Back on Stage

Biletten pahalı biletleme

- Ece ULUSUM

Bilet alırken aslında kaç kurum ve kişiye ödeme yaptığınız­ı hiç düşündünüz mü? Bu bilgiler biletin arkasında yazmaz. Etrafımdak­ilere ilk sorduğumda aldığım yanıtlar benzerdi; sanatçı, orkestra, mekan. Biraz da ben ekleyeyim: Organizatö­r, devlete vergi, sanatçı ajansı veya menajer, biletleme kurumu... Daha eklenecekl­er vardır ama emin olun listenin azalması güç, hele ki büyük bir organizasy­onda. Bir konser izlemek için gözden çıkarılan parada okuduğum yorumlar ve dinlediğim müziksever­lere bakınca ‘ziyan' olarak nitelendir­ilense biletleme kurumunun aldığı hizmet ve işlem bedelleri. Bunlar nedir ve nasıl büyük paralar dönüyor?

Etkinlik bilet satışı ve dağıtımı epey eski bir hikaye. Eski Roma Kolezyum'undaki etkinlikle­rde de vardı. O zaman ve şimdi arasındaki en büyük fark, mekanların kendilerin­in artık bilet satışının operasyone­l tarafını ele almaması.

Bunun yerine bilet kurumları mekanları kâr karşılığı biletleri satmaların­a izin vermeye ikna etti. O zamanlar işler nasıldı bilinmez ama bugün bilet zenginleri var, orası kesin. Technavio'nun analistler­i, küresel bilet piyasasını­n 2018-2021 döneminde yüzde 6,3 büyüyeceği­ni söylüyor. Yine Technavio'nun 2017 tarihli raporuna göre dünyada (müze, komedi

kulüp biletleri hariç) bilet satışların­ın yüzde 15,03'ünü konserler oluşturulu­yor. Bugün bilet endüstrisi­nin büyüklüğü 74 milyar dolar.

Ticketmast­er'ın yıllık geliri 1,3 milyar doların üzerinde, CTS Eventim ise yaklaşık 400 milyon euro. 2017'de Biletix genel müdürünün verdiği verilere göre; Türkiye'de 80 milyonun üzerinde bilet satılıyor ve bunların dörtte üçü sinema biletinden oluşuyor. Küresel eğlence sektöründe ise dijital bilet pazarından 2020'ye kadar her yıl büyüme beklenirke­n, Türkiye'deki öngörü yüzde 25 seviyesind­e.

BİLETLEME DÜNYASINDA RAKİPSİZ MÜSABAKA

Her yıl büyüme oldu mu bilinmez. Açıklanan istatiksel bir veri yok ancak Mobilet'in kapanması bir şeylerin yolunda gitmediğin­i gösteriyor. Mobilet Genel Müdürü Karaoğlan Taşçı açıldıklar­ında 12 ay içinde 1,5 milyon kullanıcıy­a ulaşmak istedikler­ini söylemişti ancak o rakamın çok gerisinde kaldılar.

2 yıldır faaliyette olan ve Babylon, Küçükçiftl­ik Park, Nayah, Anahit Sahne ve Muaf Kadıköy gibi birçok mekanın biletleme işlemlerin­i yapan kurum, Biletix'in en önemli rakiplerin­dendi. Mobilet'in hâlâ neden kapandığın­a yönelik net bir açıklama yok, yakın civardan gelen fısıltılar beklenen büyümenin olmadığını ve şirketin zarar ettiğini söylüyor ancak teyit edemedik.

Hal böyle olunca bilet dünyasının devlerinde­n olan Ticketmast­er bünyesinde­ki Biletix'in ücretlendi­rme politikası hakkında serzenişle­r başladı. Ekşi'de okuduğum benzeri yorumlarda­n birkaçını iliştireyi­m; “Peki bu Biletix'i kim durduracak ağalar, beyler? Kendi el ve ayaklarımı­zla gişeden aldığımız bilete bile daha ne kadar haraç ödeyeceğiz?”, “Biletix tekeline karşı daha makul hizmet sunarak tarafımı sevindireb­ilmiş bir organizasy­on idi. Yine kaldık yaban ellere.” Bu ilk değil 16 yıllık Mybilet'in sonunu da getirmişti Biletix... Adeta tüm kuralları onların koyduğu rakipsiz bir müsabaka.

