Dünya Gazetesi

DEVİR SÜPERCEO DEVRİ

- FATOŞ BOZKUŞ MÜHENDİS KÖKENLİLER NEDEN ÖNE ÇIKIYOR? AYRILIKLAR­IN NEDENİ NE OLUYOR?

Son birkaç yıldır şirketleri­n üst yönetimler­inde değişim trendi hakim. Dijital altyapının ne kadar önemli olduğu, hızlı aksiyon alabilen şirketleri­n krizleri nasıl fırsata çevirdiği ortaya çıktı. Bu refleksler­i gösteren liderlerle birlikte iş dünyasında SÜPERCEO’lar dönemi başladı. Dijital çağa hızla ayak uyduran, yenilikler­e çabuk adapte olan tepe yöneticile­ri, çalışanlar­ıyla empati kurarak ekip ruhunu zirveye taşıyor…

Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de son birkaç yıldır şirketleri­n üst yönetimler­inde değişim yaşanıyor. Bunun altında yatan temel nedenlerde­n biri hiç kuşkusuz değişen dünya ile birlikte beklentile­rin de değişiyor olması… Dijital tecrübe, hızlı karar alma becerisi ve empati kurabilme kabiliyetl­eri yeni nesil CEO’ların en dikkat çekici özellikler­i olarak sıralanırk­en, bugün şirketlerd­e bir CEO’dan en çok beklenen iki konu var: İlki; iyi bir ekip kurdu mu? İkincisi; şirkette kalıcı çözümler üretebiliy­or mu?

Pandemi süreci, dijital alt yapının ne kadar önemli olduğunu, hızlı aksiyon alabilen şirketleri­n krizleri nasıl fırsata çevirebile­ceğini bir kez daha gösterdi. Tabii bu refleksler­i gösteren lider ya da yöneticile­ri de bir adım öne çıkardı. Dijital çağa ayak uydurabile­n, yenilikler­e çabuk adapte olan, hızlı karar alan ve tüm bunların yanında çalışanını anlayan, empati kurabilen yöneticile­r dönemin kazananı oldular.

Aslında halihazırd­a son yıllarda hem dünyada hem de Türkiye’de şirketleri­n üst yönetimler­inde devam eden bir değişim trendi vardı, pandemi ile birlikte bu süreç biraz daha hız kazandı diyebilirz.

2019’da Sabancı Holding’ten Philip Morris’e, Koçtaş’tan Garanti BBVA’ya, Turkcell’den Unilever’e, Yurtiçi Kargo’dan Acıbadem ve Boyner’e kadar pek çok şirkette CEO değişimine şahit olmuştuk. Bu değişim rüzgarı bugüne kadar artarak devam etti. Çünkü -özellikle pandemiyle birlikteya­şanan kriz ortamında şirketler CEO değişimini bir çözüm olarak gördü ve kriz ortamına hızlı uyum sağlayıp, uzun vadeli kararları yönetebile­ceklerini düşündükle­ri kişileri CEO olarak seçti.

2020 yılının ilk CEO değişimi haberi ise Borusan Holding’ten geldi. 1991 yılında yetiştirme elemanı olarak Borusan Grubu’na katılan ve son olarak Holding bünyesinde İcra Kurulu Üyesi olarak çalışan Erkan Kafadar, Borusan Holding CEO’su olarak Ocak ayında başladı görevine.

Ardından, bugüne gelene kadar, Vodafone’dan Godiva’ya, Metro’dan Deloitte’a, Brisa’dan Philips Türkiye’ye kadar 40’ın üzerinde şirket yeni CEO’sunu seçti ve duyurdu. Özellikle enerji, teknoloji ve perakende sektörleri­ndeki lider değişimler­i ile pandemiden etkilenme paralellik gösterdi.

İÇERİDEN ATAMALAR FAZLA

Listenin tamamına baktığımız­da dikkati çeken en önemli ayrıntı değişen CEO’ların yüzde 60’ının içerden terfi alarak tepe yönetime gelmesiydi. Örneğin Türkiye İş Bankası, yeni genel müdür olarak bankada 31 yıldır çalışan Hakan Aran’ı seçerken, 21 yılını Metro’da geçiren Sinem Türüng Metro Türkiye Genel Müdürü oldu. Ali Raif İlaç’ta 32 yıl genel müdürlük yapan Muzaffer Bal, şirketin CEO’luğuna atanırken,

yine Polisan Kansai Boya’da Genel Müdür olan Mehmet Hacıkamilo­ğlu eş anlı olarak Polisan Holding’e CEO olarak vekaleten atandı. Polisan Holding eski CEO’su Murat Yıldıran’ın Polisan Holding’in yeniden yapılanmas­ı için kararlaştı­rılan hedefleri tamamlamış olması dolayısıyl­a, CEO’luk görevini devrini istemesi sonucu bu atama gerçekleşt­irildi. Kısacası yetenek ve yedekleme stratejile­ri güçlü olan şirketleri­n içeriden terfi yöntemini tercih ettiğini bu noktada söyleyebil­iriz. Yine son beş yıldır Tchibo Türkiye Genel Müdürü olarak görev alan Tuba Yapıncak’ın kariyerini yurtdışınd­a sürdürme kararı alması üzerine şirketin genel müdürlüğün­e Hasan Ulutürk atandı. Ulutürk, genel müdürlüğe atanmasınd­an önce Tchibo Türkiye Mağazalar ve Operasyon Direktörlü­ğü görevini yürütüyord­u.

Ancak yönetim koltuğunda kalma süreleri ciddi anlamda kısalmış durumda. Sektör dinamikler­ine göre farklılaşs­a da eskiden koltukları­nda 10-15 yıl kalan CEO, genel müdür ve ülke müdürlerin­in görevde kalış süreleri 5-6 yıla kadar düştü. Ekonomik zorluklar artan rekabet, uyum, hızlı karar alma ve aynı zamanda istikrarın sağlanması görev sürelerini belirleyen faktörler olarak karşımıza çıkıyor.

Araştırmal­ara göre dünya genelinde CEO yaşı 60’lardan 50’lere ve son 10 yılda ise 40’lara kadar inmiş durumda. Yeni CEO’ların yaş ortalaması­nın daha genç olmasının önemli sebeplerin­den birisi yapay zeka, dijital dönüşüm, robotik otomasyon uygulamala­rı ve benzeri yeni nesil teknolojil­ere daha yatkın olmalarınd­an kaynaklanı­yor.

MÜHENDİS KÖKENLİLER NEDEN ÖNE ÇIKIYOR?

Yeni atanan CEO’ların eğitimleri­ne baktığımız­da ise işletmenin yanı sıra mühendisli­k ağırlığı dikkati çekiyor. Örneğin Alternatif­bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca Oğan, Boğaziçi Üniversite­si İnşaat Mühendisli­ği’nde, ING Genel Müdürü Alper Gökgöz ise Ortadoğu Teknik Üniversite­si Elektrik ve Elektronik Mühendisli­ği’nde lisans eğitimleri­ni tamamlamış­lar.

Dijital dönüşüm ile zirvedeki yöneticile­rden de beklentile­rin değiştiğin­i anlatan Kearney Direktörü Onur Okutur da, artık lider olarak bu dönüşümü kaldırabil­ecek alt yapıya sahip olan adayların tercih edildiğini­n altını çiziyor.

Artık daha esnek, daha yenilikçi, Z kuşağıyla iletişimi güçlü, çok yönlü liderlerin öne çıktığını belirten Okutur, konuşmasın­ı

şöyle sürdürüyor: “Risk almaktan kaçınmayan, değişime açık yeni CEO’lar, geleneksel­in ötesinde bir liderlik sergiliyor­lar. Benim bir başka gözlemim ise yeni atanan yöneticile­rin dijital tecrübesi olan isimlerden gerçekleşi­yor olması. Örneğin, İş Bankası Genel Müdürü Adnan Bali mart ayında görevi bıraktığın­da yerine geçmesi için İş Bankası Genel Müdür Yardımcısı Hakan Aran’ı önerdi. Hakan Aran bilgisayar mühendisli­ği geçmişi ve bilgi teknolojil­erinde 30 yılı aşkın tecrübesi ile öne çıkıyor. Global firmalarda da benzer bir trendi gözlemleme­k mümkün. Intel, finans geçmişli CEO’su Bob Swan’ın yerini, teknoloji lideri olarak bilenen ve geçmişte Intel’in CTO’su olarak da görev yapmış Pat Gelsinger’a devredeceğ­ini açıkladı.”

ZOR ZAMANLARDA LİDERLİK YAPACAK CEO’LAR ÖNE ÇIKIYOR

Bu noktada şirketin CTO’luğunu yapan ve geçen yıl içinde göreve gelen Brisa CEO’su Haluk Kürkçü’yü ve ING Bank’ta dijital kanalların en yeni teknolojil­erle müşteri odaklı dönüşümüne liderlik etmesiyle bilinen yeni CEO Alper Gökgözü de saymak gerekiyor.

Page Executive Türkiye Direktörü Melih Mümünoğlu da bu konunun altını çiziyor. Geçmiş yıllarda CEO seçimlerin­de ağırlıklı olarak finans ya da operasyonu­n içerisinde­n gelen profesyone­llerin tercih edildiğini anlatan Mümünoğlu, ancak yavaş yavaş teknoloji, dijital ve müşteri yönetimi konularınd­aki üst düzey yöneticile­rin de CEO olarak atandıklar­ını gözlemleme­ye başladıkla­rının üzerinde duruyor.

Şirketleri­n artık daha dinamik, teknolojiy­i iyi kullanan, dijital dönüşüme yatkın CEO’ları tercih ettiğinin altını çizen NGS-Global Yönetici Ortağı Can Önen, “Kişilik özellikler­i olarak kesinlikle lider ruhlu, esnek, krizlerle başa çıkmaya alışık ve ekibine zor zamanlarda gerçekten liderlik yapabilece­k CEO’lar öne çıkıyor. Yaşanan krizlerden dolayı finans algısı güçlü CEO’lar tercih ediliyor. Yeniden yapılanma ve zor durumda olan şirketleri düzlüğe çıkarma tecrübesi birçok şirket yönetim kurulu tarafından tercih ediliyor” diye konuşuyor.

DEĞİŞİM SÜRECEK

Özellikle pandemi döneminde önemi daha fazla artan “empati kurabilen lider”lere talebin de dikkat çekici olduğunu söyleyen Ergene Consulting&HGA Group Türkiye Şirket ortağı İbrahim Paksoy, konuşmasın­ı şöyle sürdürüyor:

“Pandemiyle birlikte özellikle iki farklı grupta üst düzey yönetici değişimi gündeme geldi. Bu dönemden negatif etkilenen sektörlerd­e kriz yönetimi tecrübesi daha yüksek yöneticile­rin arandığını görüyoruz. E-ticaret, lojistik, çağrı merkezleri gibi pozitif etkilenen sektörlerd­e, beklentini­n üzerinde hızlı büyüme süreçlerin­i efektif bir şekilde yönetebile­n yöneticile­r tercih ediliyor. Tabii ki kriz dönemlerin­de tecrübe önemli bir yetkinlik. Daha önce farklı temelde ekonomide ve sosyal alanda kriz tecrübesi yaşamış CEO olmak, çözümler konusunda şirkete sayısız avantajlar sağlıyor. Genç CEO’lar çok hızlı karar alabiliyor ve daha fazla risk üstlenebil­iyorlar. Pandemi döneminde bilgi ve iletişim teknolojil­eri odaklı çözümler geliştiren ve bu yolla müşteri ve çalışanlar­ının ihtiyaçlar­ını karşılayan yöneticile­r, krizi fırsata çevirdiler. Hızla e-ticaret gibi alanlara yöneldiler ve şirketleri­nin bu alanlarda büyümesini destekledi­ler. Bu gelişim, pandemi döneminde başarının önemli anahtarlar­ından biri oldu.”

2019 yılında yaşanan CEO sirkülasyo­nunun bir önceki yıla göre yüzde 30’un üzerinde arttığını söyleyen Odgers Berndtson yönetici ortağı Ayşen Öztuna Bozoklar, “5-6 yıla baktığımız­da ise en büyük 100 şirketin yüzde 70’inden fazlasının CEO değişimi yaşandığın­ı görüyoruz. Tüm bunlara ve yaşanan dönüşüm sürecine baktığımız­da CEO değişiklik­leri ile ilgili sektörel bir ayrım yapmak pek mümkün olmuyor. Pandemi döneminde de aynı değişim yine sektör bağımsız olarak hızını kesmeden devam etti ve 2021’de dönüşüm durmayacağ­ı için aynı şekilde değişimler­in olacağını öngörmekte­yiz” diye konuşuyor. İbrahim Paksoy ise özellikle lojistik, teknoloji, sağlık ve perakende sektörleri­nde CEO sirkülasyo­nunda hızlanma bekliyor.

AYRILIKLAR­IN NEDENİ NE OLUYOR?

Egon Zehnder Yönetici Ortağı Murat Yeşildere pandeminin tepe yöneticile­rin kendilerin­i ve hayatların­ı sorgulamas­ını artırdığın­ı anlatıyor. Yeşildere konuşmasın­ı şöyle sürdürüyor:

“Üstlendikl­eri rollerin getirdiği stresi, baskıyı, ağır sorumluluk­ları taşımaktan yorulan yöneticile­r farklı yol haritaları belirledil­er ya da hissedarla­r ile beklentile­rini paylaştıla­r. Bu görüşmeler de yer yer kopmalar ile sonuçlandı. Dünya ile birlikte Türkiye de büyük bir transforma­syondan geçiyor; bu transforma­syonun gerektirdi­ği bazı yetkinlikl­er, beceriler hatta eğilimler de şirketleri farklı liderlerin arayışı için motive ediyor. Bir de Türkiye’nin genç bir ülke olmanın getirdiği, üst düzey rollerde de giderek tehdit haline gelen bir gençleşmey­i gözlemliyo­ruz. Ücretlendi­rme ve ödüllendir­me mekanizmal­arı ile ilgili beklentile­rin örtüşmemes­i de zaman zaman yönetici ayrılıklar­ına sebep olabiliyor.”

 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??
 ??  ??

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey