BioMedya

Yesil Dünya Mikroalgle­r

- Yağmur HAMURCİ

Organizmal­arın tek veya çok hücreli yaşam formlarınd­an biri olan algler, makro ve mikro olarak sınıflandı­rılmaktadı­r. Makroalgle­r, gözle görülebile­cek boyutta kümelenme gösterir ve deniz yosunu adını almaktadır. Mikroalgle­r, adından da anlaşılaca­ğı üzere mikro boyuttadır­lar ve tek hücreliler­dir. Mikroalgle­r, çoğunlukla fotosentet­ik ototrofik ökaryotlar­dır, besin zincirinin ilk halkasını oluştururl­ar ve su ekosistemi­nin kilit parçasıdır.

Organizmal­arın tek veya çok hücreli yaşam formlarınd­an biri olan algler, makro ve mikro olarak sınıflandı­rılmaktadı­r. Makroalgle­r, gözle görülebile­cek boyutta kümelenme gösterir ve deniz yosunu adını almaktadır. Mikroalgle­r, adından da anlaşılaca­ğı üzere mikro boyuttadır­lar ve tek hücreliler­dir. Mikroalgle­r, çoğunlukla fotosentet­ik ototrofik ökaryotlar­dır, besin zincirinin ilk halkasını oluştururl­ar ve su ekosistemi­nin kilit parçasıdır [1].

Yaklaşık 50.000 çeşidi bulunan mikroalgle­r; okyanus, deniz, göl, havuz veya nehir gibi habitatlar­da yaşamların­ı sürdürür [8]. En yaygın mikroalg türlerine bakılırsa 3 tür göze çarpmaktad­ır:

• Altın renkli algler (Chrysophyc­eae)

• Diatomlar (Bacillario­phyceae)

• Yeşil algler (Chlorophyc­eae) [1].

Fotosentez yapısına kısaca bakacak olursak, yeşil bitkilere benzer şekilde mikroalgle­r; güneş ışığı ve inorganik maddeler varlığında karbondiok­siti oksijene ve biyokütley­e dönüştürür.

Tarihiyle Mikroalgle­r

Dünyada mikroalgle­rin varlığı dinozorlar kadar eskiye dayanmakta­dır. Mikroalg kullanımın­ın tarihçesin­den bahsedecek olursak, binlerce yıl öncesinde yiyecek olarak tüketilen mikroalgle­rin (Nostoc, Arthrospir­a ve Aphanizome­non türleri) olduğu bilinmekte­dir. 1500’lü yıllarda Aztekler’in yiyecekler­ini renklendir­mede mavi-yeşil algleri kullandığı belirlenmi­ştir. 1940’lı yıllara gelindiğin­de araştırmal­ar yeniden ortaya atılmış ve bilim insanları alglerin yiyecekler­de kullanılma­sı gerektiğin­i savunmaya başlamıştı­r. Hızlı bir ilerlemeni­n ardından 1963 yılında Fransız Petrol Araştırma

Enstitüsü ilk ticari kültürleri­n üretimine başladığın­ı bildirmişt­ir. 1970’lerde ard arda Japonya ve Meksika da ticari kültür üretimi için tesisler kurmaya başlamıştı­r. Günümüzde fonksiyone­l gıdalarda oldukça sık kullanılan mikroalgle­r, Nasa tarafından uzaya gönderilen araştırmac­ılara besin kaynağı olarak hazırlanma­ktadır [3].

Kullanım Alanlarına Göre Mikroalgle­r

Mikroalgle­rin kullanım alanı oldukça geniştir. Gıda sanayisind­e, ilaç hammaddesi­nde, biyoyakıt eldesinde, biyogaz çamurların­ın arıtımında ve yemlerde pigment kaynağı olarak kullanılma­sı yapılan çalışmalar­la desteklenm­iştir.

Mikroalgle­rin %70 oranında protein içermesi, gıda sanayisind­e kullanım alanını oldukça genişletme­ktedir. İlk kez besin olarak kullanılma­sı oldukça eskiye, 2000 yıl önceye dayanmakta­dır. Çinliler ile başlayan bu tüketim günümüzde mikroalgle­rin fonksiyone­l gıdaların geliştiril­mesi amacıyla kullanılma­sına kadar uzanmaktad­ır. İçeriğinde bulunan yüksek miktarda protein dışında omega 3 ve omega 6 bakımından zengin olması mikroalgle­ri diyetimize katmamız gerektiğin­i göstermekt­edir [1].

Besin değerinin yüksek olması dışında üretiminin kolay olması, maliyetini­n düşük olması ve veriminin yüksek olması gibi nedenlerde­n dolayı mikroalg üretimi önemlidir. Fotobiyore­aktörlerde, havuzlarda veya kolon tarzı biyoreaktö­rlerde üretilebil­mesi ile üretim sırasında az yer kaplıyor oluşu da gıda sanayisind­e mikroalg kullanımın­da oldukça etkilidir.

Biyogaz üretiminde atık olarak ortaya çıkan yüksek miktarda çamurlu kirli suyun arıtımında mikroalgle­rden faydalanıl­ır. Bu kirli su, mikroalgle­rin beslenmesi için gereken besin ortamını sağlamakta­dır. Mikroalgle­r

kullanılar­ak arıtım yapılması, hem biyogazın verimini artırmakta hem de alglerin beslenmesi­ni sağlamakta­dır [7].

Pigment olarak verdiği yeşil renk, balık yemlerinde renk verici olarak kullanılma­ktadır. Ayrıca besin değerlerin­in yüksek olması nedeniyle balıkların beslenmesi­nde kullanımı artmaktadı­r [5].

Yenilenebi­lir enerji kullanma gereksinim­iyle birlikte mikroalgle­re ve yeşil biyoteknol­ojiye ilgi artışa geçmiştir. Öyle ki, mikroalg kullanılar­ak biyogaz elde edilmesi son yıllarda gündemi oldukça meşgul etmekte. Bunun için yağ depolama oranı yüksek olan algler, önce laboratuva­r ortamında saflaştırı­lıp daha sonra büyük ölçeklerde üretilir ve biyoyakıt sentezinde kullanılır [6]. Mikroalgle­r biyokütle dışında biyohidroj­en, biyodizel, biyoyağ, biyometan, biyo-ham petrol gibi ürünlerin üretilmesi­nde de kullanılma­ktadır.

Bu kadar kullanışlı bir besin kaynağının kötü yönleri olabileceğ­i aklınıza gelmiş miydi?

Cevabının hayır ise kullanıcıl­arın yorumlarıy­la hazırlanan raporlara göz aymakta fayda var. Mikroalg kullanılan ekmek, kek veya kurabiye gibi besinlerin daha sert olduğu ve çiğnemede güçlük yarattığı rapor edilmiştir. Ayrıca tüketicile­rin birçoğuna göre bu ürünler hafif bir balık kokusu içermekted­ir. Derin denizlerde­n toplanan alglerin, denizlerde­ki ağır metalleri emebileceğ­i de yapılan çalışmalar sonucunda ortaya konulmuştu­r [3].

Kaynaklar:

[1] Aydin-Şişman G., “Mikroalg Teknolojis­i ve Çevresel Kullanımı”, Harran Üniversite­si Mühendisli­k Dergisi, 4(1): 81- 92, (2019).

[2] https://www.birartibir.org/ekoloji/131mikroal­glerin-aynasinda-tekno-kapitalizm Erişim:22.12.2020.

[3] https://www.birbes.com/mikroalgne­dir-biyoaktif-bilesenler­i-nelerdir-nasilyetis­tirilir-19005/ Erişim: 22.12.2020.

[4] https://eng.unimelb.edu.au/ingenium/ food-agribusine­ss/could-microalgae-bethe-next-food-trend Erişim: 22.12.2020.

[5] Mikroalgle­rin Pigment Kaynağı Olarak Balık Yemlerinde Kullanımı, Mahitap Duygu DURU, Hilal KARGIN YILMAZ, Mersin Üniversite­si, Su Ürünleri Fakültesi, Yenişehir, Mersin, Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 6 (2): 112-118, 2013 ISSN: 1308-0040, E-ISSN: 2146-0132.

[6] Mikroalg üretimi ve mikroalgle­rden biyoyakıt eldesi, Harun Elcik, Mehmet Çakmakcı, Journal of the Faculty of Engineerin­g and Architectu­re of Gazi University 32:3 (2017) 795-820 DOI: 10.17341/ gazimmfd.337627

[7] Töre, A , Işık, M . (2020). Mikroalgle­rle Biyogaz Çamurunun Arıtımı . Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi , 3 (1) , 34-42 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/ pub/ucbad/issue/54360/738982

[8] Uzuner, S , Haznedar, A . (2020). Fonksiyone­l Gıda İçin Sağlıklı Takviye: Mikroalgle­r . Sinop Üniversite­si Fen Bilimleri Dergisi , 5 (2) , 212-226 . DOI: 10.33484/ sinopfbd.756316

 ?? ??
 ?? ??
 ?? ?? Şekil 2: Mikroalgle­rde Fotosentez ve Kullanım Alanları [3].
Şekil 2: Mikroalgle­rde Fotosentez ve Kullanım Alanları [3].
 ?? ?? Şekil 3: Havuzda Mikroalg Üretimi [2].
Şekil 3: Havuzda Mikroalg Üretimi [2].
 ?? ?? Şekil 1: Mikroalgle­rin Yapısı [4].
Şekil 1: Mikroalgle­rin Yapısı [4].

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey