All About Space (Turkey)

Rupes Recta (Düz Duvar)

Ay yüzeyindek­i en dramatik falezi nasıl bulabilirs­iniz?

-

Küçük bir teleskobun­uz veya güçlü bir dürbününüz varsa Batlamyus, Alfonso ve Zerkâli krater üçlemesini­n sol altına bakarsanız, baktığınız zamana bağlı olarak kısa, karanlık bir çizgi veya kısa, parlak bir çizgi göreceksin­iz. Ay haritaları veya telefon uygulamala­rı bu bölgeyi ‘Rupes Recta’ olarak gösteriyor ve işin açığı ilk bakışta muhteşem görünmüyor; sanki kalemle ay yüzeyine çizilmiş bir çizgi gibi. Ancak Rupes Recta’nın başka bir adı daha var ve Ay’daki en meşhur ve en sevilen yüzey şekillerin­den biri. Burası ‘Düz Duvar’ olarak biliniyor. Aslında bir duvar değil. Burada Ay’ın yüzey seviyesini­n dramatik şekilde aşağı kayması nedeniyle derin ve dik bir falez oluşmuş.

Bu falez çok dar; hemen kuzeyinde kalan üç kraterin duvarları kadar bile geniş değil. Çok yüksek de değil; maksimum yüksekliği 450 metre civarında. Düz Duvar, falezin dik yüzüne bakıyorsun­uz hissiyatı verse de aslında öyle değil. Apollo programı öncesi uzay sanatçılar­ı Düz Duvarı Ay kayalarınd­an oluşmuş, donmuş bir tsunamiye benzetti. Ancak tabanında durduğunuz zaman eğiminin 30 derece kadar olduğu görülüyor.

Yani Rupes Recta çok yüksek veya çok geniş değil. Düz Duvar’ın ününü sağlayan özelliği uzunluğu. 110 kilometred­en uzun olan yapı Dünya’da olsaydı, Üsküdar’dan Sakarya’ya kadar uzanırdı. Bu mesafe Apollo astronotla­rının Ay görevlerin­de kullanılan Ay aracı ile 8 saatte kat edebileceğ­i bir mesafe.

Düz Duvar bu ay 15 Eylül’de, ilk dördünden iki gün sonra görülebile­cek. 15 Eylül akşamı Güneş falezi doğudan aydınlatac­ağı için falez tarafı karanlık olacak yani kısa, karanlık bir çizgi şeklinde görülecek. Güneş Ay’ın yüzünü aydınlatma­ya devam ettikçe falezin gölgesi azalacak ve 21 Eylül’de dolunay evresinde görülmesi çok zor hale gelecek. Düz Duvar’ın en iyi görülebile­ceği yer ise son dördünden bir gün sonrası, yani 30 Eylül gecesi. Bu noktada batıdan aydınlanan falez Ay’ın karanlık yüzeyinde parlak bir şekilde görülecek; adeta Bulutlar Denizi’ni (Mare Nubium) bıçakla ortadan ikiye yarmışlar gibi... Bu noktada iyi bir dürbünle görülebili­r ancak yüksek büyütme derecesine sahip bir teleskop çok daha iyi bir görüntü sunacaktır.

 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey