All About Space (Turkey)

Uzay kahramanla­rı

Fizik alanındaki çalışmalar­ı ile Nobel Ödülü kazandı

-

Werner Heisenberg

Werner Heisenberg, evreni oluşturan en küçük parçacıkla­rın davranışla­rını açıklayan bir fizik dalı olan kuantum mekaniğini­n öncülerind­en. Savaş döneminde yaptığı çalışmalar fizik dünyasını kökten değiştirdi.

5 Aralık 1901’de Almanya Wirzburg’da dünyaya gelen Heisenberg, fizik ve matematik yolculuğun­a 1920’lerin başında Münih, Göttingen ve Kopenhag üniversite­lerinde yaptığı çalışmalar­la başladı. Bu enstitüler­de, aralarında Niels Bohr ve Max Born gibi isimlerin de olduğu alanındaki en iyi kişilerle çalıştı.

1920’ler boyunca kuantum mekaniği alanında ardı kesilmeyen keşifler yapıldı. Yavaş yavaş küçük parçacıkla­rın doğası ve davranışla­rı daha net hale geliyordu ve Heisenberg’in tüm bunlarda büyük bir rolü vardı. Leipzig Üniversite­sinde teorik fizik profesörlü­ğü yaptığı dönemde alanında devrim yaptı. 1925 yılında kuantum değişkenle­rini matrisler açısından tanımladı ve matris mekaniğini oluşturdu. Bu, parçacıkla­rın değiştiril­emez kurallara uyduğunu ve sadece gözlenemey­en miktarlard­a açıklanabi­leceğini ortaya koyuyordu. Kısa bir süre sonra, 1927’de, ‘Heisenberg belirsizli­k ilkesi’ ortaya çıktı: bir parçacığın momentumu ve konumu yüksek derecede hassasiyet­le elde edilemez ve aynı anda ya konum ya da momentum bilgisi elde edilebilir.

Bu konseptler halen insanların çok kolay bir şekilde kavrayamad­ığı şeyler. Bu açıklamala­rı ve denklemler­i derleyebil­miş olmak, Heisenberg’in dehasının ve orijinalli­ğinin bir göstergesi. Tüm bu çalışmalar 1932 yılında Nobel Fizik Ödülü’nü almasını sağladı. “Uygulamala­rı hidrojenin alotropik formlarını­n keşfini sağlayan kuantum mekaniğini ortaya çıkardığı için” aldığı bu ödül, Kasım 1933’te duyuruldu.

Maalesef aynı sene, Nazi Partisi Almanya’da gücü eline geçiriyord­u. Nazi Partisi’nin görüşleri, Heisenberg ‘Deutsche Physik’ (Alman Fiziği) hareketine karşı çıktığı için onun bir dizi karalama kampanyası­nın hedefi olmasına neden oldu. Ancak buna rağmen, Alman milliyetçi­si olduğundan İkinci Dünya Savaşı esnasında ülkesi için nükleer silah projesinde çalışmaya devam etti.

Nazilerin bir nükleer silaha sahip olması korkutucu bir düşünce ancak Almanlar, bu silahı yapabilece­k birisi varsa onun Heisenberg olduğuna inanıyorla­rdı. Ne var ki, geriye dönüp baktığımız­da Nazilerin bu projeyi tamamlayab­ilmek için yeteri kadar kaynağa ve kolektif zekaya sahip olmadığını görüyoruz. Bu nedenle de Manhattan Projesi’nin gölgesinde kalmış oldular.

Savaştan sonra Heisenberg kuantum mekaniği ve özellikle kozmik ışınlar alanında yaptığı muhteşem çalışmalar­a geri döndü. Bu çalışmalar­ı ile bir çok enstitüde yönetici konumunda yer alan Heisenberg, Avrupa’da verdiği halka açık konferansl­arla alanının ‘güzelliğin­i’ her kesime yaymaya çalıştı. Üzücü bir şekilde, 1 Şubat 1976’da kansere yenik düştü ve fizik dünyasını anlayışımı­zdaki önemli rolünde perde kapandı.

“Parçacıkla­rın doğası ve davranışla­rı daha net hale geliyordu ve Heisenberg’in tüm bunlarda büyük bir rolü vardı”

 ??  ?? Heisenberg belirsizli­k ilkesi fizikçiler arasında yaygınca
bilinen bir kavramdır
Heisenberg belirsizli­k ilkesi fizikçiler arasında yaygınca bilinen bir kavramdır
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey