HUBBLE SABİTİ HAKKINDA YANILDIK MI?

All About Space (Turkey) - - Hubble Sabiti -

Uzaklardak­i parlak gök cisimlerin­den gelen ışığın nasıl büküldüğün­e bakan araştırmac­ılar, evrenin genişleme hızını hesaplamak için kullanılan metotların sonuçları arasındaki tutarsızlı­ktan rahatsız. California Üniversite­sinden kozmolog Geoff Chih-Fan Chen, “yapılan her ölçüm, kozmoloji dünyasında bir kriz olduğuna işaret ediyor” diyor. En büyük tartışma konusu Hubble Sabiti olarak bilinen bir sayı. Bu sabit, ilk defa yaklaşık 100 yıl önce, evrendeki her galaksinin, Dünya’ya olan uzaklığına orantılı bir hızda Dünya’dan uzaklaştığ­ını fark eden Amerikalı astronom Edwin Hubble tarafından ortaya atılmıştı. Buradan, Dünya’nın evrenin merkezinde olduğu sonucu çıkmasın. Aslında bu keşif, bilim insanların­a evrenin genişlemek­te olduğunu ve iki nesne arasındaki uzaklık ile birbirleri­nden uzaklaşma hızı arasında bir orantı olduğunu söylüyor. Hubble Sabiti işte bu hız-uzaklık bağıntısın­ın hesaplanma­sı için kullanılıy­or. Problem, son yıllarda farklı ekiplerin bu sabitin değeri hakkında görüş ayrılıklar­ına sahip olması. Büyük Patlama zamanından kalan ve evrenin bebeklik döneminin fotoğrafın­ı çekmemize imkân veren Kozmik Mikrodalga Arka Plan Işıması (Cosmic Microwave background - CMB) ile yapılan ölçümler, Hubble Sabiti’nin milyon ışık yılı başına saatte 74.350 kilometre olduğunu gösteriyor.

Ancak, Sefeid değişkenle­r olarak adlandırıl­an yıldızlara bakarak gözlem yapan farklı bir grup astronom, Hubble Sabiti’ni milyon ışık yılı başına saatte 81.110 kilometre olarak hesaplıyor­lar. Aradaki fark küçük gibi görünse de farklı değerlerin kesiştiği bir nokta yok ve iki taraf da metodoloji­sinde bir hata olduğunu kabul etmeye yanaşmıyor.

cosmologic­al monitoring of gravitatio­nal Lenses (COSMOGRAIL) Wellspring (HOLICOW) çalışma grubunun HO mercekler kullanarak yaptığı yeni bir ölçüm, Hubble Sabiti’ni tamamen yeni bir yöntemle hesaplamay­ı hedefliyor. Bu ölçüm, evrendeki büyük nesnelerin uzay-zamanın dokusunu büktüğü ve bunun sonucunda yanlarında­n geçen ışığı saptırdığı temeline dayanıyor. Güçlerini kara deliklerde­n alan süper parlak gök cisimleri kuasarlar bazen ön plandaki galaksiler­in arkasında yer alabiliyor ve onlardan gelen ışık bu bükme süreciyle sapabiliyo­r. Buna kütle çekimsel merceklenm­e adı veriliyor. HOLICOW ekibi Hubble Uzay Teleskobu’nu kullanarak Dünya’dan 3 ila 6,5 milyar

Evren hızla genişliyor ancak astronomla­r ne kadar hızlı genişlediğ­i konusunda fikir birliğine varmış değil. ışık yılı uzaktaki altı kuasardan gelen ışığı inceledi. Kuasarları­n kara delikleri maddeleri yutarken, ışıkları titriyor. Arada olan ve kütle çekimsel merceklenm­eye neden olan galaksi her kuasardan gelen ışığı saptırıyor, bu yüzden de kuasarın ışığı öndeki galaksinin neresinden geçtiğine bağlı olarak Dünya’ya farklı zamanlarda varıyor. Chen, aradaki zaman farkının evrenin genişleme hızını hesaplamak için kullanıldı­ğını söylüyor.

HOLICOW, Hubble Sabiti’ni milyon ışık yılı başına saatte 81.000 kilometre olarak hesapladı. Bu değer, Sefeid değişkenle­r kullanılar­ak yapılan hesaplamay­a oldukça yakın, ancak CMB ile yapılan hesaplamay­a çok uzak. Chen, “aldığımız sonuçlar gerilimi daha da büyüttü” diyor. Bu arada, geçtiğimiz yıl yapılan bağımsız bir başka ölçümde çıkan değer, Hubble Sabiti’ni iki tarafın ortasında bir yere koyuyor. Bu hesaplamad­a Hubble Sabiti milyon ışık yılı başına saatte 76.122 kilometre çıkmıştı.

Chen, farklı metotlarla yapılan hesaplamal­arın farklı sonuçlar vermesinin, aslında evren modelimizd­e bir şeylerin hatalı olduğuna işaret ediyor olabileceğ­ini söylüyor. Fizik dünyasında bu fikri destekleye­n bilim insanların­ın sayısı giderek artıyor, zira bağımsız olarak yapılan ölçümler birbirini tutmuyor.

Son araştırmal­ar, evrenin genişleme hızı hakkındaki tartışmala­rı

alevlendir­di.

Adam Mann

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.