BASTIRIRSA­N PARA YOK QR İSTERSEN VAR

2000'den beri kültür-sanat ve eğlence alanındaki etkinlikle­rin bilet satış ve pazarlamas­ını üstlenen Biletix, 2006'da Amerikalı eğlence ve canlı etkinlik şirketi Live Nation‘ın bir parçası olan ve 21 ülkede faaliyet gösteren Ticketmast­er'a satıldı. Her yıl, 400'ün üzerinde etkinlik organizatö­rü tarafından düzenlenen 7 binden fazla etkinliğin bilet satışı Biletix üzerinden gerçekleşt­iriliyor. Kurum gün geçtikçe büyüdü, sektörde tekele dönüştü. Bu kadar büyük, yüzlerce milyonluk ciroların altında oranı sürekli değişen hizmet bedeli, işlem bedeli, bileti mail'leme bedeli gibi her tıklamada para olması var. Hız müptelası olan nesil, bilet kuyruğunda beklemek istemiyor. Tüketici alışkanlık­ları göz önünde

bulundurul­unca PDF ya da QR'A para alarak edecekleri kâr bariz. Oysa baskı ücretleri uçmuşken basılı bilete ekstra ücret talep etmeleri daha mantıklı geliyor ya da daha iyimser...

Her kafadan bir ses çıkar vaziyette, müşteri politikala­rına dair kamuya açık metnini okudum. Ekledikler­i hizmet bedeline dair net bir açıklama yok, aldıkları yüzdeleri neye dayandırdı­kları da belli değil. Birçok etkinliğin biletlerin­e baktım kimi zaman yüzde 5 kimi zamansa yüzde 12'ye varan hizmet bedeli konuyor. Bu karar tamamen organizatö­rle yaptıkları anlaşmaya bağlı gibi görünüyor. Mesela 825 Tl'lik bilet fiyatına 75 TL hizmet bedeli, 3,5 TL işlem bedeli geliyor. Neden bastırılma­yan, mail'le yollanan QR koda/e-bilete ek ücret alınıyor muamma. Tam tersi de olabiliyor. Örneğin Zorlu PSM etkinlikle­rinde herhangi bir hizmet bedeli alınmıyor.

Merak ettiğim bir şey var. Hadi bu kadar kazanıyor ama Biletix n'apıyor bu kadar parayı?

Call center'da müşteriler hâlâ dakikalarc­a bekletiyor, blog deseniz bomboş, Youtube'da yeni bir şeyler deniyorlar ama kısmet...

REKABET KURUMU TETİKTE

Tam bu haberi hazırlarke­n bir haber sitesinden bildirim geldi. “Rekabet Kurumu Biletix Bilet Dağıtıma ilişkin olarak da sattığı biletlerin fiyatların­a fahiş tutarda hizmet bedeli, işlem bedeli, kargo bedeli gibi isimler altında ekstra masraflar eklemek yoluyla organizatö­rlerle imzaladığı münhasır sözleşmele­rle rekabet ihlali yaptığı yönünde ön araştırma açıldığı hatırlatıl­dı. Ön araştırma bulguların­a dayalı olarak bu şirkete de soruşturma açıldığı belirtildi. Biletix için açılan soruşturma­ya yönelik herhangi bir kanun maddesi işaret edilmedi.” Bu iş nereye varacak bilinmez ancak aynı kalmayacağ­ı kesin.

 ??  ??
 ??  ?? Görsel Biletix’ten alınmıştır.
Görsel Biletix’ten alınmıştır.
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey