All About Space (Turkey)

Yörünge Servis İstasyonu

Roketlere uzayda yakıt ikmali yapılabili­rse, gezegenler arası yolculuğun önü açılabilir

-

Roketlere uzayda yakıt ikmali yapılabili­rse, gezegenler arası yolculuğun önü açılabilir.

paceX’in ilk başarılı Starship testi ve NASA’nın firma ile Starship bazlı Ay iniş aracı kontratınd­an sonra, Starship’in bu sene içerisinde yörüngeye ulaşması çok olası görünüyor. İtici kademesi olan ‘Super Heavy’ ile birlikte şimdiye kadar yapılmış en büyük fırlatma aracı olan roket, yörüngeye 150 ton yük taşıma kapasitesi­ne sahip. Ancak böylesine bir yükü yörüngeye taşıdıktan sonra Starship tüm yakıtını tüketmiş olacak; Starship’in ve hatta SpaceX’in temel amacının Mars’a ucuz ulaşım olduğunu göz önüne alırsak bu durum önemli.

Bu noktada ilk aşılan engel, yeniden kullanılab­ilir roketler üretmekti. Bunların ilk örneği Falcon 9, yeni örneği ise

Starship. Musk’ın da yorumladığ­ı gibi eğer transatlan­tik uçuşlar tek sefer kullanılan uçaklarla gerçekleşt­irilseydi, uçuşlar yapılamaya­cak kadar pahalı olurdu. Pahalı olan roket kademeleri­ni yeniden kullanmak Mars’a daha ucuza kargo ve insan götürmenin en önemli adımıydı. Starship tüm bu süreci daha da ucuz hale getirmeyi planlıyor. Bunun için atılacak bir adım da araçlara uzayda yakıt ikmali yapmak.

Daha önceki devasa roketler olan Saturn V ve N1, gereken her şeyi beraberind­e götürebilm­eleri için çok büyük inşa edilmişler­di. SpaceX, Starship’in sunduğu ucuz fırlatma alternatif­ini, Ay’a ve

Mars’a gidecek diğer Starship’lere yakıt ikmali yaparak değerlendi­rmek istiyor. Dönmeye dayalı yapay kütle çekimi gibi, yörüngede ikmal çok tartışıldı ancak hiç yapılmadı.

Standart roket yakıtları kriyojenik, sıvılaştır­ılmış gaz şeklinde: -186 santigrat derecedeki sıvı oksijen ve -161 santigrat derecedeki sıvı metan. Yörüngede uzay araçları ekstrem sıcaklıkla­ra maruz kalıyor ve yakıtlar tankların içinde kümeler halinde yayılıyor.

Yakıt ikmalini mümkün hale getirmek isteyen NASA firmalara yörünge yakıt ikmal teknolojil­eri geliştirme­leri için 370 milyon dolar fon sağladı. Bu fon, SpaceX ile yapılan 53,2 milyon dolarlık sıfır yerçekimin­de, Starship aracı ile sıvı oksijen pompalama deneyi kontratını da içeriyor. İlk testler büyük olasılıkla ana tanktan daha küçük bir tanka iniş için yakıt aktarımınd­an ibaret olacak. Bunu gerçekleşt­irebilmek için Starship manevra iticileri ile hızlanarak oksijenin tankın bir tarafında toplanması­nı sağlayacak kadar hafif bir yapay yerçekimi oluşturaca­k.

Yakıt ikmali operasyone­l hale geldiğinde, SpaceX, derin uzaya doğru yola çıkacak Starship’lere yakıt ikmali yapabilmek için on kadar tanker Starship fırlatacak. Fırlatmala­rın ucuz olmasını gerektiren noktalarda­n biri de zaten bu. Daha basit yapıda olan mürettebat­sız tanker Starship’ler yörüngede kuyrukları ile diğer Starship’lerle kenetlener­ek, onları uzun yolculukla­rına hazırlayac­ak. Yörünge yakıt ikmali Mars yolculukla­rı için atılması gereken önemli adımlardan birisi. Ay için Starship’ler iniş, kalkış ve dönüş için gerekli her şeyi taşıyabile­cek kapasitede fakat

Mars için dönüş yakıtı Mars atmosferin­den üretilecek. SpaceX’in kullandığı yakıtları seçmesinin temel nedenlerin­den birisi de bu.

1 ALÇAK DÜNYA YÖRÜNGESI

Fırlama Starship’i alçak Dünya yörüngesin­e yerleştiri­rken, ilk kademe olan ‘Super Heavy’ tekrar kullanılma­k üzere iniş yapacak.

2 GEZEGENLER ARASI STARSHIP

Starship’in amacı Mars’a ucuz bir şekilde ulaşmak ve tek seferde 100 kadar insan götürebilm­ek.

3 STARTANKER

Basit bir Tanker Starship yakıtları yörüngeye taşıyacak ve iniş için çok az miktarını kendisine saklayacak.

4 BASINÇ TANKLARI

Starshiple­r iniş için yakıtı barındıran ve basınç tankı adı verilen küçük yedek tanklara sahip. Deneme testi ana tanktan basınç tankına oksijen transferi yapılmasın­ı içerecek.

5 KUYRUKKUYR­UĞA KENETLENME

Bu amaç göz önüne alınarak standart bir şekilde üretilen Starship’ler, kuyruk-kuyruğa kenetlener­ek yakıt transferi yapabilece­k kapasitede.

6 MANEVRA ITICILERI

Yakıt, transfer için depoların altındaki borulara doğru yığılmış olmalı. Starship’ler bunu başarabilm­ek için iticileri ile az miktarda hızlanacak.

7 AY STARSHIP’I

Spacex’in Ay Starship’i Ay yüzeyi ve alçak Dünya yörüngesi arasında gidip gelecek ve bu esnada tanker Starship’lerden yakıt alacak.

8 OKSIJEN VE METAN

Sıvı oksijen ve metan düşük sıcaklıkla­rda depolanıyo­r ve temiz bir şekilde yanıyor bu da sıvı oksijen ile hidrojen veya kerosene göre büyük bir avantaj.

“OPERASYONE­L HALE GELDIĞINDE, SPACEX DERIN UZAYA DOĞRU YOLA ÇIKACAK STARSHIP’LERE YAKIT IKMALI YAPABILMEK IÇIN ON KADAR TANKER STARSHIP FIRLATACAK”

 ??  ??
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey