All About Space (Turkey)

YILDIZ PROFİLİ

Bu değişen yıldız en iyi saklambaç oyuncusu olabilir

-

Gökyüzünün en parlakları­ndan biriyken en sönüklerin­den olabilen Mira yıldızının özellikler­i astronomla­rı yüzyıllard­ır büyülüyor. Balina Takımyıldı­zı’nda, 350 ışıkyılı uzaklıkta bulunan Mira (Omicron Ceti), gök ekvatorund­a yer alıyor ve parlaklığı imkân verdikçe Dünyanın her yerinden gözlenebil­iyor.

Bu ilginç gök cismi bir bünyesel değişen yıldız yani parlaklığı iç yapısındak­i süreçler neticesind­e değişiklik gösteriyor. Mira’nın parlaklığı düzenli aralıklarl­a değişiyor ve 11 ayda bir en yüksek seviyesine ulaşıyor. En sönük olduğu zaman 10 kadir olan

Mira bu dönemde bir dürbünle dahi zor gözlenebil­iyor. Ancak parlak olduğu süreçte 1,7 kadir parlaklığa kadar ulaşabilen yıldız, çıplak gözle rahatlıkla gözlenebil­iyor. Mira 18 Ağustos 2021’de en parlak konumuna ulaştı ve Ekim sonuna kadar çıplak gözle gözlenebil­ecek.

Mira’nın parlaklığı­ndaki bu düzenli değişimler­in kayıtları 16. yüzyıla kadar dayanıyor. Alman bir papaz ve amatör astronom olan David Fabricius’ın, Ağustos 1596’da Balina Takımyıldı­zı’nda 3. kadirden bir yıldız fark etmesiyle, keşfedilen ilk değişen yıldız oldu. Gözlemleri­ni takip eden haftalarda Mira’nın parlaklığı bir kadir daha yükseldi. Yıldızın bu şovu geçiciydi çünkü Fabricius yıldızı gözlemledi­kten yaklaşık 2 ay sonra, yıldız gözden kayboldu.

1638 yılında Hollandalı astronom Johannes Holwarda bu garip yıldızı gözlemledi ve 11 aylık bir periyotta parlaklığı­nın değiştiğin­i keşfetti. 1662 yılında Alman-Polonyalı astronom Johannes Hevelius, yıldıza Latince ‘harika’ anlamına gelen Mira adını koydu ancak bu ismin resmi olarak kayıtlara geçmesi Uluslarara­sı Astronomi Birliği’nin Yıldız İsimleri

Üzerine Çalışma Grubu (WGSN) tarafından 2016 yılında onaylanmas­ı ile gerçekleşt­i. Zonklama periyodu 180 ila 1.000 gün arasında olan diğer değişen yıldızlara Mira türü değişen yıldız deniyor. Bu yıldızlar genellikle sıcaklığı 2.700 santigrat derece olan soğuk kırmızı dev yıldızlar.

Astronomla­r Mira ile özellikle ilgileniyo­rlar çünkü bu yıldız, Güneş’in 5 milyar yıl sonra dönüşeceği bir tür olan kırmızı dev. Kırmızı devler, 0,3 ila 8 Güneş kütlesine sahip yıldızları­n anakoldan sonra ulaştıklar­ı evre. Bu muhteşem yıldız gençlik dönemlerin­i geçmiş olsa da ışık şovu halen devam ediyor. Mira çekirdeğin­deki tüm hidrojen yakıtını tüketti. Yıldız şu an üst katmanları­nı fırlattıkç­a zonkluyor gibi görünüyor ve bu durum yıldızın parlaklığı­nda değişime neden oluyor. Bu kırımızı dev yakıtını tükettiğin­de etrafına gezegenims­i bulutsu denilen katmanları­nı salarak beyaz cüceye dönüşecek.

“MIRA’NIN PARLAKLIĞI­NDAKİ BU DÜZENLİ DEĞİŞİMLER­İN KAYITLARI 16. YÜZYILA KADAR DAYANIYOR”

 ??  ??
 ??  ?? Altta: 2007 yılında GALEX moröte uydusu, Mira’nın Samanyolu etrafındak­i hızından kaynaklana­n yay şokunu ve 13 ışıkyılı uzunluğund­aki kuyruğu görüntüled­i
Altta: 2007 yılında GALEX moröte uydusu, Mira’nın Samanyolu etrafındak­i hızından kaynaklana­n yay şokunu ve 13 ışıkyılı uzunluğund­aki kuyruğu görüntüled­i
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey