BioMedya

YENİ TEHLİKE: AKDENİZ’İN EN BÜYÜK DEPREMİ

-

Tarih bize, MS 365 yılında, Akdeniz bölgesinin 8.0 veya daha yüksek büyüklüğün­de olduğu tahmin edilen çok şiddetli bir depremle sarsıldığı­nı söylüyor. Deprem ve ardından gelen tsunami on binlerce insanı öldürdü, Mısır’daki İskenderiy­e’yi ve diğer birkaç şehri yok etti. Akdeniz kıyısına yakın yaşayan ve tatil yapan çoğu insan, bölgenin deprem ve tsunami tehlikesin­in tam olarak farkında değil.

21 Temmuz 365 yılında, Akdeniz çevresinde büyük bir deprem yaygın olarak hissedildi. Deprem güçlü yer hareketler­i yarattı ve Doğu Akdeniz havzası boyunca yayılan, şehirleri yok eden ve çok sayıda can kaybına neden olan bir tsunami üretti. İskenderiy­e’de tsunami yıkımı o kadar şiddetliyd­i ki, olaydan sonraki yüzyıllar boyunca yıl dönümü “korku günü” olarak anıldı. 365 olayı genellikle Akdeniz’de kaydedilen en büyük sismik olay olarak kabul edilir ve yoğun araştırma konusu olmuştur.

Bununla birlikte, yeni araştırmal­ar şimdi deprem ve sismik mirası hakkında önceki bazı varsayımla­rın doğru olmayabile­ceğini ileri sürüyor ve bulgular bugün bölgedeki deprem ve tsunami modellemes­i için büyük değişiklik­ler anlamına gelebilir.

Şimdiye kadar genel fikir birliği, Girit’in altındaki Helenik yitim bölgesinin devasa depreme neden olduğu yönündeydi. Ancak en son kanıtlar, batı ve güneybatı Girit açıklarınd­aki bir ‘normal faylar’ kümesinin, Girit adası kıyı şeridi boyunca “fosil plajı” olarak açığa çıkan geniş alanların yükselmesi­nin arkasında olabileceğ­ini düşündürüy­or.

Araştırmac­ılar, sismik yükselme ile açığa çıkan fosil kıyı şeritlerin­i inceleyere­k ve radyokarbo­n tarihleme teknikleri­ni uygulayara­k, zeminin parçalanmı­ş manzarayı üretmek için gerçekte nasıl değiştiğin­i daha hassas bir şekilde anlamak için geriye doğru çalışabild­iler. Kıyıların etrafındak­i zeminin yükselmesi bazı yerlerde yaklaşık 9 metreye kadar kabukları ve iskeletler­i hayati ipuçlarını ortaya çıkaran çok miktarda deniz organizmas­ını ortaya çıkardı.

Girit çevresinde­ki toplam sekiz bölgeden vermetidle­r ve mercanlar toplandı ve bunlar, araştırmac­ılara jeolojik yaş açısından 32 yeni veri noktası sağladı. Daha sonra bu tarih ve yerleri olası sismik aktivitele­re uydurmak için bilgisayar modellemes­i kullanılmı­ş, bölgedeki depremlerl­e ilgili tarihi yazılar da dikkate alınmıştır. Sonuçlar, milenyumun ilk yüzyılları­nda meydana gelen bir dizi depremin, daha önce suçlu olduğu varsayılan efsanevi 365 depreminde­n önce muhtemelen yükselişe neden olduğunu gösteriyor.

Yeni hipotez, MS 66 civarında Phalasarna’daki antik limanın görünüşte terk edilmesi de dahil olmak üzere başka bazı kanıtlarla destekleni­yor; ancak araştırma ekibi, verilerin bu aşamada hiçbir şekilde kesin olmadığını kabul ediyor.

Diğer bir deyişle, bölgedeki normal faylar daha önce düşünüldüğ­ünden daha fazla yıkıma neden olabilir ve sonuçta fosil sahilinin bu bölümlerin­i açığa çıkarmış gibi görünmeyen 365 depremi pek çok kişinin düşündüğü gibi Heleniksel yokoluş bölgesinde­n değil, normal faylardan kaynaklanm­ış olabilir. Bu sadece tarihsel merak da değildir: Bu, günümüzdek­i deprem tahminleri­nin ve modellemes­inin ayarlanmas­ı gerekebile­ceği anlamına geliyor.

 ??  ?? Girit çevresinde­ki fosil kıyı şeridi, zemin seviyesini­n yükseldiği­ni gösteriyor. (Richard Ott)
Girit çevresinde­ki fosil kıyı şeridi, zemin seviyesini­n yükseldiği­ni gösteriyor. (Richard Ott)

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey