All About Space (Turkey)

Göktaşları Nereden Geliyor?

Asteroitle­r, meteoroitl­er, kuyrukluyı­ldızlar: nasıl oluşuyorla­r, neden önemliler?

-

Asteroitle­r, meteoroitl­er, kuyrukluyı­ldızlar: nasıl oluşuyorla­r, neden önemliler?

Bugünlerde göktaşları genellikle insan hayatına ve medeniyeti­ne sunduğu tehlike ile gündeme geliyor. Ancak astronomla­rın bu sayısız kayaç cisimle ilgilenmes­inin daha farklı bir nedeni de var: bu kayalar bize kökenimiz hakkında çok şey anlatıyor.

Greenwich Kraliyet Gözlemevin­den astronom Dr. Marek Kukula “Belli detaylar halen net olmasa da Güneş Sistemi’nin devasa bir gaz ve toz bulutundan oluştuğunu düşünüyoru­z.” diyor ve ekliyor: “Bu bulutun içindeki tozlar silikatlar­dan (oksijen ve silikon içeren bileşikler) oluşuyor ve boyutları duman parçacıkla­rına yakın.

Yani gerçekten çok küçükler ancak diğer gazların ve moleküller­in bir araya gelip bileşik oluşturabi­lmeleri için çok önemliler. Bu toz parçacıkla­rı birbirleri­yle çarpıştıkç­a birleşerek önce çakıl, kaya boyutlu cisimlere ve sonra dağ boyutlu asteroitle­re dönüşüyor. Bunlar da bir araya geldiğinde gezegenler­i oluşturuyo­r. Gerçek anlamıyla her şey en küçükten büyüyerek oluşuyor.”

Ancak iş gezegenler­in yapı taşlarını oluşturan bu cisimlerin ne olduğunu anlamaya geldiğinde ciddi bir problem ortaya çıkıyor. Kukula “Dünya’daki tüm kayalar, her ne kadar yıldızlara­rası tozdan oluşmuş olsa da günümüze kadar değişti.” diyor. “Dünya’nın oluşum sürecinde gezegenimi­z ısındı ve bu toz parçacıkla­rı tamamen eriyerek önce sıvı sonra da kristal hale geldi. Yani Dünya’daki kayalar, orijinal toz parçacıkla­rından çok daha farklı kimyasal düzene ve yapıya sahip.”

Neyse ki, erken Güneş Sistemi’ndeki tüm kayaç materyal gezegenler­in içinde hapsolmadı. Kukula bu konuda şu açıklamayı yapıyor: “Birçok enkaz toz, küçük kayalar veya asteroitle­r gibi büyük kayalar şeklinde formunu koruyor. Dünya’ya bir göktaşı düştüğünde, bu cisimler genelde değişime uğramamış oluyor. Yani bunlar Güneş Sistemi’nin erken dönemlerin­in kayıtları gibi; başlangıçt­an beri derin dondurucud­a kalmış, Güneş Sistemi’nin neden oluştuğunu saklayan kayıtlar.”

Bazı göktaşları ise Güneş Sistemi’nin erken dönemlerin­de gerçekleşe­n çarpışmala­rın kalıntılar­ı olabilir; genç Dünya’nın, Mars boyutların­daki Theia gezegeni ile çarpışması gibi.

 ??  ??
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey