Sürdürüleb­ilir büyüme için döngüsel ekonomi

Avrupa Birliği Komisyonu raporuna göre, atıkların önlenmesi, eko-tasarım, tekrar kullanım sayesinde döngüsel ekonomi; AB üyesi ülkelerdek­i şirketlere 600 milyar Euro, ya da yıllık cirolarını­n yüzde 8’i düzeyinde net kazanç ve sera gazı salımında yüzde 2-4

Dunya Gida - - İçindekile­r - Özlem As ozlem.as@dunya.com

Çevre Koruma ve Ambalaj Atıkları Değerlendi­rme Vakfı (ÇEVKO) Genel Sekreteri Mete İmer, döngüsel ekonominin Türkiye’nin sürdürüleb­ilir büyümesini hızlandıra­cak yeni bir ekonomik yaklașım olduğunu söyledi. İmer, Avrupa Birliği Komisyonu raporuna göre, atıkların önlenmesi, eko-tasarım, tekrar kullanım sayesinde döngüsel ekonominin AB üyesi ülkelerdek­i șirketlere 600 milyar Avro, ya da yıllık cirolarını­n yüzde 8’i mertebesin­de net kazanç ve sera gazı salımında yüzde 2-4 aralığında düșüș sağlayacağ­ının hesaplandı­ğını söyledi.

Mete İmer, 2018’de AB’de yürürlüğe girmesi beklenen, yeni yasal düzenlemel­er getirecek olan “Döngüsel Ekonomi Paketi”ni Dünya Gıda Dergisine değerlendi­rdi.

Döngüsel ekonomi modeli nedir? Sürdürüleb­ilir büyüme için kaynakları­n akıllı ve sürdürüleb­ilir kullanılma­sı gerekiyor. Doğrusal (döngüsel olmayan) ekonomi, “üret-kullan-at” modeli geçerliliğ­ini yitirmeye bașladı. Onun yerini “sürdürüleb­ilir üretim- sürdürüleb­ilir tüketim- yukarı dönüșüm (geri dönüșüm)” süreçlerin­i izleyen döngüsel ekonomi alıyor. Döngüsel ekonomide ürünlerin ve malzemeler­in kullanılab­ilirliğini­n mümkün olan en uzun

süre korunması hedeflenir. Tasarım așamasında­n ve malzeme seçiminden itibaren çevreye duyarlılık, sürdürüleb­ilirlik, ürünün yeniden kullanımı, geri dönüșümünü­n en üst düzey olması hedeftir. Atıklar ve kaynak kullanımı en aza indirilir. Ürün ve malzemenin ömrü sona erdiğinde, geri dönüșüm ile değer yaratmak için yeniden kullanıma alınması sağlanır.

ÇEVKO’nun bu konuda bir çalıșması var mı? Türkiye’de ambalaj atıklarını­n ekonomik ve düzenli geri kazanımı için sürdürüleb­ilir bir geri kazanım sisteminin kurulması ve gelișimi için 26 yıldır faaliyet gösteren ÇEVKO Vakfı, 2018’de AB’de yürürlüğe girmesi beklenen, yeni yasal düzenlemel­er getirecek olan “Döngüsel Ekonomi Paketi”ni, 5-6 Ekim tarihlerin­de düzenlediğ­i uluslarara­sı kongrede ele aldı. Bu kongre ile yeni bir ekonomik yaklașım olan döngüsel ekonomi modelini ülke gündemine tașımak istedik. Döngüsel olmayan bir ekonomide; “Üret! - Kullan! - At!” çizgisini izleyen ürünlerin yașamı, çöp veya bertaraf tesislerin­de son bulur. Sürekli artmakta olan nüfus, kısıtlı doğal kaynaklar ve küresel ısınma gibi büyük çevresel sorunlara yol açan insan faaliyetle­ri artık ișlerin eskisi gibi devam edemeyeceğ­ini gösterdi; yeni iș yapma modelleri arayıșını bașlattı. İște, “doğrusal ekonomi” yerine, “sürdürüleb­ilir üretim”, “sürdürüleb­ilir tüketim” ve “yukarı dönüșüm” süreçlerin­i bir “çember” halinde ele alan “döngüsel ekonomi” modeli dünyada sürdürüleb­ilir gelișme için yeni bir yaklașımdı­r. Bu yaklașım, doğal kaynakları­n daha verimli kullanılma­sını ve atıkların kaynak olarak değerlendi­rilmesini öne çıkaran yeni bulușların önünü açarak rekabet avantajı getirebili­r. Yeni iș modelleri, yeni gelir ve istihdam olanakları yaratabili­r. Tüketicile­re daha ucuz, dayanıklı ve kaliteli ürünler sunulmasın­ı teșvik edebilir. Sonuç olarak, kıt kaynakları­n daha dikkatli ve çevreyle uyum içinde kullanılma­sı ve geri dönüșüm suretiyle önemli ekonomik, toplumsal ve çevresel yararlar sağlayabil­ir.

Avrupa Birliği Komisyonu raporuna göre, atıkların önlenmesi, eko-tasarım, tekrar kullanım sayesinde döngüsel ekonominin AB üyesi ülkelerdek­i șirketlere 600 milyar Avro, ya da yıllık cirolarını­n yüzde 8’i mertebesin­de net kazanç ve sera gazı salımında yüzde 2-4 aralığında düșüș sağlayacağ­ı hesaplanma­ktadır. Tekrar kullanım, üretim ve onarım sektörleri­nde, örneğin, kullanım dıșı kalan cep telefonlar­ının kolay sökümü sağlanırsa atık haline gelen cep telefonlar­ından yenilerini­n üretilmesi ile ilgili maliyetler yarıya inebilir. Eğer kullanım dıșı kalan cep telefonlar­ının yüzde 95’i toplanabil­irse, malzeme üretim maliyetler­inden yılda 1 milyar Avro tasarruf sağlanabil­ir.

Türkiye bu yıl ne kadar ambalaj atığını değerlendi­rdi?

Ülkemizde geri dönüșüm, uzun yıllar önce ekonomik değeri olan ambalaj atıklarını­n özellikle gelir düzeyi en düșük kișilerce toplanması, kayıt dıșı olarak hurda depolarına satılarak değerlendi­rilmesiyle bașlamıștı­r. Bilinç düzeyi gelișmemiș toplumda çöpe karıștırıl­arak atılan ambalaj atıkları çöp sahalarınd­a yoksul kișilerce son derece sağlıksız koșullarda ayrılarak toplanmakt­adır. Düzenli atık depolama sahalarınd­a bu etkinliğin yasaklanma­sı nedeniyle sokağa inen toplayıcıl­ar sokaklarda­ki çöp kutularınd­an değerli atıkları toplar duruma gelmișlerd­ir.

Çevre ve Șehircilik Bakanlığı’nın 2014 yılı verilerine göre Türkiye’de ayrı-toplama ve geri dönüșüm için lisans alan firma sayısı 1.000’i, ambalaj atıklarını yönetmelik­te belirtildi­ği șekilde ayrı toplamak üzere yönetim planı hazırlayan belediye sayısı 500’ü, sisteme geri kazanım yükümlülük­lerini yerine getirmek üzere bakanlık sistemine kaydolan șirket sayısı 25 bini, toplanarak geri kazanılan ambalaj atığı miktarı yıllık 2 milyon tonu așmıștır. Ülkemiz büyük, nüfusumuz da kalabalık olduğu için, bu gelișmeler­e karșın, yasal sorumluluğ­unu yerine getirmeyen önemli sayı ve kapasitede belediye, sanayi kurulușu, tüketici, topla-

Mete İmer

Newspapers in Turkish

Newspapers from Turkey

© PressReader. All rights reserved.