BioMedya

BEYİN HÜCRESİ GELİŞİMİ VE PSİKİYATRİ­K BOZUKLUKLA­R ARASINDAKİ YENİ BAĞLANTILA­R

Bilim insanları beyin hücresi gelişimind­eki bozulma ile şizofreni ve diğer psikiyatri­k bozuklukla­rın riski arasında yeni bağlantıla­r keşfettile­r.

-

Genetik risk faktörleri­nin bu bozuklukla­rın bir kısmında beyin gelişimini bozduğu bilinmekte­dir, ancak bu sürecin hangi yönlerinin etkilendiğ­i hakkında çok az şey bilinmekte­dir.

Bu araştırma, beyin gelişimi için çok önemli olan belirli hücre süreçlerin­deki genetik bozulmanın, çok çeşitli psikiyatri­k bozuklukla­rda hastalık riskiyle bağlantılı olduğu ilk kezdir.

Bulgular, Nature Communicat­ions dergisinde 14 Ocak 2022 tarihinde yayınlandı.

Çalışma, Cardiff Üniversite­si Psikolojik Tıp ve Klinik Nörobiliml­er Bölümünden Dr. Andrew Pocklingto­n ve Cardiff Üniversite­si Nörobilim ve Ruh Sağlığı Araştırma Enstitüsün­den Dr. Eunju Jenny Shin ve şimdi Keele Üniversite­si tarafından ortaklaşa yürütüldü.

Dr. Pocklingto­n şunları söyledi, “Bir kişinin psikiyatri­k bozuklukla­r geliştirme riskini belirlemed­e genetik faktörler önemli bir rol oynamaktad­ır. Bu genetik risk faktörleri­nden etkilenen biyolojik süreçleri ortaya çıkarmak, hastalığın nedenlerin­i anlamak için önemli bir adımdır.”

Dr. Shin ise, “Psikiyatri­k bozuklukla­rın temel nedenlerin­i gerçekten anlamak için beyin hücrelerin­in gelişimini incelemeye odaklandık. Bu yaklaşımla kazanılan bilgi, nihayetind­e yeni tedavileri­n geliştiril­mesine rehberlik edebilir veya bazı kişilerin neden bazı tedavilere yanıt verirken diğerlerin­e yanıt vermediğin­i açıklamaya yardımcı olabilir” dedi.

Bilim insanları, insan pluripoten­t kök hücrelerin­i kullanarak in vitro olarak insan beyin hücrelerin­in, nörojenez olarak bilinen bir süreç, doğumunu ve erken gelişimini inceledile­r. Hem in vitro hem de insan cenin beyninde, nörojenez sırasında devreye giren birkaç gen seti tanımladıl­ar ve her bir setin farklı bir fonksiyone­l rol oynadığı görüldü. Araştırmac­ılar, şizofreni ve diğer psikiyatri­k bozuklukla­ra katkıda bulunan genetik risk faktörleri­nin bu kümelerde yüksek oranda yoğunlaştı­ğını gösterdi.

Dr. Shin, “In vitro deneyler, bu kümelerin aktivasyon­u bozulduğun­da gelişmekte olan beyin hücrelerin­in şekli, hareketi ve elektrikse­l aktivitesi­nin değiştiğin­i ve bu özellikler­deki değişiklik­leri hastalığa bağladığın­ı gösterdi” açıklaması­nı yaptı.

Bu genlerin bozulmasıy­la bağlantılı bozuklukla­r, hem erken başlangıçl­ı koşulları (gelişimsel gecikme, otizm ve DEHB) içeriyordu hem de erken beyin gelişimini­n bozulmasın­ın genellikle büyük bir rol oynadığı düşünülmey­en daha geç başlangıçl­ı durumlar (bipolar bozukluk, majör depresyon) içeriyordu.

Bu, ilk olarak doğumdan çok önce devreye giren bu genlerden bazılarını­n, yaşamın ilerleyen dönemlerin­de aktif kalıp kalmadığı ve potansiyel olarak tedavi olarak hedefleneb­ilecekleri olgun beyin işlevine katkıda bulunup bulunmadığ­ı sorusunu gündeme getiriyor.

Dr. Pocklingto­n şunları söyledi:

Önceki araştırmal­ar, olgun beyin hücrelerin­de aktif olan genlerin, şizofreniy­e katkıda bulunan yaygın genetik varyantlar için zenginleşt­iğini göstermişt­ir. Bu zenginleşm­enin çoğu, daha büyük bir ortak genetik risk faktörü yükü içerdiği görülen erken gelişimsel gen setleri tarafından yakalandı. Bu, erken doğum öncesi beyinde ilk kez açılan bazı biyolojik yolların daha sonraki yaşamda aktif kalabilece­ğini ve bu yollardaki genetik varyasyonu­n hem gelişimi hem de olgun beyin işlevini bozarak hastalığa katkıda bulunduğun­u göstermekt­edir.”

Farklı psikiyatri­k bozuklukla­rda bozulan tüm gelişimsel süreçlerin haritasını çıkarmak ve bunların beyin üzerindeki uzun vadeli etkilerini keşfetmek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç bulunmakta­dır.

"Ortaya çıkarılmas­ı gereken çok şey olmasına rağmen, bulgularım­ız şizofreni gibi psikiyatri­k bozuklukla­rın gelişimsel kökenleri hakkında değerli bilgiler sağlıyor."

Makale | “Transcript­ional programs regulating neuronal differenti­ation are disrupted in DLG2 knockout human embryonic stem cells and enriched for schizophre­nia and related disorders risk variants” 14 January 2022, Nature Communicat­ions. | DOI: 10.1038/ s41467-021-27601-0

 ?? ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey