor Jo­han­nes­burg se ge­skie­de­nis. Hier­die boek pro­beer die kon­teks gee hier­voor. Wat be­skou jy as drie moet­sien­be­stem­mings in die stad? Die boon­ste ver­die­ping van die Car­l­ton­sen­trum (50ste ver­die­ping). Dit kos slegs R15 en gee jou ’n 360 gra­de-uit­sig oor die stad en die om­lig­gen­de voor­ste­de.

Die Ou Fort/Con­sti­tu­ti­on Hill: Hier’s ge­boue voor 1900, ho­pe ge­skie­de­nis en ve­le goeie uit­sig­te oor Hil­l­brow en Park­town. En dan Kit­che­ner’s, op die hoek van Ju­ta- en De Beer­straat – tans die oud­ste kroeg in Jo­han­nes­burg en die laas­te ho­tel­ge­bou voor 1900 in Braam­fon­tein.

Hoe dink jy sal ’n Jo­han­nes­burg T­hen and Now oor ’n hon­derd jaar lyk? Ek hoop dit lyk baie die­self­de soos hier­die een, be­hal­we dat dit wat oud is, mooi ge­re­stou­reer sal wees en die nu­we (waar van toe­pas­sing) ver­vang sal wees met mo­der­ne en bruik­ba­re weer­ga­wes. Dit sal be­te­ken dat dít wat nou reeds oud is, be­waar bly vir toe­koms­ti­ge ge­slag­te.

Wat is jou hui­di­ge werk­pro­jek­te? Ek skryf voort­du­rend by­dra­es vir my blog ( jo­han­nes burg1912.word­press.com) en werk ook aan die ge­skie­de­nis van Jo­han­nes­burg se nag­klubs van die 1940’s-1990’s – dit gaan ’n ver­sa­me­ling van fo­to’s, vou­bil­jet­te en plak­ka­te van nag­klubs so­wel as her­in­ne­rin­ge van be­trok­ke­nes (klu­bei­e­naars, DJ’s, mu­siek­groe­pe, kuns­te­naars, en­so­voorts) wees.

Ek is ook al ’n paar jaar be­sig met ’n fik­tie­we sto­rie wat in 2012 in Jo­han­nes­burg af­speel. Die eer­ste weer­ga­we is klaar en ek her­skryf dit nou.

– Erns Grund­ling

Jo­han­nes­burg T­hen and Now word uit­ge­gee deur S­truik Tra­vel & He­ri­ta­ge en kos R350 in boek­win­kels.

• Kyk na dié maand se “Toe­ka se dae”-af­de­ling op bl. 139 vir ’n voor­beeld van die fo­to’s in Marc se boek.

Jo­han­nes­burg T­hen and Now is ’n fo­to­gra­fie­boek wat met die kom­bi­na­sie van skaars ar­gief­fo­to’s en ei­e­tyd­se fo­to’s wys hoe dié wê­reld­stad ra­di­kaal uit­ge­brei en ver­an­der het se­dert die des­tyd­se goud­storm­loop. Die skry­wer, Marc La­til­la, werk in die mu­siek­be­dryf

en is ook die stig­ter van die blog Jo­han­nes­burg 1912, wat op die stad se ge­skie­de­nis fo­kus. Hy ver­tel ons meer.

Newspapers in Afrikaans

Newspapers from South Africa

© PressReader. All rights reserved.