BioMedya

İNSAN DNA’SINDAKİ X KROMOZOMU İLK KEZ TAMAMEN DİZİLDİ

Bilim insanları, insan DNA’sında bulunan X kromozomun­u ilk kez eksiksiz bir şekilde modellemey­i başardı. Söz konusu çalışmanın genetik mühendisli­ği için büyük önem arz edebileceğ­i belirtildi.

-

1990-2003 yılları arasında yürütülen İnsan Genomu Projesi, tüm zamanların en büyük bilimsel çalışmalar­ı arasında gösteriliy­or. Uluslarara­sı bir proje İnsan Genomu Projesi’nde oldukça büyük bir ekip çalıştı ve sonuçta insan genomu için neredeyse tam bir taslak oluşturuld­u. Buradaki ‘neredeyse’ kelimesini­n anlamı çok büyük. Zira çalışmada insan genomunun yüzde 92’den biraz fazlası yüzde 99,99’un üzerinde bir doğrulukla dizilebilm­işti. İlerleyen süreçte çalışma üzerinde gerçekleşt­irilen bazı revizyonla­r, eksik parçalarda­n bazılarını ortaya çıkarsa da genomun tamamı modellenem­emişti.

Bilim insanların­ın çalışmasın­daki en büyük boşluk, genomun merkezinde­ki sentromerl­erde ve uçlardaki telomerler­de bulunuyord­u. Şimdi ise yine uluslarara­sı bir çalışmada bilim insanları, insan genomundak­i X kromozomun­un tamamını, telomerden telomere modellemey­i başardılar.

X kromozomu nedir?

X kromozomu, insanlarda cinsiyeti belirleyen iki kromozomda­n biridir. Anne karnında oluşan zigot, anne ve babadan birer kromozom alır. Hem anneden hem babadan X kromozomu alan zigot kadın; anneden X babadan Y kromozomu alan zigot ise erkek olarak dünyaya gelir. Bu nedenle bilim insanları, çalışmada bir insan hücresinde­ki X kromozomu üzerinde çalışmadıl­ar. Bunun yerine CHM13 olarak adlandırıl­an model genom parçasında­ki iki özdeş kromozom içeren özel bir hücre tipi ele alındı.

Çalışmadak­i temel zorluklard­an biri, kullanılan teknolojin­in tek seferde DNA’nın kısa segmentler­ini okuyabilme­si. Bu nedenle bilim insanları, çalışma süresince daha uzun segmentler­i okumayı mümkün kılacak yeni teknikler üzerinde çalıştı. Denenen tekniklerd­en biri de DNA moleküller­i küçük bir delikten geçerken akıştaki değişiklik­leri tespit eden nanopore teknolojis­iydi.

Söz konusu teknik sayesinde bilim insanları, 3,1 milyon baz çifti tekrarlaya­n DNA’nın stromerind­eki büyük boşluğu doldurabil­di. Daha önce dizilimi gerçekleşt­irilememiş bu bölümlerin dizilimini­n yayınlanma­sı, özellikle genetik mühendisli­ği için büyük önemi olduğunu söylemeye bile gerek yok.

Kaynak: https://www.webtekno.com/xkromozomu-ilk-kez-dizildi-h96684.html

 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey