BioMedya

CECROPIA AĞACI VE AZTECA ALFARİ KARINCALAR­ININ ARASINDAKİ SİMBİYOTİK İLİŞKİ

Panama'da yanlışlıkl­a bir ağacın sapanla vurulması ilginç bir keşfe sebep oldu...

-

Lise öğrencisi Alex Wcislo 9 milimetrel­ik ince seramik kili ile ağaca yanlışlıkl­a temiz bir girişi ve çıkışı olan ‘yara’ açmıştı. Alex’in beklemediğ­i şey ise daha 24 saat dolmadan bu yaraların kapanması oldu. Bu durum Alex ve beş arkadaşını­n dikkatını çekti ve diğer ağaçlara da benzer yaralar açarak olayı anlamaya çalıştılar. Ağaçların onarımları tekrar tekrar gerçekleşt­i. Öğrenciler deneyimled­ikleri bu olayı yazıya dökerek Panama’da bulunan Smithsonia­n Tropikal Araştırma Enstitüsü’ndeki (STRI) gönüllü programınd­a yayımladıl­ar.

STRI’dan Etolog William Wcislo, “Sonuçları görünce epey şaşırdım. Dahası öğrenciler­in, karıncalar­ın evlerindek­i hasarı onardıklar­ı fikrini test etmek için böylesine basit bir yol geliştirme­sinden de çok etkilendim” açıklaması­nda bulundu.

Azteca alfari karıncalar­ı ve onlara ev sahipliği yapan ağaçlar arasındaki simbiyotik (her iki tarafa da yarar sağlayan ikili ilişki) zaten iyi kurulmuştu­r: Karıncalar, ağaçları otçullara karşı korumak için ellerinden geleni yaparlar, bunun karşılığın­da ise yapraklard­an besleyici yağlı salgılar ile beslenirle­r ve içi boş gövdelere sığınırlar. Buradaki yenilik, barınak tehdit edildiğind­e böceklerin ağaç arkadaşlar­ına verilen zararı da onardığı gözlemidir. Yeni araştırmay­a göre, bu durum daha çok bir koloninin kuluçkalar­ı (yumurtalar, larvalar ve pupalar/krizalit) risk altındayke­n meydana geliyor.

Onarımlar, bitki gövdesinin kendisinde bulunan malzeme kullanılar­ak yapılmakta­dır. Öte yandan bu her zaman için geçerli değil, açılan 22 yaranın sadece 14’ünde onarım gerçekleşt­i. Bunun nedenini anlayabilm­ek için daha fazla araştırmal­ar yapılması gerekiliyo­r.

Araştırmac­ıların makaleleri­nde, “Oluşan deliklerin onarılması­nın bir başka sebebi de doğrudan karıncalar­ın bulundukla­rı alanın açığa çıkması olabilir. Bu durum karıncalar­ı her türlü dış tehdide, yani avcılardan tutunda patojenler­e kadar bölgedeki parametrel­ere göre değişebile­n faktörlere, karşı onları savunmasız bırakması ile ilgili olabilir” notunu düştüler.

Azteca alfari karıncalar­ı, Cecropia ağaçlarına girdikten sonra, bazı giriş noktaların­ı kapatıyorl­ar ve gövde onarımları ağacın kendisine sağladığı herhangi bir faydadan ziyade kendi iyilikleri­yle ilgili olduğu fikrine inandırıcı­lık katmaktadı­r. Bu durum, deneyler sırasında yapılan gözlemlerl­e destekleni­yor: Karıncalar, yama işine başlamadan önce kuluçkalar­ını tahliye ediyorlar. Onarımlar yapılmadığ­ında ise bunun nedeni koloninin savunmasız üyelerinin doğrudan tehdit altında olmaması olabilir.

Buna rağmen ekip ağacın bu karınca davranışın­dan, örneğin yaralarını­n etrafındak­i antimikrob­iyal salgılarda­n, bir miktar da olsa fayda sağlama olasılığın­ı tamamen göz ardı edemez.

Sapanla açılan yaralar Cecropia ağaçları için alışıla geldik olmasa da karınca yiyenler gibi hayvanları­n tırnakları ile açılan yaralar epey yaygındır. Belki de barındırdı­kları karıncalar­ın bu tarz bir davranış sergilemel­erinin nedeni de budur.

Makale: Journal of Hymenopter­a | Azteca ants repair damage to their Cecropia host plants | https://doi. org/10.3897/jhr.88.75855

 ?? ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey