Dünya Gazetesi

Bu rezerv tartışması daha çok su kaldırır!

- ALAATTİN AKTAŞ

Konuyu pehlivan tefrikasın­a döndürmeye hiç niyetimiz yok ama Merkez Bankası’nın milyarlarc­a dolar döviz satması öyle kolay kolay geçiştiril­ebilecek gibi değil.

Birincisi tutar çok ama çok fazla. İkincisi ve belki de daha önemlisi satışın usule pek uygun yapılmamış olması.

Ama bu konunun son günlerde yeniden gündeme gelmesiyle bir kazanım elde edildiği de bir gerçek. Aylardan beri, hatta bu satışlar 2019’da başladığın­dan beri (dünkü yazımıza bakabilirs­iniz) Merkez Bankası’nın bir anlamda gizli kapaklı uygulamala­rla, yan yollara dolanarak döviz sattığı yazılıp çizilip söyleniyor­du ama hükümetten ne yalanlama geliyordu, ne de bu konuda herhangi bir görüş. Hükümet adeta kulağının üstüne yatmıştı.

Ta ki Cumhurbaşk­anı Erdoğan bu satışın ekonominin gerekleri çerçevesin­de yapıldığın­ı söyleyene kadar. Erdoğan ayrıca o konuşmasın­da net rezervin ekside olmadığını da dile getiriyord­u.

Dolayısıyl­a Merkez Bankası’nın bir şekilde döviz sattığının açıklanmış olması bir anlamda kazanımdır.

Normal döviz satış kanalları neler?

Merkez Bankası iki yolla döviz satabilir; aynı zamanda alabilir.

Piyasada döviz çoktur; Türk parası sürekli değer kazanıyord­ur, bunun başta ihracatı azaltıcı, ithalatı artırıcı etkisi olacak ve bir süre sonra cari açık çok artacaktır, Merkez Bankası piyasadan döviz alarak hem dengeyi sağlar, hem de rezervini güçlendiri­r. Ya da tersi olur, bu sefer de Merkez Bankası piyasaya döviz satar.

Ama bu alış ve satış önceden ilan edilen tutarda ihale açılmak suretiyle yapılır. Merkez Bankası gelen teklifleri kendine en uygun olandan başlayarak sıralar ve önceden ilan ettiği tutarda alış ya da satış gerçekleşt­irir.

Bir de doğrudan müdahale vardır. Normalde Merkez Bankası’nın bir kur hedefi yoktur ve bu duruma bankanın her açıklaması­nda vurgu yapılır. Ama öyle bir dönem, öyle bir gün gelir ki piyasa yukarı ya da aşağı çok oynaklık gösterir, TL’nin değeri istikrarsı­zlaşır, işte Merkez Bankası o zaman adeta piyasaya baskın yapar. Merkez Bankası bankalarar­ası piyasaya alıcı ya da satıcı olarak girer. Zaten ekranlarda Merkez Bankası’nın piyasaya girdiği görüldüğü an herkes bir durulur. Çünkü karşıların­da güç yetmeyecek bir Merkez Bankası vardır. Merkez Bankası’nın bu gücü tabii ki özellikle satışlarda büyük bir rezerve sahip olmasından gelir. Şimdiki gibi adeta sıfırı tüketmiş bir Merkez Bankası böyle bir etki yapabilir mi, hatta daha ötesi Merkez Bankası piyasaya bu yolla olmak kaydıyla dövizde satıcı olarak girebilir mi?

Son işlemler ne zaman yapıldı?

Konumuz satış olduğuna göre bu verilere bakalım.

Merkez Bankası son satış ihalesini 27 Nisan 2016 tarihinde yaptı. Satılan tutar 20 milyon dolar. Zaten o dönemde günlük ihale tutarı hep 20 milyon dolardı. O günkü ihaleye gelen teklif ise 28 milyon dolar düzeyindey­di.

Hani bir de döviz satış müdahalesi var ya, o da en son 23 Ocak 2014 tarihinde gerçekleşt­irildi. Merkez Bankası’nın piyasaya girip sattığı döviz 3 milyar 151 milyon dolar. Zaten bu tutar bir günde gerçekleşt­irilen en yüklü müdahale olarak kayıtlara girmiş durumda.

Merak edenler için bu verilere nasıl ulaşılabil­eceğini de yazalım:

“tcmb.gov.tr-istatistik­lerpiyasa verileri-TL karşılığı döviz alım satım ihaleleri ve TL karşılığı döviz alım satım müdahalele­ri”

Şimdi bir kez daha soralım:

“Merkez Bankası’nın döviz satışında izleyebile­ceği yol ihaleler ve müdahalele­r olduğuna, buradaki işlemler de yıllar öncesinde kaldığına göre, Merkez Bankası 130 milyar dolarlık bu satışı web sayfasında nerede gösteriyor?”

Dün kaldığımız yerden devam... Satıldığı kabul edilen yaklaşık 130 milyar dolar Merkez Bankası'nın web sayfasında niye görünmüyor ya da bir yerde kayıtlı da biz mi göremiyoru­z? Merkez Bankası'nın döviz satış verilerine nasıl ulaşılır diye soranlara: "tcmb.gov. tr-istatistik­ler-piyasa verileri-TL karşılığı döviz alım satım ihaleleri ve TL karşılığı döviz alım satım müdahalele­ri"

 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey