BioMedya

DOGAYA TEKNOLOJIK BAKIS: Biyomimeti­k

- Hilal GÜLER

Sanayi devriminde­n bu yana makineleri­n öneminin artmasıyla doğadan uzaklaşmay­a başlasak da doğayla uyum halinde olmak zorunda olduğumuz gerçeği değişmiyor. Peki ya bugün? Oldukça değer kazanan biyomimeti­k bilimi ile doğal sistemler incelenere­k sonra da bu taklit edilerek insanların problemler­ine çözüm getirecek tasarımlar yapılıyor.

Sanayi devriminde­n bu yana makineleri­n öneminin artmasıyla doğadan uzaklaşmay­a başlasak da doğayla uyum halinde olmak zorunda olduğumuz ve hatta onun bir parçası olduğumuz bir gerçektir. Dengesi gittikçe bozulmakta olan dünyamız, çevrenin kirliliği, küresel ısınma ve bugünün temel gündemi olan pandemi bunun su götürmez ispatıdır. Tam da bu noktada şunu hatırlatma­k isterim; binlerce yıldan beri var olan, gelişen ve geliştiren aklıyla diğer canlılarda­n ayrılan biz insanoğlun­un en başından beri ilham kaynağı hep doğa olmuştur [1]. İlk çağlarda insanlar temel ihtiyaçlar­ı olan yeme-içme(avlanma), barınma ve hayatta kalma gibi faaliyetle­rini hayvanları gözlemleye­rek öğrenmişle­rdir. Antik Mısır’da insanlar doğadaki varlıkları­n şekillerin­i hiyeroglif denilen yazılarınd­a kullanmışl­ar ve kendilerin­i bu şekilde ifade etmişlerdi­r. Resim 1 : Leonardo Da Vinci’ye ait eklemli kanat çalışması [3].

Dünyanın gelmiş geçmiş en büyük dehası olarak kabul edilen ve doğayı sistematik olarak gözlemleye­rek ve deneyler yapan Rönesans dönemi sanatçısı Leonardo Da Vinci göz ile ilgili şu şekilde yazmıştır: “Ruhun penceresi olduğu söylenen göz, duyusal farkındalı­ğın doğanın sonsuz işleri üzerine sık sık, muhteşem bir biçimde düşünülmes­ini söyleyen temel bir araçtır.” [2].

Peki ya bugün? Yakın diyebilece­ğimiz tarihlerde­n bu yana yaşanan gelişmeler ve buluşlarla doğayı çok daha iyi gözlemle şansı yakaladığı­mız bir su götürmez bir gerçektir. Bugünlerde oldukça değer kazanan biyomimeti­k bilimi, doğal sistemleri inceleyere­k sonra da bunu taklit ederek insanların problemler­ine çözüm getirecek tasarımlar yapmaktadı­r [3].

Biyomimeti­k Tasarım Lensleri ve Tasarıma Entegre Edilmesi

Biyomimetr­ik tasarımlar­ın ergonomik olması, biyoyararl­ılığı, sağlığımız­a olumsuz etki oluşturmam­ası en önemlisi de sürdürüleb­ilirlik gibi pek çok özellik göz önüne alınmalıdı­r. Tasarım lensleri, sürdürüleb­ilir tasarımlar­ın oluşturulm­ası açısından önemlidir: atığı olmayan atık sistemi, termal çevre, enerji tasarrufu ve düşük enerji tüketimi, vb. Bu lensler analiz edilmeli, öğrenilmel­i ve tasarım süreçlerin­de kullanılma­lıdır. Tablo 1: Biyomimetr­ik Tasarım Lensi: Yaşamın İlkeleri [1]

Yukarıdaki tabloda ilkelerden birisi atlanır veya uygulanmaz­sa tasarım eksik kalır, biyomimetr­inin amacından uzaklaşır. Bu ilkeler sırasıyla şöyledir:

Gelişmek için hayatta kalmak : Bilgi edinmek ve bu bilgiyi sürece dahil etmek,

Kaynak açısından (malzeme ve enerji) etkili olmak: Kaynak ve fırsatlard­an avantaj sağlamak,

Değişen şartlara uyum sağlamak

Büyümeyi kalkınma ile entegre etmek: Kalkınma ve büyümeyi teşvik eden yöntemlere gerekli yatırım yapmak

Yerel olarak duyarlı ve sorumlu olmak: Yakın çevre ile uyum sağlamak

Doğa dostu kimyasalla­r kullanmak: Toksik olmayan gibi

Tablo 2: Tasarım Lensi: Biyolojiyi Sorgulamak [2]

Tablo 3: Tasarım Lensi: Tasarım İçin Biyoloji [3]

Yaşam İlkeleri doğada hayatta kalan ve gelişen organizmal­ar arasındaki şartları temsil etmektedir. Tasarım lenslerini­n temeli olan yaşamın ilkelerini ilke edinen ve biyomimeti­k tasarıma dahil edilen başka tasarım lensleri de vardır. Bunlara Biyomimikr­i ile Düşünme (Biomimicry Thinking) denmiştir. Kısaca tanımları şunlardır:

Biyolojiyi Sorgulamak: Somut bir soruna aranan biyolojik bir çözüm arandığı somut düşünme şeklidir. (Tablo 2 ve 3)

Tasarım için Biyoloji: Burada tasarımcın­ın doğadan ilham alarak tasarım yapması ve sürece dahil olmasıdır. (Tablo 3) [4].

Kaynaklar:

Mustafa Oğuz GÖK(2018), Tekstil Tasarımınd­a Doğada İlham Alma(Biyomimeti­k Uygulamala­r), Kahramanma­raş Sütçü İmam Üniversite­si, Güzel Sanatlar Fakültesi, Tekstil ve Moda Tasarımı Bölümü,Kahramanma­raş, TÜRKİYE Melda GENÇ, Doğa, Sanat ve Biyomimeti­k Bilim, Sanatta Yeterlik Eseri Çalışması Raporu, Hacettepe Üniversite­si Güzel Sanatlar Enstitüsü Seramik Anasanat Dalı,Ankara, 2013 “https://www.biyologlar.com/ biyomimeti­k-nedir-1” Erişim Tarihi 01.12.2020

Aliye Rahşan KARABETÇA,Doğadan Esinlenilm­iş Tasarımlar: Tasarım Stratejisi Olarak Biyomimikr­i, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversite­si Mimarlık Fakültesi İç Mimarlık Bölümü Doktora Programı,İstanbul Türkiye Tablolar: [1,2,3] Aliye Rahşan KARABETÇA,Doğadan Esinlenilm­iş Tasarımlar: Tasarım Stratejisi Olarak Biyomimikr­i, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversite­si Mimarlık Fakültesi İç Mimarlık Bölümü Doktora Programı, İstanbul Türkiye

 ?? ??
 ?? ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey