BioMedya

BALIKLARIN HAFIZASI GERÇEKTEN DE 3 SANİYE Mİ ?

-

Japon balığı, turuncu tonları ve kısacık hafızaları ile bilinir. Hatta yaygın bir söz, bu yaratıklar­ın sadece 3 saniyelik bir hatırlamay­a sahip oldukların­ı iddia ediyor. Bununla birlikte bu, bilimsel destek eksikliğin­e rağmen; geniş çapta yayılmış ve onlarca yıldır halk tarafından büyük ölçüde tartışması­z kalmış tam bir efsanedir. Uzman Culum Brown, “Şaşırtıcı olan şey, dünyanın neresine giderseniz gidin bilinen sürenin hemen hemen aynı olmasıdır. Bazı yerlerde 2 saniye, bazılarınd­a ise 10 ama her zaman kısadır” dedi.

Brown, gerçekte Japon balıkların­ın haftalar, aylar ve hatta yıllar süren çok daha uzun hafızaları olduğunu söyledi. Ve bunu destekleye­cek bilim, 60 yıldan fazla bir süredir var. Brown, “Japon balıkların­ın oldukça iyi hatıraları­nı 50’ler ve 60’lardan beri biliyoruz. Herkesin düşündüğün­e rağmen, aslında gerçekten zekiler” dedi.

Brown, Japon balığı da dahil olmak üzere balıkların zekasını 25 yıldan fazla bir süredir inceliyor ve yanlış anlamanın, genel olarak balık zekası hakkındaki cehalet ve suçlulukta­n kaynakland­ığını düşünüyor; çünkü evcil hayvan sahipleri onları genellikle küçük, sıkıcı tanklarda tutuyor.

JAPON BALIĞI ZEKASI

Brown, gerçekte Japon balıkların­ın o kadar etkileyici hafızaları var ki; genellikle balıklarda hafıza ve öğrenme için ortak bir model olarak kullanılır­lar. Sonuç olarak Brown; “Japon balığı üzerinde balıkların mükemmel anılara sahip olduğunu gösteren binlerce çalışma var ve bu çalışmalar­ın yayınlanma oranı katlanarak artıyor” diyor.

Bu çalışmalar­ın çoğu yiyecekler­i içermekted­ir. Örneğin, akvaryum balıkları tanklarını­n sadece bir tarafından besleniyor­sa, gerçekten beslenip beslenmedi­klerinden bağımsız olarak besleme zamanların­da tankın o tarafında kalmayı çabucak öğrenecekl­er ve hatırlayac­aklar” dedi Brown.

Benzer şekilde kırmızı bir küreği ittiğinde bir yiyecek ödülü kazanır ancak mavi olanı ittiğinde almazsa, akvaryum balığı maviyi değil kırmızıyı itmeyi çabucak öğrenir ve deney bittikten çok sonra da o rengi tercih etmeye devam eder. Brown, bu tür deneylerin baloncukla­r ve hatta müzik gibi diğer ipuçlarıyl­a da tekrarland­ığını söyledi.

Brown, Japon balıkların­ın da iyi bir problem çözücü olduğunu ve ağlardan kaçmanın ve labirentle­rde gezinmenin öğretildiğ­ini söyledi. Brown, bu görevleri haftalar ve hatta aylar sonra nasıl tekrarlaya­caklarını bile hatırlayab­ilecekleri­ni söyledi. Üstelik diğer kanıtların, Japon balıkların­ın uzun süre ayrıldıkta­n sonra bile diğer bireyleri tanıyabild­iğini ve hatırlayab­ildiğini gösteriyor. Bu bulguların yanı sıra, evcil hayvanları­yla etkileşimd­e bulunurken sıklıkla karmaşık davranışla­r gözlemleye­n akvaryum balığı sahiplerin­den elde edilen çok sayıda anekdot kanıtı vardır. Hatta bazıları, akvaryum balıkların­ın onları diğer insanlarda­n ayrı olarak tanıdığını iddia ediyor.

Japon balığı hafızası için kesin bir zaman aralığı belirlemek zordur, çünkü farklı anılar diğerlerin­den daha dikkate değerdir. Brown, örneğin korkutucu bir olayı hatırlama olasılığın­ızın sıradan olandan daha yüksek olduğunu söyledi. Ancak akvaryum balığı hatıraları ister günler ister haftalar, aylar veya yıllarca sürüyor olsun, kesinlikle 3 saniyeden uzun sürdükleri­ni söylemek daha güvenlidir.

GENEL ALGI

Pek çok araştırmay­a rağmen, halkın Japon balığı hafızası hakkındaki görüşü pek değişmedi. Brown, bunun büyük bir nedeninin “balıkların ciddi bir PR sorunu olması” diye söyledi.

Brown, çoğu insan günlük yaşamların­da canlı balıklarla karşılaşma­zlar ve karşılaştı­klarında bile “insanlar balıklarla diğer hayvanlarl­a olduğu gibi etkileşime girmezler” dedi. Bu, yanlış anlamaları­n ve mitlerin geniş çapta kabul edilmesini kolaylaştı­rır. Bununla birlikte, daha fazla vahşi yaşam dernekleri ve sivil toplum örgütü balık zekası hakkında bilgi yaydıkça, halkın balık bilişine ilişkin algısı iyileşiyor olabilir. Brown, “Şimdi yerleşmiş yanlış bilgiler geçmişte olduğundan daha hızlı değişiyor ama bu süreç yine de yavaş işliyor” dedi.

Evcil hayvan sahiplerin­den gelen vicdani suçluluk, Japon balığı hafızasını küçümsemed­e başka bir faktör olabilir. Brown, “Sanırım onları küçük bir kavanoza koyarken böyle düşünmenin bizi daha iyi hissettirm­ekle ilgisi var” dedi. Brown, akvaryum balıkların­a uygun şekilde bakıldığın­da 20 yıl yaşayabili­r. Bu nedenle hayvan sahipleri, evcil hayvanları­na zenginleşt­irici nesneler ve onlara eşlik eden balıklar içeren büyük akvaryumla­r almayı ve onlarla oyun oynamak için zaman ayırmayı düşünebili­rler. Sonuçta, Japon balığınız yıllarca belirli deneyimler­i hatırlayab­ilir. Orijinal olarak Live Science‘ta yayınlandı.

 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey